Nghĩa tình - giá trị văn hóa tạo sức mạnh nội sinh của BIDV trong hành trình phụng sự đất nước -Kỳ 3 - Từ mái nhà đại đoàn kết đến những cánh rừng cho mai sau

Nghĩa tình vượt Trường Sơn sang đất bạn

Nghĩa tình của BIDV với bạn bè quốc tế được vun đắp từ những năm chiến tranh. Tháng 2-1971, năm cán bộ Chi hàng Kiến thiết Quảng Bình tình nguyện đi dân công hỏa tuyến Đường 9 - Nam Lào, tải đạn, cáng thương hơn năm tháng. Trong lý lịch, ở mục “đi nước ngoài”, mỗi người chỉ ghi một dòng: “Đi dân công hỏa tuyến đường 9 Nam Lào”. Sau năm 1975, Chi hàng Kiến thiết Quảng Trị vừa góp phần hồi sinh quê hương, vừa giúp tỉnh Savannakhet của Lào xây dựng mỏ thạch cao Đồng Hến và bệnh viện Sê Pôn.

Gần 30 năm sau, mối quan hệ nghĩa tình ấy được thể chế hóa bằng một ngân hàng. Ngày 22-6-1999, Ngân hàng Liên doanh Lào - Việt khai trương tại Viêng Chăn, do BIDV và Ngân hàng Ngoại thương Lào góp vốn ngang nhau, mỗi bên 5 triệu USD. Chính Thống đốc Ngân hàng Trung ương Lào gọi sự kiện này là “một đám cưới tuyệt vời”; phía Việt Nam kể lại hành trình theo trình tự một đám cưới Việt, từ “dạm ngõ”, “ăn hỏi” đến ngày “thành hôn”. Ngân hàng liên doanh đã khơi thông kênh thanh toán trực tiếp giữa đồng Việt Nam và đồng Kíp Lào, thay cho vai trò trung gian của đồng USD. Lịch sử BIDV đánh giá đây là “hình mẫu trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước”.

Ngân hàng liên doanh Lào Việt - hình mẫu trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước Việt Nam - Lào.

Từ Lào, BIDV mở rộng hoạt động sang Campuchia và Myanmar. BIDV sáng lập và giữ vai trò Chủ tịch các hiệp hội nhà đầu tư Việt Nam tại ba nước, mở đường cho doanh nghiệp Việt Nam cùng đầu tư ra nước ngoài. Giai đoạn 2006-2010, BIDV dành 78,8 tỷ đồng hỗ trợ cộng đồng tại Lào, Campuchia và Myanmar tập trung vào trường học, bệnh xá, nước sạch và nhà ở cho người nghèo. Những đóng góp ấy được ghi nhận bằng Huân chương Phát triển hạng Nhì của Nhà nước Lào và Huân chương Sahametrei hạng Moha Sena của Quốc vương Campuchia.

Chủ nghĩa yêu nước gắn với tinh thần quốc tế trong sáng là truyền thống quý báu mà Đảng ta luôn giáo dục, vun đắp. Những việc làm của BIDV là sự tiếp nối sinh động mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào và tình láng giềng hữu nghị truyền thống Việt Nam - Campuchia mà Đảng, Nhà nước ta luôn chăm lo vun đắp. Ở cấp độ doanh nghiệp, nghĩa tình quốc tế trở thành một kênh ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa, tạo dựng lòng tin bằng sự đồng hành lâu dài, không phô trương, không áp đặt.

Ngày nay, mối quan hệ ấy được đặt trong một tầm nhìn mới. Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị xác định hội nhập quốc tế là động lực quan trọng để phát triển đất nước trong tình hình mới. Triển khai nghị quyết này, Nghị quyết số 17-NQ/ĐU ngày 18/8/2025 của Đảng ủy BIDV yêu cầu “phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt của BIDV trong hội nhập quốc tế về tài chính, ngân hàng”, “góp phần bảo vệ lợi ích và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế” đồng thời khẳng định các thị trường hải ngoại là “địa bàn chiến lược” của BIDV. Những ngân hàng liên doanh, những hiệp hội nhà đầu tư được BIDV gây dựng từ tình hữu nghị năm xưa nay trở thành điểm tựa để thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế của Đảng.

