Tại Giải thưởng Khoa học ASEAN – Hoa Kỳ dành cho nữ giới năm 2026, PGS, TS Hà Thị Thanh Hương (sinh năm 1989), Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (thuộc ĐHQG TP Hồ Chí Minh) đã xuất sắc đoạt giải nhất hạng mục nhà khoa học giữa sự nghiệp (từ 45 tuổi trở xuống) với những đóng góp trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào nghiên cứu sức khỏe não bộ. Đây là nhà khoa học nữ Việt Nam thứ hai giành giải thưởng này.

 Dù tuổi đời còn trẻ, PGS, TS Hà Thị Thanh Hương đã có bề dày thành tích nghiên cứu khoa học xuất sắc.

Giải thưởng Khoa học ASEAN – Hoa Kỳ dành cho nữ giới được tổ chức từ năm 2014, nhằm tôn vinh những đóng góp của các nhà khoa học nữ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Năm 2026, giải thưởng có chủ đề “AI vì hệ thống y tế bao trùm và có khả năng chống chịu tại ASEAN”. Việc đoạt giải nhất của PGS,TS Hà Thị Thanh Hương là dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học của chị trong ứng dụng công nghệ vào chăm sóc sức khỏe cộng đồng và góp phần khẳng định năng lực nghiên cứu liên ngành, vai trò của ĐHQG TP Hồ Chí Minh trong đào tạo, phát triển đội ngũ nhà khoa học có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn.

PGS, TS Hà Thị Thanh Hương chia sẻ rằng, tại Trường Đại học Quốc tế, chị phụ trách Phòng thí nghiệm Sức khỏe não bộ (Brain Health Lab), triển khai các nghiên cứu kết hợp khoa học thần kinh, kỹ thuật y sinh và AI nhằm phát triển công cụ hỗ trợ phát hiện, theo dõi các bệnh lý thần kinh và sức khỏe tâm thần. Một trong những công trình tiêu biểu của chị và nhóm nghiên cứu là dự án Brain Analytics được triển khai từ năm 2023, ứng dụng AI phân tích hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) sọ não nhằm hỗ trợ chẩn đoán bệnh Alzheimer. Sản phẩm đã được bác sĩ và sinh viên y khoa tại 8 bệnh viện trong nước trải nghiệm, với 80% người dùng đánh giá hài lòng về các tính năng. 

Cùng với đó, nhóm nghiên cứu Brain Analytics của chị còn phối hợp với Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quốc tế và Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) hỗ trợ người suy giảm nhận thức nhẹ thực hiện các bài tập rèn luyện trí não. Các hướng nghiên cứu tập trung ứng dụng AI trong việc hỗ trợ người mắc bệnh trầm cảm, rối loạn lo âu; phân tích hình ảnh não, giọng nói để phát hiện sớm dấu hiệu Alzheimer.

Theo PGS, TS Hà Thị Thanh Hương, trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, chị luôn dành ưu tiên phát triển nhóm nghiên cứu liên ngành về sức khỏe não bộ, đồng thời hướng dẫn sinh viên, học viên tham gia các đề tài khoa học. Đến nay, chị đã công bố 44 bài báo khoa học, trong đó có 19 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín. Những đóng góp của chị được ghi nhận qua nhiều giải thưởng, danh hiệu như: Giải thưởng Nhà khoa học trẻ của Tổ chức Nghiên cứu não quốc tế (IBRO), Giải thưởng Khoa học kỹ thuật Quả cầu vàng, danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TP Hồ Chí Minh năm 2023...

 PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp (giữa) hướng dẫn các nữ sinh nghiên cứu khoa học.

Cũng lựa chọn hướng nghiên cứu về y học, PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp (sinh năm 1981), Trưởng khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (thuộc ĐHQG TP Hồ Chí Minh) là một trong 12 cá nhân được trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026. Đây là giải thưởng nhằm ghi nhận những đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và khoa học, công nghệ. PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp được vinh danh cho những đóng góp xuất sắc về nghiên cứu, đào tạo và phát triển lĩnh vực y học tái tạo.

