Hiện nay, nhiều người, trong đó có những người trẻ hễ mở máy tính, điện thoại là vào AI. Gặp việc khó, hỏi AI. Có khi biết câu trả lời, vẫn kiểm chứng bằng AI. Một thói quen tưởng như vô hại nhưng đang dần trở nên phổ biến ở một bộ phận người trẻ hiện nay. Từ chỗ dùng AI để hỗ trợ, một số người trẻ dần quen với việc “cứ để AI làm”, kể cả những việc mình phải thực hiện.

“Bài khó đã có AI giải”, “không biết bắt đầu từ đâu thì để AI nghĩ”, “chưa biết viết thế nào thì để AI làm”. Từ học tập, công việc đến những việc thường ngày, rất nhiều vấn đề không ít người trẻ đều tìm đến AI. Khi “hỏi AI” trở thành phản xạ trước cả suy nghĩ, thì sự tiện lợi của nó dễ dẫn đến việc ỷ lại của người dùng.

 Ảnh minh họa: thanhnien.vn

Dùng AI để gợi mở một ý tưởng khác với việc giao cho AI nghĩ toàn bộ; nhờ AI phân tích một vấn đề khác với việc để AI quyết định thay mình. Khi còn đặt câu hỏi, biết hoài nghi và đưa ra chính kiến, chúng ta vẫn đang làm chủ công nghệ. Ngược lại, khi câu trả lời của AI là đáp án cuối cùng mà người dùng không cần suy nghĩ, sự “hỗ trợ” đã bắt đầu chuyển thành “lệ thuộc”.

Vì sao nhiều người trẻ đang có biểu hiện ngày càng lệ thuộc vào AI? Trước hết, bởi vì AI mang lại sự tiện lợi rất lớn: Chỉ trong vài giây, người dùng có thể biết thông tin, ý tưởng, cách giải quyết, thậm chí một sản phẩm hoàn chỉnh. Trong khi đó, tự tìm kiếm, phân tích và hoàn thành công việc đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Áp lực học tập, công việc cùng tâm lý muốn làm nhanh càng khiến AI trở thành lựa chọn hấp dẫn. Ban đầu, người dùng AI để tiết kiệm thời gian; lâu dần nếu lạm dụng, nguy cơ hạn chế khả năng tự tư duy, tìm tòi và sáng tạo là hiện hữu.

Để sử dụng AI hiệu quả, người trẻ cần chủ động từ đầu đến cuối quá trình sử dụng AI. Trước một vấn đề, cần tự đưa ra cách giải quyết trước khi tìm đến AI gợi ý. Khi sử dụng, hãy xem AI như một nguồn tham khảo để mở rộng góc nhìn, kiểm tra và hoàn thiện ý tưởng. Với nội dung do AI tạo ra, cần đọc, đối chiếu, chọn lọc và sử dụng phù hợp. Những công việc đòi hỏi tư duy, hình thành kỹ năng và chính kiến của mỗi cá nhân không nên phó thác hoàn toàn cho AI thực hiện.

AI hỗ trợ nhiều khâu, nhưng chính các bạn trẻ cần suy xét, lựa chọn, quyết định và chịu trách nhiệm đến cùng. Người trẻ cần chủ động nhận biết cách sử dụng AI và giữ vai trò của mình trong mỗi quyết định, đó mới là phẩm chất đáng quý của tuổi trẻ thời đại mới.