Những việc làm không quy đổi thành lợi nhuận

Ngày 31-8-2011, Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại làng Noọng Ôn, tỉnh Udon Thani, Thái Lan được khánh thành trên diện tích 6.500m². Nơi đây gắn với thời gian Bác hoạt động cách mạng tại Thái Lan những năm 1928-1929 với tên gọi thân thương “Thầu Chín”. Thấu hiểu nguyện vọng của bà con Việt kiều, Chủ tịch Hội đồng Quản trị BIDV đương thời chủ trương để ngân hàng đứng ra đóng góp và kêu gọi các đối tác cùng chung tay. Công đoàn BIDV ủng hộ 100.000 USD. Cán bộ BIDV sưu tầm hơn một trăm bức ảnh tư liệu và hơn bốn trăm cuốn sách về Bác để trao tặng khu tưởng niệm.

Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại làng Noọng Ôn, tỉnh Udon Thani, Thái Lan.

Với người Việt xa Tổ quốc khu tưởng niệm trở thành “một chốn để đi về”. Hàng nghìn bà con tự mang mâm cỗ đến tưởng niệm Bác như tưởng niệm người cha chung. Ở đây, BIDV không tài trợ cho một công trình để thu lợi mà góp phần gìn giữ ký ức của cả một cộng đồng.

BIDV còn đóng góp tôn tạo nhiều di tích lịch sử, văn hóa trên khắp cả nước, tiêu biểu là đền thờ La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp ở Hà Tĩnh, tượng đài chiến sĩ bên sông Thạch Hãn, đình thờ người anh hùng Nguyễn Trung Trực ở Kiên Giang hay loạt cột cờ Tổ quốc tại các đảo tiền tiêu…Việc dành đồng vốn cho những giá trị không thể quy đổi thành tiền cho thấy hoạt động của ngân hàng được dẫn dắt bởi một hệ giá trị lớn hơn lợi nhuận.

Hằng năm, cán bộ BIDV về thăm các nghĩa trang Trường Sơn, Đường 9, Truông Bồn, Ngã ba Đồng Lộc và thả hoa trên sông Thạch Hãn, tưởng nhớ thế hệ đã hy sinh trên chính những công trình mà tiền thân của BIDV từng cấp vốn.

Nghĩa tình còn được thể hiện bằng những giọt máu đào trao đi cho cộng đồng. Từ năm 2008 đến năm 2026, cán bộ BIDV đều tham gia các chương trình hiến máu “Hành trình Đỏ”, “Giọt hồng tri ân” với hàng ngàn đơn vị máu mỗi năm. Khi được hỏi muốn nhận danh hiệu nhà tài trợ Vàng, Bạc hay Kim cương, đại diện BIDV chỉ xin nhận danh hiệu “Nhà tài trợ truyền thống”. Lựa chọn ấy cho thấy nghĩa tình không cần thứ hạng để chứng minh, mà cần sự bền bỉ, thủy chung,

Từ những nghĩa cử riêng lẻ đến trách nhiệm có tổ chức

Bước trưởng thành quan trọng nhất là khi hoạt động nghĩa tình không còn phụ thuộc vào cảm hứng của một vài cá nhân. Theo bộ Lịch sử BIDV, giai đoạn 2001-2005, hoạt động hỗ trợ cộng đồng “còn phân tán, nhỏ lẻ”. Nhưng từ năm 2006, hoạt động ấy “được thực hiện một cách bài bản và bám sát các chương trình, mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững”. BIDV xác định an sinh xã hội “không chỉ để hỗ trợ, khắc phục khó khăn cho cộng đồng mà còn là một giải pháp trong xây dựng văn hóa và đạo đức doanh nghiệp”.

Nhờ đó, nguồn lực dành cho an sinh xã hội tăng nhanh, từ khoảng 106,5 tỷ đồng giai đoạn 2004-2008 lên 2.214 tỷ đồng giai đoạn 2010-2015, chiếm khoảng 18,5% tổng số tiền an sinh xã hội của toàn ngành Ngân hàng. Theo báo cáo nội bộ, trong mười tám năm, từ 2008 đến 2025, BIDV đã dành hơn 7.000 tỷ đồng cho công tác an sinh xã hội. Đáng chú ý, BIDV đã chủ động đăng ký hỗ trợ một số huyện nghèo ngay trước khi Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ được ban hành; tinh thần tự giác và tiên phong của doanh nghiệp đã đi trước yêu cầu của chính sách.

BIDV tổng kết chương trình hỗ trợ giảm nghèo bền vững theo Nghị quyết 30a/NQ-CP của Chính phủ tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái (2014).