Là một trong những nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực y học tái tạo tại Việt Nam, PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp đã có nhiều công trình nghiên cứu về vật liệu sinh học, tái tạo mô và các giải pháp hỗ trợ điều trị. Công trình tiêu biểu của chị là “Keo thông minh trong điều trị lành thương” có khả năng cầm máu, diệt khuẩn và hỗ trợ chữa lành vết thương. Công trình này giúp chị được vinh danh tại Giải thưởng quốc tế L’Oréal – UNESCO dành cho nhà khoa học nữ trẻ tài năng năm 2018.

Theo chia sẻ của PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp, hiện chị cùng các cộng sự đang hợp tác với doanh nghiệp để tìm kiếm khả năng phát triển dây chuyền sản xuất băng gạc y tế tiên tiến, hỗ trợ chữa lành vết thương và tái tạo da. Nhóm nghiên cứu của chị còn triển khai nghiên cứu phát triển dung dịch kháng khuẩn có nguồn gốc thiên nhiên, sản phẩm từ collagen, vật liệu kháng khuẩn sử dụng nano bạc, cũng như công nghệ mực in sinh học và vật liệu phục vụ tái tạo mô…

Điểm nhấn của nhà khoa học Nguyễn Thị Hiệp là bên cạnh công tác quản lý, nghiên cứu khoa học của cá nhân, chị còn phụ trách nhóm hơn 20 nhà nghiên cứu trẻ, tích cực tìm kiếm đề tài và nguồn kinh phí để sinh viên, học viên có cơ hội tham gia nghiên cứu. Chị chú trọng tham gia các chương trình hỗ trợ phụ nữ trong khoa học, công nghệ, giúp các nữ sinh tiếp cận nghiên cứu từ sớm, phát triển chuyên môn và định hướng nghề nghiệp vững chắc.

Trao đổi với chúng tôi, PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp cho rằng: Đích đến của nghiên cứu khoa học không phải là giải thưởng, mà là tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng, lan tỏa tinh thần nghiên cứu cho thế hệ tiếp nối. Với nữ giới, công tác nghiên cứu khoa học còn có những thách thức riêng từ áp lực từ gia đình, những định kiến xã hội… cần phải vượt qua.

Đến nay, PGS, TS Nguyễn Thị Hiệp đạt bề dày thành tích tiêu biểu trong nghiên cứu khoa học, gồm: Công bố 136 bài báo khoa học quốc tế thuộc hệ thống ISI/Scopus, là tác giả và đồng tác giả của 5 cuốn sách quốc tế, được cấp 7 bằng sáng chế… Chị là nhà khoa học nữ đầu tiên của Việt Nam đoạt giải nhất của Giải thưởng Khoa học ASEAN – Hoa Kỳ (năm 2017).

 Lãnh đạo ĐHQG TP Hồ Chí Minh vinh danh các nhóm nghiên cứu tiêu biểu tại Lễ khai khóa năm 2026.

ĐHQG TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đạt 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi, hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh và khẳng định vị thế trong nhóm các đại học hàng đầu châu Á.

Tại lễ khai khóa năm 2026, GS, TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQG TP Hồ Chí Minh đã khẳng định khát vọng phát triển ĐHQG TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, xây dựng môi trường học thuật có khả năng thu hút và kết nối nhân tài Việt Nam. “Chúng tôi muốn những người trẻ Việt Nam đang làm việc tại các trung tâm khoa học trên thế giới nhìn về đây và thấy một môi trường xứng đáng để trở về hoặc hợp tác lâu dài. Và khi đất nước cần làm chủ một công nghệ, ứng phó với một thách thức mới hay tìm một con đường phát triển cho vùng, ĐHQG TP Hồ Chí Minh có thể trả lời bằng một đội ngũ sẵn sàng nhận việc và một kết quả đủ tin cậy”, GS, TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết.