Lãnh đạo bằng nghị quyết, quản trị bằng con số - Kỳ 1: Từ nghị quyết đến con số: lớn về quy mô, cần vững về nền tảng

Ngày 18-5-2026, Ban Thường vụ Đảng ủy BIDV ban hành Nghị quyết số 56-NQ/ĐU về Chiến lược hợp phần - Chiến lược quản trị tài chính BIDV giai đoạn 2026-2030. Chỉ một ngày sau, Hội đồng quản trị ban hành Nghị quyết số 536/NQ-BIDV phê duyệt chính Chiến lược này. Khoảng cách 24 giờ giữa hai văn bản không đơn thuần là chuyện thủ tục. Đó là hình ảnh thu nhỏ của một nguyên tắc vận hành: Đảng ủy định hướng, Hội đồng quản trị cụ thể hóa, bộ máy điều hành tổ chức thực hiện, liền mạch và không độ trễ.

Ngày ban hành cũng được lựa chọn có chủ đích. Tròn một năm trước, cũng vào những ngày 18 và 19-5, Đảng bộ BIDV tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025-2030. Thông điệp của Ban Thường vụ rất rõ: Một năm sau Đại hội, Nghị quyết không thể chỉ dừng ở định hướng, mà phải được đo bằng những chương trình hành động cụ thể, bắt đầu từ lĩnh vực nền tảng nhất của một ngân hàng là tài chính.

Ban Chấp hành Đảng bộ BIDV nhiệm kỳ 2025-2030 ra mắt Đại hội, trước sự chứng kiến và chúc mừng của đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ (ngày 19-5-2025). Ảnh: Website chính thức Đảng bộ BIDV

Đến cuối năm 2025, tổng tài sản của BIDV đã vượt 3,26 triệu tỷ đồng, lớn nhất trong khối ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Nhưng yêu cầu mà Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra cho các ngân hàng thương mại nhà nước không dừng ở quy mô, mà là đi đầu về năng lực quản trị. Muốn lớn hơn nữa mà vẫn an toàn, ngân hàng cần một nền móng tài chính tương xứng: Đủ vốn, đo được hiệu quả của từng đồng vốn, kiểm soát được từng khoản chi phí.

Nhận nhiệm vụ Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị từ ngày 1-7-2026, đồng chí Lê Ngọc Lâm cam kết cùng tập thể lãnh đạo kế thừa thành quả của các thế hệ đi trước, xây dựng BIDV phát triển an toàn, hiệu quả, bền vững.

Ủy viên Trung ương Đảng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Kiểm tra Trung ương Đinh Hữu Thành cùng các đồng chí lãnh đạo chụp ảnh lưu niệm cùng tập thể Ban lãnh đạo BIDV. Ảnh: Website chính thức BIDV

Câu hỏi đặt ra: Làm thế nào để một nghị quyết về tài chính, lĩnh vực vốn bị coi là “chuyên môn thuần túy”, thực sự đi vào từng con số, từng chi bộ, từng đảng viên? Câu trả lời bắt đầu từ chính cách Đảng ủy BIDV lãnh đạo.

Dòng chảy thống nhất từ nghị quyết đến hành động

Chiến lược quản trị tài chính không ra đời từ khoảng trống. Nó được đặt trên một hệ thống căn cứ chính trị nhất quán, từ Trung ương đến Đảng bộ cơ sở.

Ở tầm Trung ương, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt nền kinh tế, đồng thời đặt yêu cầu đổi mới doanh nghiệp nhà nước theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị cụ thể hóa thêm một bước: các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường; ngân hàng thương mại nhà nước tiếp tục được tăng vốn điều lệ và được dùng lợi nhuận giữ lại để tăng vốn, tái đầu tư. Đó chính là “đề bài” của quản trị tài chính: Hạch toán đúng, đủ; bảo toàn và gia tăng vốn nhà nước.

