Giải trình trước Quốc hội về các vấn đề mà đại biểu đã nêu ra khi góp ý vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đây là dự án luật rất khó, bởi liên quan tới mỗi người dân, mỗi hộ gia đình, ảnh hưởng tới sức khỏe người dân, chất lượng giống nòi; đồng thời cũng liên quan tới điều kiện sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa trên thị trường. Dự án luật có hàm lượng chuyên môn sâu, phạm vi rất rộng. Nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội chiều 11-11. Ảnh: TRỌNG HẢI 

Vì thế, trong quá trình soạn thảo, Bộ Y tế đã rút kinh nghiệm từ thực tiễn, lắng nghe và tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, cơ quan, ban, ngành, cộng đồng doanh nghiệp, người dân, tổ chức quốc tế, đại sứ quán các nước... để hoàn thiện dự án luật.

Đây cũng là dự án luật nhận được sự quan tâm rất lớn của đại biểu Quốc hội. Tại phiên họp tổ đã có 121 nội dung được các đại biểu Quốc hội đề cập tới. Ban soạn thảo đã tiếp thu 96 nội dung, giải trình 11 nội dung, tiếp thu và giải trình 15 nội dung.

Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự án luật, Ban soạn thảo luôn quán triệt chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, rằng nếu không bảo đảm an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ, khó có thể giải quyết được vấn đề chăm sóc sức khỏe nhân dân. Nhấn mạnh như vậy, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đồng thời cho biết, quản lý về an toàn thực phẩm cũng đòi hỏi phải có tư duy quản lý mới, chủ động ngăn ngừa, ngăn chặn nguy cơ từ sớm, từ xa. Chúng ta không thể tiếp tục duy trì cơ chế bị động, chỉ xử lý hậu kiểm với những sản phẩm kém chất lượng, thổi phồng công dụng như những bài học trong thời gian qua.

 Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình trước Quốc hội về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Ảnh: TRỌNG HẢI

Tuy nhiên, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng nhấn mạnh, phòng ngừa nguy cơ không đồng nghĩa với việc tạo thêm rào cản hành chính. Tinh thần của Chính phủ là xây dựng dự án luật theo hướng đổi mới toàn diện tư duy quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học, phân tích nguy cơ và phù hợp với thông lệ quốc tế, vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và bền vững cho doanh nghiệp.

Vấn đề quan trọng của dự thảo luật là cải cách phương thức quản lý thực phẩm, nhưng hạn chế xáo trộn kinh doanh của doanh nghiệp, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, tiến tới xóa bỏ doanh nghiệp làm ăn chụp giật, làm giàu bất chính trên sức khỏe của người dân. Đồng thời, đổi mới phương thức quản lý phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tiễn Việt Nam.

Dự thảo luật quy định 3 hình thức quản lý theo 3 nhóm nguy cơ. Theo đó, nhóm kiểm soát chặt chẽ (phải đăng ký công bố sản phẩm) áp dụng với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi và thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe. Nhóm này áp dụng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế Codex. Quy định này nhằm giải quyết triệt để thực trạng nhức nhối thời gian qua: Có những người nổi tiếng lợi dụng kẽ hở để thổi phồng tính năng, công dụng sản phẩm nhằm lừa dối khách hàng. Doanh nghiệp làm ăn chân chính rất ủng hộ việc siết chặt quản lý này.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng đổi mới quản lý thực phẩm, nhưng hạn chế xáo trộn kinh doanh của doanh nghiệp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Nhóm tạo thông thoáng tối đa theo hướng doanh nghiệp tự công bố tiêu chuẩn, áp dụng với đa số thực phẩm chế biến bao gói sẵn thông thường, phụ gia, bao bì... Doanh nghiệp được phép lưu thông ngay sau khi công bố và chịu sự hậu kiểm của cơ quan nhà nước.

Nhóm miễn đăng ký, miễn công bố áp dụng cho thức ăn đường phố, thực phẩm tươi sống, hàng quán kinh doanh nhỏ lẻ, nguyên liệu sơ chế chưa bao gói... Nhóm này chỉ cần đáp ứng điều kiện vệ sinh cơ sở và chịu giám sát lưu thông.