Anh hùng kể chuyện: Rửa hận “cao không”

Ngày 26-7-1965, tại trận địa Kim Đái, Tiểu đoàn 64 tiếp tục lập công, bắn hạ máy bay trinh sát không người lái BQM-34A của Mỹ đang hoạt động ở độ cao khoảng 18km. Chưa đầy 20 phút sau, đơn vị tiếp tục bắn rơi máy bay trinh sát RF-101 của địch. Ban đầu, chúng tôi tưởng mục tiêu bay cao kia là chiếc U-2. Chỉ khi bắt được tín hiệu, xác định đúng loại máy bay, chúng tôi mới biết đó là BQM-34A. Từ ấy, anh em gọi những mục tiêu trinh sát bay ở độ cao lớn là “cao không”.

Tháng 8-1965, Tiểu đoàn 64 được đưa vào đội hình “Tiền phương I” của Quân chủng Phòng không - Không quân, chiến đấu trên địa bàn Yên Bái - Phú Thọ. Đơn vị tham gia nhiều trận đánh, nhưng mục tiêu chủ yếu ở độ cao trung bình 5-8km. Đối thủ “cao không”- BQM-34A vẫn là điều chúng tôi mong chờ.

Anh hùng kể chuyện: Rửa hận “cao không”. Trong ảnh: Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Trương Uy. Ảnh: QUỲNH VÂN

Trung tuần tháng 9-1965, tin báo mục tiêu “cao không” xuất hiện, lập tức toàn tiểu đoàn vào cấp 1. Kíp chiến đấu khẩn trương kiểm tra khí tài, sục sạo tìm mục tiêu. Tôi ngồi ở vị trí sĩ quan điều khiển, mắt căng trên màn hiện sóng, tay liên tục quay theo lệnh chỉ huy. Nhưng càng sục sạo, mục tiêu càng như biến mất. Đến khi bắt được tín hiệu thì “giặc trời” đã bay ra xa.

Tiểu đoàn được lệnh về cấp 2! Rút kinh nghiệm! Phê bình của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Ninh khiến chúng tôi bừng tỉnh. Mục tiêu hiện hữu trên bầu trời, các trắc thủ còn nhìn rõ chấm sáng và vệt khói dài phía sau, vậy mà trên màn hiện sóng của kíp điều khiển, chúng tôi lại không sục sạo được, lỡ mất thời cơ.

Thất bại ấy khiến chúng tôi day dứt khôn nguôi. Muốn thắng địch, trước hết phải thắng được những hạn chế của chính mình. Kíp chiến đấu kiểm điểm từng khâu, từng thao tác, tìm cho ra nguyên nhân. Sai sót chủ yếu nằm ở việc xác định góc tà khi sục sạo mục tiêu. Thao tác quay tay quay góc tà chưa thuần thục, còn giật cục, khiến kim đồng hồ U87 dao động lớn; chưa thuần thục góc tà tương ứng với độ cao và cự ly mục tiêu, dẫn đến đặt phần tử thiếu chính xác, anten không hướng đúng khu vực cần tìm.

Chưa bắt được mục tiêu thì phải tìm cách bắt được; chưa đánh được thì phải luyện đến khi đánh được mới thôi. Cả kíp thống nhất quyết tâm như vậy. Thời ấy chưa có máy tính và máy photocopy, chúng tôi dùng thước tính, tra sin, cos để lập bảng góc tà theo độ cao và cự ly mục tiêu. Bảng được chép tay, mỗi người giữ một bản trong túi áo. Tôi còn kẻ bảng lớn treo trong lều bạt, rồi chép thêm một bản vừa khít ô giữa hai màn hiện sóng U32.

Mọi lúc, mọi nơi, chúng tôi tranh thủ học thuộc, trao đổi và kiểm tra chéo cho nhau. Những con số khô khan dần ăn sâu vào trí nhớ. Nhưng thuộc bảng vẫn chưa đủ; kiến thức phải trở thành phản xạ, thao tác phải thành kỹ năng.

Trên máy tập, chúng tôi dùng đồng hồ giây đo thời gian từ lúc nhận lệnh sục sạo đến khi đặt đúng góc tà, phương vị, cự ly. Từ đó, cả kíp tính toán, điều chỉnh để thao tác nhanh hơn, chính xác hơn. Tay quay phải nhanh mà êm, anten phải ổn định; chỉ một động tác chậm hoặc thiếu chính xác cũng có thể khiến mục tiêu thoát khỏi tầm kiểm soát.

Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Ninh chỉ đạo luyện tập chặt chẽ, giao Đại đội trưởng Đại đội 1 theo dõi, hướng dẫn sĩ quan điều khiển đặt phần tử. Các trắc thủ góc tà, phương vị, cự ly phối hợp theo dõi những đồng hồ U87, U65, U63 để kịp thời trợ giúp, đưa anten nhanh chóng hướng về phía mục tiêu.

Mỗi người một nhiệm vụ, tất cả cùng chung quyết tâm: “Cao không” xuất hiện trở lại, phải bắn hạ bằng được!

Sau những ngày tháng khổ luyện, chúng tôi dần làm chủ thao tác, phối hợp ngày càng nhịp nhàng. Mồ hôi và sự kiên trì đã biến bài học cay đắng thành kinh nghiệm chiến đấu quý giá.

Và cơ hội đã đến. 11 giờ 15 phút ngày 22-11-1965, chiếc máy bay trinh sát không người lái BQM-34A lại xuất hiện ở độ cao khoảng 18km. Lần này chúng tôi không còn lúng túng. Nhận lệnh, kíp chiến đấu lập tức triển khai chiến đấu. Các trắc thủ góc tà, phương vị, cự ly thuần thục động tác. Tay quay chuyển động nhanh, êm; anten hướng đúng khu vực mục tiêu. Các thành viên phối hợp chặt chẽ, tập trung cao độ. Tín hiệu mục tiêu nhanh chóng được bắt, các thao tác chiến đấu được thực hiện theo đúng quy trình.

Tên lửa rời bệ phóng, lao vút lên trời. Chiếc BQM-34A bị tiêu diệt. Cả đơn vị ôm nhau vui mừng khôn xiết.

Chúng tôi đã rửa được hận “cao không”!

Với chúng tôi, trận đánh ngày 22-11-1965 không chỉ là chiến thắng trước một mục tiêu trinh sát bay ở độ cao lớn. Đó còn là thành quả của tinh thần dám nhìn thẳng vào thiếu sót, quyết sửa bằng được và không lùi bước trước khó khăn.

SƠN BÌNH (ghi)