Năm 2011, BIDV đề xuất chương trình an sinh xã hội của toàn ngành Ngân hàng và vận động cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Lào, Campuchia, Myanmar cùng tham gia: Ngân hàng không chỉ đóng góp kinh phí mà chủ động thiết kế chương trình để nhiều tổ chức cùng chung tay. Tại TP Hồ Chí Minh, BIDV tài trợ dự án giải quyết ngập do triều quy mô gần 10.000 tỷ đồng, với 63km kè và 6 cống kiểm soát triều, bảo vệ khoảng 6,5 triệu dân khu vực trung tâm.

Từ thiện thường hướng tới khắc phục những khó khăn đã xảy ra; trách nhiệm xã hội ở tầm cao hơn hướng tới ngăn ngừa nguyên nhân gây ra khó khăn. Bước chuyển ấy phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội. Nghị quyết nhấn mạnh việc huy động sự tham gia của toàn xã hội, trong đó có doanh nghiệp, để không ai bị bỏ lại phía sau.

Khi cả hệ thống cùng chung tay

Tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện khi bão Yagi đổ bộ vào miền Bắc tháng 9-2024. Ngày 13-9-2024, khi Quảng Ninh còn ngổn ngang sau bão, ông Trần Xuân Hoàng, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Ủy viên Hội đồng Quản trị, đã trực tiếp trao 20 tỷ đồng hỗ trợ đợt đầu. Hơn 29.000 người lao động toàn hệ thống tự nguyện đóng góp một ngày lương, đưa tổng số tiền quyên góp lên trên 30 tỷ đồng. Hơn 240 công đoàn cơ sở đồng loạt phát động ủng hộ; các đoàn công tác được cử đến những vùng bị cô lập theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Cùng thời gian đó, BIDV tham gia phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” do Thủ tướng Chính phủ phát động. Tháng 10-2024, BIDV ủng hộ 100 tỷ đồng. Đến khi phong trào tổng kết vào tháng 8-2025, tổng đóng góp của BIDV đã vượt 260 tỷ đồng, trong đó 125 tỷ đồng tài trợ trực tiếp xây dựng 2.155 căn nhà tại 28 địa phương và hơn 35 tỷ đồng do đoàn viên, người lao động quyên góp. BIDV được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

Mỗi căn nhà trong số 2.155 căn nhà ấy là một địa chỉ cụ thể, gắn với một gia đình cụ thể. Ở Sốp Cộp, Sơn La một người phụ nữ câm bẩm sinh đứng lặng trước căn nhà mới. Chị không thể nói lời cảm ơn, nhưng sự lặng im ấy lại là lời cảm ơn xúc động nhất.

BIDV ủng hộ chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Cuối tháng 11-2025, miền Trung hứng chịu những trận lũ lịch sử. Các chi nhánh Bình Định, Quy Nhơn, Phú Tài, Khánh Hòa, Nha Trang, Phú Yên dù chính địa bàn của mình cũng đang ngập trong lũ nhưng vẫn phối hợp với lực lượng địa phương đưa hàng cứu trợ tới các xã vùng sâu; nhiều cán bộ bị thiệt hại tài sản vẫn bám trụ để quầy giao dịch hoạt động thông suốt. Ngày 26-11-2025, Chủ tịch Hội đồng Quản trị BIDV khi đó là ông Phan Đức Tú dẫn đoàn công tác vào Đắk Lắk, Khánh Hòa, Gia Lai trao 20 tỷ đồng hỗ trợ đồng bào. Chỉ trong tháng 10 và tháng 11-2025, toàn hệ thống BIDV đã quyên góp và trích quỹ 46 tỷ đồng hỗ trợ đồng bào vùng thiên tai. Một bản tin nội bộ ghi lại: “Chưa bao giờ sợi dây nghĩa tình, yêu thương lại được gắn kết keo sơn như trong lúc thiên tai, bão lũ.”

Đó là truyền thống “lá lành đùm lá rách”, “tương thân tương ái” của dân tộc được tổ chức đảng và tổ chức công đoàn khơi dậy thành sức mạnh tập thể. Khi người đứng đầu cấp ủy, người đứng đầu doanh nghiệp có mặt ở nơi khó khăn nhất, khi mỗi đảng viên, mỗi người lao động góp một ngày lương, nghĩa tình không còn là lời kêu gọi mà trở thành hành động của cả hệ thống.

Nghĩa tình chuyển hóa thành trách nhiệm với tương lai

Vòng tròn rộng nhất của nghĩa tình là trách nhiệm với tương lai. Trách nhiệm ấy đã được BIDV thực hiện từ sớm qua các Dự án Tài chính nông thôn do Ngân hàng Thế giới tài trợ, trong đó BIDV là ngân hàng thương mại Việt Nam duy nhất làm ngân hàng bán buôn. Ba dự án Tài chính nông thôn với tổng nguồn vốn 548 triệu USD đã tài trợ khoảng 1,7 triệu khoản vay, trong đó hơn 600.000 khoản dành cho hộ nghèo và hộ thu nhập thấp, tạo trên 410.000 việc làm mới. Đáng chú ý, 51% số khoản vay nhỏ được cấp cho phụ nữ.

