Không để chiến lược “nằm trên giấy”

Một chiến lược được ban hành mới chỉ là điểm xuất phát. Thực tiễn cho thấy, khoảng cách giữa nghị quyết và kết quả thường nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Với Chiến lược quản trị tài chính, có ít nhất bốn nguy cơ cần được nhận diện sớm.

Nguy cơ đầu tiên là quán triệt hình thức, thực hiện “chạy theo con số”. Các chỉ tiêu CASA, NIM, ROA, CIR… đều yêu cầu cải thiện hàng năm. Đó là áp lực tích cực, nhưng cũng dễ sinh ra cách làm đối phó: Dồn sức cuối kỳ để “làm đẹp” số liệu, cắt giảm chi phí một cách cơ học, hoặc chạy theo tăng trưởng nóng ở những phân khúc nhiều rủi ro. Khi đó, con số có thể đạt, nhưng mục tiêu bền vững lại xa hơn. Chống bệnh thành tích trong quản trị tài chính, vì thế, cũng là một nội dung của công tác xây dựng Đảng.

Nguy cơ thứ hai là lệch pha giữa ngắn hạn và dài hạn. Nền kinh tế đang cần nguồn vốn tín dụng rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng cao; BIDV vừa phải phát triển quy mô, vừa phải chuyển đổi mạnh mẽ. Trong khi đó, mục tiêu quản trị CIR giảm dần là yêu cầu khắt khe, còn chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo lại đòi hỏi đầu tư lớn ngay từ bây giờ. Nếu chỉ nhìn vào chi phí trước mắt, ngân hàng có thể tiết kiệm được hôm nay nhưng đánh mất năng lực cạnh tranh ngày mai.

Nguy cơ thứ ba đến từ độ trễ của cơ chế. Nghị quyết số 79-NQ/TW đã mở đường cho việc dùng lợi nhuận giữ lại để tăng vốn, nhưng chủ trương chỉ phát huy tác dụng khi được thể chế hóa đầy đủ và triển khai kịp thời. Nếu quy trình phê duyệt phương án vốn, phân phối lợi nhuận kéo dài, dư địa tăng trưởng sẽ bị thu hẹp đúng vào lúc nền kinh tế cần vốn nhất.

Nguy cơ thứ tư, cũng là gốc rễ, nằm ở con người. Quản trị tài chính hiện đại chạm đến những khâu nhạy cảm nhất: Định giá khoản vay, phân bổ chi phí, xử lý nợ, mua sắm, đầu tư. Đây là những nơi lợi ích nhóm, tiêu cực có thể len lỏi nếu thiếu giám sát. Đồng thời, cạnh tranh nhân lực tài chính và dữ liệu ngày càng gay gắt; nếu không giữ chân được người giỏi, những mô hình quản trị hiện đại nhất cũng khó vận hành. Và khi quản trị dựa trên dữ liệu, chất lượng dữ liệu trở thành yêu cầu sống còn: Dữ liệu sai thì quyết định sai.

Nhận diện sớm nguy cơ không phải để e ngại, mà để chủ động phòng ngừa. Đó cũng là tinh thần tự soi, tự sửa mà Đảng ta luôn đề cao.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng chuẩn quản trị

Để Chiến lược quản trị tài chính đi vào cuộc sống, cần những giải pháp đồng bộ ở cả ba cấp: Đơn vị thực thi, Đảng ủy - bộ máy điều hành và cơ quan quản lý cấp trên.

Với các đơn vị thực thi, từ chi nhánh, phòng giao dịch đến các phòng, ban tại hội sở và từng chi bộ, chiến lược chỉ đi vào cuộc sống khi được “dịch” thành việc làm cụ thể của từng người. Trước hết, mỗi đơn vị cần được giao chỉ tiêu theo đúng chức năng, nhiệm vụ; mỗi chi bộ đưa các chỉ tiêu liên quan vào nghị quyết, chương trình hành động của mình, người đứng đầu chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả.

Thứ hai, thực hiện chỉ tiêu phải dựa trên thực chất: Định giá khoản vay đúng rủi ro, kiểm soát chi phí theo từng hoạt động, không dồn số liệu cuối kỳ, không “làm đẹp” báo cáo.

Thứ ba, dữ liệu phải chính xác, đầy đủ, kịp thời ngay từ cấp cơ sở, vì dữ liệu sai thì mọi quyết định phía sau đều sai.

Thứ tư, mỗi cán bộ, đảng viên phải nắm rõ mục tiêu công việc, chủ động nâng cao năng lực về quản trị tài chính, quản trị rủi ro và kỹ năng số, đồng thời phát huy sáng kiến tiết kiệm, cải tiến quy trình, tự động hóa. Cuối cùng, các đơn vị cần phản hồi kịp thời những vướng mắc trong thực tiễn lên Đảng ủy và bộ máy điều hành để chiến lược được điều chỉnh sát thực tế hơn.

