Quốc hội xem xét sửa đổi toàn diện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự

Trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, được sự ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, cho biết việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

Về phạm vi điều chỉnh, dự án luật quy định về nguyên tắc tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra hình sự; tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; điều tra viên và các chức danh khác trong điều tra hình sự; quan hệ phân công, phối hợp và kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự; bảo đảm điều kiện cho hoạt động điều tra hình sự và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Về đối tượng áp dụng, gồm: Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; Thủ trưởng, Phó thủ trưởng, Điều tra viên, Cán bộ điều tra của Cơ quan điều tra; cấp trưởng, cấp phó và cán bộ điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Dự thảo luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 12 điều so với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015; trong đó: bỏ 1 chương (Chương IV) và 24 điều; bổ sung 2 điều; giữ nguyên 5 điều; sửa đổi, bổ sung 48 điều).

Thứ nhất, về sửa đổi, bổ sung các quy định về Cơ quan điều tra, dự thảo luật quy định về tổ chức Cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.

Khi không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, bổ sung quy định chuyển thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an và Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.

Bổ sung thẩm quyền điều tra của các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân đối với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng để giải quyết các vụ án trên thực tế, nhằm bảo đảm tính khách quan.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra và Công an cấp xã. Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung tên các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, Công an nhân dân và Quân đội nhân dân phù hợp với tổ chức, bộ máy mới.

Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Kiểm lâm, Hải quan, Kiểm ngư theo hướng chỉ giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra trong thời hạn 7 ngày.

Sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm, thời hạn phân loại thông tin về hành vi vi phạm pháp luật của Công an cấp xã khi tiếp nhận thông tin của cơ quan, tổ chức, cá nhân để phân loại, xác định tố giác, tin báo về tội phạm.

Thứ ba, sửa đổi, bổ sung các quy định về Điều tra viên. Dự thảo luật sửa đổi theo hướng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của các ngạch Điều tra viên và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết.

Cùng với đó, hoàn thiện quy định về cơ chế phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra và Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó trưởng Công an cấp xã.

Bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp là Trưởng hoặc Phó trưởng Công an cấp xã khi được Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra phân công giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra.

Thứ tư, sửa đổi quy định về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động điều tra hình sự. Dự thảo luật bổ sung nguyên tắc và các quy định có liên quan đến ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổ chức, hoạt động điều tra hình sự.

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI và có hiệu lực kể từ ngày 1-3-2027.

Quang cảnh phiên làm việc chiều 17-10 của Quốc hội.

Báo cáo thẩm tra dự án luật, đồng chí Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự và nhận thấy nội dung của dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp; cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị bảo đảm đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội.

Bên cạnh đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát quy định của dự thảo Luật với các quy định của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) cũng đang trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai và các quy định của pháp luật hiện hành có liên quan, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.