Triết lý của chuỗi dự án được tóm gọn trong một câu dân dã: “Cho người vay vốn là cho cái cần câu chứ không cho con cá”. Hỗ trợ bền vững không phải là trao một khoản tiền để vượt qua khó khăn trước mắt, mà là giúp người dân có khả năng tự tạo sinh kế. Như vậy, từ rất sớm, BIDV đã thực hành những nguyên tắc mà ngày nay được gọi là tài chính toàn diện và phát triển bền vững.

Trên nền tảng ấy, Nghị quyết số 01-NQ/ĐU ngày 8/1/2021 của Đảng ủy BIDV đã xác định phát triển bền vững là mục tiêu xuyên suốt, định vị thương hiệu “Ngân hàng Xanh”. Ngày 28-10-2025, BIDV trở thành ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên tại Việt Nam được Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) công nhận đủ tư cách tiếp cận trực tiếp nguồn vốn khí hậu ưu đãi. Đến ngày 30-9-2025, dư nợ tín dụng xanh của BIDV đạt hơn 81.000 tỷ đồng cho 2.143 dự án của 1.623 khách hàng, phần lớn thuộc lĩnh vực năng lượng tái tạo.

BIDV cũng cam kết không tài trợ điện than và đặt lộ trình chấm dứt dư nợ nhiệt điện than vào năm 2035. Cam kết ấy cho thấy trách nhiệm với tương lai đôi khi đòi hỏi phải từ bỏ một phần lợi ích trước mắt. Vì vậy, câu hỏi đặt ra với đồng vốn không chỉ là có sinh lời hay không mà còn là đồng vốn ấy góp phần tạo dựng một tương lai như thế nào.

Hình ảnh tiêu biểu cho hành trình này là chương trình “1 triệu cây xanh BIDV - Vì một Việt Nam xanh”, khởi động năm 2022 với cam kết trồng một triệu cây trong năm năm. Nguồn kinh phí của chương trình được quy đổi từ chính những bước chạy của cán bộ, người lao động và khách hàng. Giải chạy “BIDV Vì cuộc sống xanh” mùa thứ sáu, diễn ra từ ngày 5 đến 26-4-2026, thu hút gần 37.500 người tham gia với tổng quãng đường hơn 2,92 triệu km, quy đổi thành hơn 16,78 tỷ đồng cho các chương trình an sinh xã hội.

BIDV tổ chức giải chạy thiện nguyện thường niên BIDV Run - Vì cuộc sống Xanh 2026.

Đến đầu năm 2026, BIDV đã trồng hơn 760.000 cây xanh ở Ba Vì, Phú Thọ, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Gia Lai, Đắk Lắk. Ngày 1-4-2026, tại Cần Thơ, BIDV ký kết với Quỹ Cộng đồng phòng, tránh thiên tai trồng 240.000 cây rừng ngập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long, khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề của xâm nhập mặn. Hai con số cộng lại vừa tròn một triệu cây, hoàn thành cam kết năm 2022 ngay trước thềm kỷ niệm 70 năm thành lập. Chủ tịch Quỹ, ông Cao Đức Phát nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn gọi những dải rừng ấy là “lá chắn xanh” bảo vệ cộng đồng.

Trồng rừng phòng hộ là công việc không mang lại kết quả trước mắt. Cây rừng lớn chậm và phần lớn những người đóng góp hôm nay sẽ không có dịp nhìn thấy những cánh rừng trưởng thành. Đó chính là điểm gặp nhau giữa nghĩa tình và phát triển bền vững: Dù được diễn đạt bằng ngôn ngữ hiện đại về môi trường, xã hội và quản trị, câu hỏi cốt lõi vẫn là thế hệ hôm nay để lại điều gì cho thế hệ mai sau.

Hành trình ấy gắn với cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 về đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 và với định hướng phát triển nhanh, bền vững mà Đảng ta xác định. Một ngân hàng thương mại nhà nước dẫn đầu thị trường tín dụng xanh và chủ động từ chối những dòng vốn gây hại cho môi trường chính là cách doanh nghiệp nhà nước thực hiện vai trò dẫn dắt trong nền kinh tế.

BIDV tham gia trồng rừng, khắc phục hậu quả thiên tai tại xã Lai Hòa (TP Cần Thơ).