Chiến lược chỉ đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa thành chỉ tiêu, nhiệm vụ của từng đơn vị, từng chi bộ và mỗi cán bộ, đảng viên. Trong ảnh: Hội nghị triển khai nhiệm vụ, kế hoạch kinh doanh năm 2026 của BIDV. Ảnh: BIDV

Với Đảng ủy, trước hết cần lãnh đạo bằng chỉ số nhưng không chạy theo chỉ số. Mỗi chỉ tiêu tăng trưởng khi đưa ra đánh giá cần đi kèm chỉ tiêu chất lượng tương ứng: Tăng trưởng tín dụng đi cùng nợ xấu, lợi nhuận đi cùng mức độ an toàn vốn. Cách đánh giá “hai chiều” ấy là liều thuốc phòng bệnh thành tích. Thứ hai, kết quả thực hiện các chỉ tiêu tài chính cần trở thành một tiêu chí trong đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên và cán bộ quản lý hằng năm, để trách nhiệm với con số gắn với trách nhiệm của người đảng viên. Thứ ba, công tác kiểm tra, giám sát cần tập trung vào những khâu nhạy cảm như định giá khoản vay, xử lý nợ, mua sắm, đầu tư, đồng thời tận dụng dữ liệu để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ xử lý khi sai phạm đã xảy ra. Thứ tư, công tác cán bộ phải đi trước một bước: Quy hoạch, đào tạo đội ngũ chuyên gia tài chính, quản trị rủi ro, dữ liệu; có cơ chế đãi ngộ đủ sức giữ chân người giỏi; khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Cùng với đó, các sáng kiến tiết kiệm hiệu quả ở cơ sở cần được tổng kết, nhân rộng trong toàn hệ thống.

BIDV xây dựng Đề án “Ngân hàng hạnh phúc” – lấy con người làm trung tâm, kiến tạo giá trị bền vững. Ảnh: BIDV

Với bộ máy điều hành, cần phân định rõ chi phí lãng phí với chi phí đầu tư cho tương lai. Nguồn lực cho chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo cần được bảo đảm theo lộ trình, không bị cắt giảm cơ học chỉ để đạt chỉ tiêu CIR trước mắt. Hệ thống đo lường hiệu quả đến từng khách hàng, sản phẩm, đơn vị cần sớm hoàn thiện, trên nền dữ liệu tập trung, chuẩn hóa. Đặc biệt, chi phí thực hiện các nhiệm vụ chính trị như giảm lãi suất hỗ trợ nền kinh tế cần được theo dõi chi tiết để hiệu quả kinh doanh được đánh giá đúng và trách nhiệm chính trị được ghi nhận đầy đủ.

Vinh danh hoạt động khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ chuyển đổi số tại BIDV. Ảnh: BIDV

Với cơ quan quản lý cấp trên, kiến nghị sớm cụ thể hóa cơ chế sử dụng lợi nhuận giữ lại để tăng vốn cho ngân hàng thương mại nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW; rút ngắn thời gian phê duyệt phương án tăng vốn, phân phối lợi nhuận; đồng thời có cơ chế ghi nhận phần thu nhập mà ngân hàng thương mại nhà nước chủ động giảm để thực hiện nhiệm vụ chính trị. Trao thêm quyền tự chủ, gắn với trách nhiệm giải trình rõ ràng, là cách để các ngân hàng chủ lực phát huy hết năng lực trong giai đoạn mới.

Trở lại với hai văn bản ra đời cách nhau 24 giờ trong tháng 5-2026. Nghị quyết số 56-NQ/ĐU của Ban Thường vụ Đảng ủy và Nghị quyết số 536/NQ-BIDV của Hội đồng quản trị, đặt cạnh nhau, là hình ảnh của một dòng chảy thống nhất: Đảng ủy định hướng, bộ máy quản trị cụ thể hóa, mỗi chi bộ, mỗi đảng viên tổ chức thực hiện. Đó là một BIDV lớn về quy mô nhưng đứng trước nhiều thách thức về vốn, chất lượng tài sản, nhiệm vụ chính trị và chuẩn mực quản trị; là một Chiến lược quản trị tài chính với năm “mũi nhọn” để “lớn” đi cùng “mạnh”; là vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức Đảng, với sự vào cuộc đồng bộ của các đơn vị thực thi, Đảng ủy - bộ máy điều hành, và cơ quan quản lý cấp trên để chiến lược không “nằm trên giấy”. Thước đo của dòng chảy ấy sẽ là những con số: CASA, NIM, ROE, CIR… được cải thiện qua từng năm và đằng sau mỗi con số là trách nhiệm của người đảng viên với đồng vốn mà Nhà nước, cổ đông và nhân dân gửi gắm.

Tháng 4-2027, BIDV sẽ kỷ niệm 70 năm thành lập. Từ Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam năm 1957 đến ngân hàng thương mại có quy mô tổng tài sản lớn nhất Việt Nam hôm nay, bảy thập kỷ ấy đã chứng minh sức mạnh của sự lãnh đạo của Đảng trong một doanh nghiệp Nhà nước. Chặng đường tiếp theo, từ “lớn nhất” đến “mạnh nhất”, sẽ tiếp tục được viết bằng chính sự nhất quán ấy: Lãnh đạo bằng nghị quyết, quản trị bằng con số, và đó là cách Đảng bộ BIDV biến khát vọng thành hiện thực. 

HỒ XUÂN TỨ - PHẠM THANH THỦY - LÊ MINH HỒNG