Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động này còn gặp không ít khó khăn. Đây cũng là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, thảo luận, đóng góp ý kiến để hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Theo các đại biểu, dự thảo luật giao UBND cấp tỉnh quyết định lộ trình phân loại rác thải sinh hoạt, đồng thời quy định việc từ chối thu gom rác nếu rác không được phân loại hoặc chứa đựng không đúng quy định. Tuy nhiên, nghĩa vụ của người dân cần phải đi cùng với trách nhiệm được bảo đảm dịch vụ. Bởi nếu người dân đã thực hiện phân loại nhưng đơn vị thu gom lại trộn chung các loại rác thì mục tiêu hiệu quả của chính sách sẽ không đạt được.

Ảnh minh họa: hanoimoi.vn 

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho biết, để phân loại rác, nhiều người dân đã phải thay đổi thói quen, nhưng nếu rác bị đổ chung lên một xe thu gom thì những nỗ lực của người dân trở nên vô nghĩa. Điều đó không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn đánh mất niềm tin và sự đồng thuận của người dân. Trong luật hiện hành đã quy định phải lưu giữ và vận chuyển riêng biệt rác đã phân loại, tuy nhiên để luật không nằm trên giấy, đại biểu kỳ vọng lần sửa đổi này cần làm rõ cơ chế thực thi và quy định rõ trách nhiệm ở từng khâu. 

Từ đó, các đại biểu mong muốn phải có cơ chế bảo vệ thành quả phân loại rác của người dân cho đến khâu xử lý cuối cùng. Đồng thời đề nghị hoàn thiện dự thảo luật theo hướng bảo đảm duy trì kết quả phân loại rác trong suốt quá trình tiếp nhận, thu gom, vận chuyển và chuyển giao đến cơ sở xử lý. Trách nhiệm của từng đơn vị phải được xác định rõ theo phạm vi công việc được giao, gắn với kiểm tra thực tế và giám sát của người dân, khi phát hiện tình trạng trộn lẫn rác, phải xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm, yêu cầu khắc phục và xử lý vi phạm theo quy định. Đề nghị đưa yêu cầu bảo đảm duy trì kết quả phân loại thành tiêu chí bắt buộc trong hợp đồng và hồ sơ nghiệm thu dịch vụ công, dịch vụ vi phạm phải bị giảm trừ thanh toán hoặc xử lý nghiêm. Phải bỏ tư duy nghiệm thu chỉ dựa trên số tấn rác chở đi, vì điều đó làm lãng phí công sức của rất nhiều người dân.

Bên cạnh đề xuất nâng cao chất lượng dịch vụ thu gom, phân loại rác, nhiều đại biểu đề nghị hoàn thiện dự thảo luật theo hướng quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc bảo đảm phân loại rác tại nguồn đồng bộ với thu gom, vận chuyển và xử lý. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong tổ chức thực hiện, kiểm tra và giải quyết phản ánh của người dân. Đặc biệt, cần tăng cường thanh tra, kiên quyết không để lý do thiếu xe, thiếu hạ tầng nhằm thoái thác trách nhiệm, kéo dài việc thu gom rác lẫn lộn. Có thể linh hoạt cách thu gom theo chuyến, theo giờ hoặc dùng xe nhiều ngăn chuyên dụng nhưng nguyên tắc cốt lõi là rác đã phân loại phải được giữ tách biệt đến cuối cùng.