Bài học từ một giá trị được gọi tên

Từ hành trình nghĩa tình của BIDV, có thể rút ra ba bài học về vai trò của tổ chức đảng trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhà nước.

Thứ nhất, cấp ủy phải chủ động định hình hệ giá trị của tổ chức. Văn hóa doanh nghiệp không tự hình thành từ khẩu hiệu, cũng không thể giao khoán cho một bộ phận thực hiện rồi truyền thông. Việc Đảng ủy BIDV ban hành Nghị quyết số 25-NQ/ĐU đưa “Nghĩa tình” vào hệ giá trị cốt lõi cho thấy tổ chức đảng cần trực tiếp lãnh đạo tầng sâu nhất của văn hóa doanh nghiệp. Cách làm ấy phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW khi xác định văn hóa là sức mạnh nội sinh của sự phát triển.

Thứ hai, nghĩa tình phải được thể chế hóa để không phụ thuộc vào cảm hứng của cá nhân. Từ những nghĩa cử tự phát, BIDV đã xây dựng các chương trình an sinh xã hội có quy mô, các gói tín dụng có tiêu chí rõ ràng và các cam kết tín dụng xanh có lộ trình cụ thể. Chiến lược phát triển BIDV đến năm 2030, tầm nhìn 2045 định vị ngân hàng là “Ngân hàng Hạnh phúc - Thông minh - Nghĩa tình”. Khi một giá trị được đưa vào chiến lược, quy chế và chỉ tiêu, giá trị ấy sẽ được duy trì bền vững qua các nhiệm kỳ lãnh đạo.

Thứ ba, nghĩa tình phải đi cùng kỷ cương và được trao truyền cho thế hệ trẻ. Nghĩa tình không phải là sự dễ dãi mà là thương người nhưng không buông lỏng nguyên tắc, giữ nguyên tắc nhưng không quên con người. Thế hệ cán bộ trẻ chưa trải qua chiến tranh hay những năm “phương án số 0” cần được tiếp nhận giá trị ấy qua những câu chuyện có thật và qua những việc làm cụ thể. Cấp ủy, công đoàn và đoàn thanh niên giữ vai trò nòng cốt trong việc trao truyền giá trị ấy.

BIDV triển khai Đề án Ngân hàng hạnh phúc của người lao động.

Nguyên Chủ tịch Hội đồng Quản trị BIDV Phan Đức Tú từng tự nhận mình thuộc “thế hệ cầu nối”, thế hệ đủ thời gian để hiểu quá khứ và có trách nhiệm gìn giữ mạch truyền thống không bị đứt gãy. Mạch truyền thống ấy nối người cán bộ cấp phát đo hố bom ở cầu Cấm năm 1972 với người cán bộ tín dụng xanh hôm nay, nối những mái nhà đại đoàn kết được dựng hôm qua với những cánh rừng ngập mặn được trồng hôm nay.

Ngày 26-4-2027, BIDV tròn 70 năm thành lập. Trước cột mốc ấy, người BIDV thường nhắc nhau một câu nói: “Nghĩa tình không có hạn dùng. Khát vọng không có điểm kết.” Đó cũng là cam kết của BIDV: Dù thời gian thay đổi đến đâu, con người vẫn là điểm khởi đầu của đồng vốn và tương lai vẫn là đích đến của trách nhiệm.

Thế hệ cán bộ Ngân hàng Kiến thiết từng mang đồng vốn kiến thiết đất nước và vào tuyến lửa với một khát vọng giản dị: Đất nước được độc lập, thống nhất. Hôm nay, khát vọng ấy đã lớn lên cùng dân tộc. Đại hội XIV của Đảng mở ra kỷ nguyên phát triển mới, đặt mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đại hội cũng yêu cầu “khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển, niềm tự hào, ý chí tự cường dân tộc”. Một khát vọng lớn như thế không chỉ cần vốn, công nghệ hay thể chế mà còn cần những giá trị giữ cho con người gắn bó với nhau và với Tổ quốc. Nghĩa tình là một giá trị như vậy. Từ những con đường cấp vốn thời chiến đến những cánh rừng ngập mặn hôm nay, nghĩa tình đã đồng hành cùng BIDV qua mọi chặng đường. Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nghĩa tình ấy tiếp tục là sức mạnh nội sinh để mỗi cán bộ, đảng viên, người lao động BIDV, dưới sự lãnh đạo của Đảng, góp phần dựng xây một Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc.

Đặng Văn Tuyên - Ngô Hương - Trần Văn Nguyên