Ở tầm Đảng bộ, Đại hội đại biểu Đảng bộ BIDV lần thứ XV xác định mục tiêu xây dựng BIDV trở thành ngân hàng “Lớn - Mạnh - Xanh” hàng đầu Đông Nam Á, thuộc nhóm TOP 100 ngân hàng mạnh nhất châu Á vào năm 2030, top 50 vào năm 2045, đồng thời là cơ sở để BIDV phát huy vai trò chủ lực, công cụ điều tiết vĩ mô, hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Chính phủ và NHNN Việt Nam phát triển thịnh vượng vào năm 2045. Trong các nhiệm vụ trọng tâm, Đại hội đặt yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng bộ, chủ động lường đón biến động thị trường bằng các kịch bản ứng phó; trong các khâu đột phá, Đại hội nhấn mạnh chuyển đổi mô hình theo hướng “Tinh gọn - Hiệu năng - Hiệu quả”. Chỉ đạo tại Đại hội, đồng chí Nguyễn Hòa Bình, khi đó là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu BIDV khẩn trương xây dựng và triển khai chiến lược phát triển giai đoạn mới. Nghị quyết 56-NQ/ĐU là câu trả lời cụ thể của Ban Thường vụ Đảng ủy cho yêu cầu ấy, bắt đầu từ lĩnh vực nền tảng nhất.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình và Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Phan Đức Tú cùng xem Cuốn sách Lịch sử Đảng bộ Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (Ngày 19-5-2025). Ảnh: Website chính thức Đảng bộ BIDV

Để nghị quyết đi vào thực tiễn, mối quan hệ giữa tổ chức Đảng và bộ máy quản trị doanh nghiệp phải rõ ràng. Tại BIDV, Đảng ủy lãnh đạo trực tiếp mọi mặt hoạt động, bảo đảm ngân hàng vận hành đúng chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Cơ chế phối hợp tạo thành một vòng khép kín. Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc báo cáo, đề xuất để Đảng ủy ra nghị quyết, kết luận về kế hoạch hằng năm, trung hạn, dài hạn và các chủ trương đầu tư, thoái vốn quan trọng. Đảng ủy thảo luận, ban hành nghị quyết để lãnh đạo. Định kỳ hằng quý hoặc đột xuất, Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc báo cáo lại kết quả thực hiện và phương hướng tiếp theo.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách xử lý khi có ý kiến khác nhau. Với nhiệm vụ kinh doanh, Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc quyết định theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Với công tác tổ chức, cán bộ và các nội dung thuộc thẩm quyền lãnh đạo của Đảng ủy, nghị quyết của Đảng ủy là bắt buộc chấp hành; nếu chưa thống nhất, các bên cùng báo cáo cấp trên có thẩm quyền. Sự phân định rạch ròi này thể hiện đúng tinh thần đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong doanh nghiệp nhà nước: Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay, không bao biện; bộ máy quản trị được trao quyền nhưng gắn liền với trách nhiệm giải trình.

Nghị quyết 56 ra đời theo đúng vòng khép kín đó. Chiến lược quản trị tài chính được xây dựng trên nền Chiến lược phát triển tổng thể của BIDV, vốn được hoạch định theo một quy trình bài bản: Mọi định hướng đều được lượng hóa thành bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh dự kiến, được kiểm tra qua các tỷ lệ an toàn như hệ số an toàn vốn (CAR), tỷ lệ cho vay so với huy động (LDR), rồi được đưa ra hội thảo cấp toàn hệ thống để lấy ý kiến. Mỗi định hướng vì thế phải trả lời được câu hỏi: Có đứng vững trên con số hay không. Trên nền ấy, Ban Thường vụ Đảng ủy thảo luận, cho ý kiến lãnh đạo đối với nội dung Chiến lược hợp phần và ban hành Nghị quyết 56, trước khi Hội đồng quản trị phê duyệt. Trí tuệ tập thể được huy động rộng rãi, quyết định được đưa ra tập trung: đó là nguyên tắc tập trung dân chủ được vận dụng vào công tác chiến lược của doanh nghiệp.

Điểm mới về tư duy là chiến lược tổng thể được tách thành các chiến lược hợp phần. Cùng ngày 19-5-2026, Hội đồng quản trị ban hành đồng loạt các chiến lược hợp phần về quản trị tài chính, bán lẻ, khách hàng doanh nghiệp, công nghệ thông tin và chuyển đổi số, dữ liệu - AI và đổi mới sáng tạo. Trong đó, quản trị tài chính giữ vai trò “trục dọc”: Mọi mục tiêu tăng trưởng của các mảng khác đều phải quy về câu hỏi chung về vốn, hiệu quả và an toàn.

Lớn về quy mô, nhưng đối mặt nhiều thách thức

Nhìn lại nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ BIDV đã lãnh đạo hệ thống hoàn thành toàn diện, vượt trội các chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV. Lợi nhuận trước thuế tăng bình quân 24,3%/năm, gần gấp đôi mức 13-16% mà Nghị quyết đề ra; ROE cuối kỳ đạt 19,5%, vượt xa chỉ tiêu 13-14%; tỷ lệ nợ xấu 1,27%, thấp hơn ngưỡng dưới 2%.

