- Ở nhiều nơi trong xã hội thời nay có một hạng người sống nhạt nhòa, lươn lẹo, chẳng có chính kiến bao giờ, từ suy nghĩ đến hành động của họ hầu như “ăn nhờ ở đậu” vào chủ thể khác thì họ mới có thể tồn tại.
- Chắc là ông ám chỉ hạng người được ví như cây tầm gửi phải không?
- Trong thế giới thực vật, có một loại cây muốn tồn tại phải suốt đời đeo bám, ký sinh vào cây khác, đó là tầm gửi. Từ số phận của loài cây “sống gửi thác nhờ” mà người đời liên tưởng đến những kẻ sống dựa dẫm, ỷ lại, ăn theo nói leo, đeo bám vào người khác, vào tập thể mới có thể dung thân. Đó là “kẻ tầm gửi”.
- Những "kẻ tầm gửi" thời nay biểu hiện dưới muôn hình muôn vẻ: Thô thiển có, lươn lẹo có, tinh vi có, nhợt nhạt có.
- Với những kẻ thô thiển, đi đâu, ở chỗ nào họ cũng “đánh bóng” bản thân bằng cách luôn thể hiện là người giao thiệp rộng rãi, quan hệ với nhiều VIP trong xã hội. Họ luôn khua môi múa mép, thao thao bất tuyệt “tôi quen biết ông A, chơi thân với bà B, quan hệ mật thiết với anh C”. Ông A, bà B, anh C là những người nếu không có quyền cao chức trọng, được nhiều người biết đến thì cũng là những người nắm giữ các vị trí có thể mang lại lợi ích, “lộc chùa” cho người khác, trong đó có bản thân họ.
- Còn với những kẻ lươn lẹo, họ chẳng bao giờ sống thực với chính mình. Đối với cấp trên, họ thường thể hiện sự nhún nhường, khúm núm, “một dạ, hai vâng” và luôn biết “chọn thời, lựa vận” để tâng bốc, bợ đỡ từng lời ăn tiếng nói của bề trên. Với đồng nghiệp, đồng cấp, họ thực hiện phương châm “im lặng là vàng”, “gió chiều nào che chiều ấy”, vuốt ve, nuông chiều để lấy lòng người khác. Cách sống dè dặt, bạc nhược đó cũng không ngoài mục đích được nhiều người “chở che, đùm bọc” để dễ bề tiến thân hay kiếm chác, thu vén lợi lộc cho cá nhân.
- Đối với những kẻ tinh vi, họ không bao giờ dám bộc lộ cá tính bản thân trong tập thể. Thấy đúng họ không những không bảo vệ mà còn giả vờ như “không nghe, không biết”; thấy sai không những không dám phê phán mà còn tìm cách tránh xa vì sợ đấu tranh “không sứt đầu cũng mẻ trán”, chẳng dại gì mà tự làm liên lụy đến mình. Kiểu sống khư khư giữ bản thân như thế có thể được tiếng là chan hòa, nhưng thực chất cũng là một thứ sống “dựa hơi” vào tập thể để tồn tại.
- Lại còn có những kẻ nhợt nhạt thì sống lắt lay như một cái bóng âm thầm trong tổ chức, cơ quan, đơn vị. Không bon chen, chẳng tranh đua, không ưa cả “phe này” lẫn “cánh nọ”, cứ tưởng họ sống biết điều, thái độ “trung lập” vì không đụng chạm đến ai, nhưng thực tế lối sống trung dung, hời hợt đó cũng là một kiểu ỷ lại, ký sinh vào tập thể.
- Vậy ông suy nghĩ như thế nào về những “cây tầm gửi” sống ký sinh vào người khác, “hút sinh khí” của tập thể, dựa dẫm vào cộng đồng?
- Đã là đời tầm gửi thì chẳng bao giờ có tự do. Khi cây nhờ cậy bị gió bão làm thân gãy cành rơi thì tầm gửi cũng rã rời, tan nát. Còn nếu cây chẳng may chết đi thì tầm gửi cũng tàn lụi theo. Đã là tầm gửi thì không thể có cuộc sống thực, bởi nó tồn tại theo sự tồn tại của “cây chủ” mà nó nhờ vả, ăn bám. Đời tầm gửi như thế, thật nhạt nhòa thay!
- Nghe ông nói vậy, tôi lại nhớ tới châm ngôn có câu “Cây thẳng bóng ngay, cây cong bóng vẹo” và “Sống chớ khom lưng, uốn gối, dập đầu”. Ai sống lom khom thì lưng dễ còng. Ai hay quỳ thì gối dễ trầy xước. Ai hay dập đầu thì cổ dễ ngoẹo. Người nào mà không tự đứng trên đôi chân, không tự đi bằng chính đôi chân của mình thì khó có thể ung dung ngẩng cao đầu trước thiên hạ. Sống “tầm gửi” như thế thì buồn lắm, ông nhỉ!