Năm 2025, năm đầu của nhiệm kỳ mới, đà tăng trưởng tiếp tục được giữ vững. Tổng tài sản đạt 3.265.519 tỷ đồng, tăng 20,5%; BIDV trở thành ngân hàng đầu tiên vượt mốc 3 triệu tỷ đồng. Dư nợ tín dụng đạt hơn 2,32 triệu tỷ đồng, chiếm 12,5% dư nợ toàn nền kinh tế. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 37.788 tỷ đồng, tăng 17,8%; ROE đạt 19%. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) giảm 0,78 điểm phần trăm so với năm trước và thấp hơn nhiều so với ngưỡng thông lệ 45%. Vốn chủ sở hữu đạt 163.017 tỷ đồng, tăng 19,5%; nộp ngân sách nhà nước 12.822 tỷ đồng. Đó là những con số cụ thể về bảo toàn và phát triển vốn nhà nước.

Nhưng chính đà tăng trưởng mạnh cũng đặt ra những yêu cầu mới, mà nếu không giải quyết từ gốc sẽ trở thành giới hạn cho khát vọng vươn tầm khu vực.

Thứ nhất là áp lực vốn. Cuối năm 2025, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) riêng lẻ đáp ứng quy định nhưng chỉ cao hơn ngưỡng tối thiểu 8% một khoảng không lớn. Trong năm, BIDV đã hoàn tất phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho 5 nhà đầu tư tổ chức song so với tốc độ tăng tài sản trên 20%/năm, nguồn bổ sung vốn từ thị trường khó theo kịp. Chính Ban điều hành, trong báo cáo trình Đại hội đồng cổ đông năm 2026, đã xác định phải “quyết liệt” triển khai các phương án nâng cao năng lực tài chính, gia tăng tỷ lệ an toàn vốn để tạo dư địa tăng trưởng trung, dài hạn.

Thứ hai là chất lượng tài sản ở quy mô lớn. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,26%, trong giới hạn định hướng. Nhưng với dư nợ trên 2,3 triệu tỷ đồng, mỗi quyết định tín dụng, mỗi đồng dự phòng đều tác động trực tiếp đến sức chống chịu của cả hệ thống.

Thứ ba là “bài toán kép” của ngân hàng thương mại nhà nước. Năm 2025, BIDV chủ động giảm thu nhập để hạ lãi suất cho vay từ 0,5% đến 2%/năm, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Đó là trách nhiệm chính trị không thể thoái thác. Nhưng cũng vì thế, quản trị tài chính phải đủ tinh để vừa hoàn thành nhiệm vụ chính trị, vừa giữ được hiệu quả kinh doanh. Nghị quyết 79-NQ/TW yêu cầu tách bạch việc sử dụng nguồn lực nhà nước để thực hiện nhiệm vụ chính trị với hoạt động kinh doanh; điều đó chỉ làm được khi ngân hàng đo lường được chi phí và hiệu quả của từng hoạt động.

Thứ tư là yêu cầu về năng lực quản trị theo chuẩn mực tiên tiến. Quy mô càng lớn, quản trị càng không thể dựa vào số liệu tổng hợp cuối kỳ. Báo cáo của Ban điều hành đặt yêu cầu quản trị tài chính an toàn, hiệu quả, cải thiện bền vững các chỉ tiêu sinh lời, gắn với nâng cao năng lực quản trị điều hành và quản lý rủi ro theo thông lệ tiên tiến.

Đáng chú ý, năm 2026 BIDV xác định phương châm hành động là “Kỷ cương - Chất lượng - Hiệu quả - Chuyển đổi toàn diện”. Đó là tín hiệu của một sự chuyển hướng có chủ đích: từ ưu tiên quy mô sang ưu tiên chất lượng. Để chuyển hướng ấy thành hành động nhất quán trong toàn hệ thống, cần một chiến lược riêng, được dẫn dắt bởi nghị quyết của Đảng ủy.

Từ dòng chảy thống nhất giữa Nghị quyết 56-NQ/ĐU và Nghị quyết 536/NQ-BIDV, đến yêu cầu giữ vững an toàn vốn, chất lượng tài sản và hiệu quả kinh doanh khi quy mô đã vượt 3 triệu tỷ đồng, có thể thấy: muốn “lớn” một cách bền vững, BIDV phải “mạnh” từ nền móng tài chính. Vậy Chiến lược quản trị tài chính giai đoạn 2026-2030 đặt ra những giải pháp gì?

Mời quý độc giả đón đọc kỳ 2.

Hồ Xuân Tứ - Phạm Thanh Thủy - Lê Minh Hồng