Theo Reuters, chương trình nghị sự của hội nghị tập trung vào đẩy nhanh nỗ lực ngăn trái đất tiếp tục nóng lên. Những bài phát biểu trong ngày khai mạc đều nhấn mạnh rằng các chính phủ cần tập trung vào vấn đề khí hậu nhiều hơn, dù các cuộc khủng hoảng quốc tế khác, từ xung đột đến lạm phát tăng vọt và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), đang thu hút sự chú ý của họ.

Hội nghị năm nay diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran đang đẩy nhiều quốc gia vào tình trạng khan hiếm nguồn cung dầu mỏ và buộc phải khởi động lại các nhà máy điện than. Cùng lúc đó, việc triển khai nhanh chóng các hệ thống AI làm bùng nổ nhu cầu tiêu thụ điện năng trên quy mô lớn. Đáng lo ngại hơn cả là Mỹ-một trong những quốc gia có lượng phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính lớn nhất thế giới-tiếp tục quay lưng với những nỗ lực hợp tác khí hậu toàn cầu trong năm thứ hai liên tiếp.

COP31 khai mạc ngày 9-11 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ (ảnh minh họa). Ảnh: The Guardian 

Trong khi đó, bức tranh khí hậu năm 2026 tiếp tục gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), năm 2026 có thể nằm trong nhóm 4 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Trong 9 tháng, nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn khoảng 1,47oC so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900).

Nắng nóng kéo dài, hạn hán, cháy rừng và mưa lũ cực đoan diễn ra tại nhiều khu vực, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, đồng thời đe dọa an ninh lương thực, nguồn nước và hoạt động sản xuất. Đáng chú ý, hiện tượng El Niño được dự báo sẽ tiếp tục gây ra các hình thái thời tiết cực đoan kéo dài đến năm 2027.

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo, nhân loại đã bước vào một "kỷ nguyên mới của các hiện tượng khí hậu cực đoan". Trước thềm COP31, ông kêu gọi các quốc gia trên thế giới đẩy mạnh cắt giảm khí thải và thúc đẩy quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch.

Với vai trò Chủ tịch COP31, Thổ Nhĩ Kỳ đặt trọng tâm hội nghị năm nay vào một mục tiêu vô cùng tham vọng: Điện khí hóa hơn 1/3 nền kinh tế toàn cầu vào năm 2035, tăng mạnh so với mức khoảng 1/5 ở thời điểm hiện tại. Để hiện thực hóa điều này, Thổ Nhĩ Kỳ đang tích cực kêu gọi các quốc gia cùng đặt bút ký vào một cam kết ủng hộ mục tiêu chung.

Về lý thuyết, mục tiêu này có thể góp phần cắt giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu bằng cách đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, loại bỏ các phương tiện, thiết bị sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phát thải khí nhà kính. Ông Murat Kurum, Chủ tịch COP31 kiêm Bộ trưởng Khí hậu nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ cho biết: "Chúng tôi muốn mọi người có thể cảm nhận được kết quả từ các cuộc đàm phán về khí hậu trong chính cuộc sống thường nhật, thông qua các tòa nhà tiêu thụ ít năng lượng hơn, hệ thống giao thông công cộng sạch, nguồn năng lượng với chi phí phải chăng và những cơ hội việc làm mới".

Trong khi đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cho biết ông hy vọng hội nghị lần này có thể mang lại những kết quả cụ thể. "Mục tiêu của chúng tôi là biến hội nghị thượng đỉnh này thành một diễn đàn có thể tạo ra những kết quả thực chất, nơi các quốc gia chuyển đổi cam kết thành hành động, thay vì chỉ đưa ra những lời hứa suông", ông Erdogan phát biểu với báo giới.

Có thể thấy, khoảng cách giữa các cam kết trên giấy và hành động thực thi vẫn còn rất lớn. Những diễn biến hiện nay của biến đổi khí hậu cũng chứng minh khoảng thời gian để thế giới hành động đang ngày càng thu hẹp. Trì hoãn cắt giảm phát thải không chỉ khiến mục tiêu khí hậu khó đạt được mà còn làm gia tăng chi phí thích ứng và khắc phục hậu quả thiên tai. Các quốc gia tham gia COP31 đều hy vọng những cam kết tại Antalya trong hai tuần tới sẽ góp phần tạo bước ngoặt cho một giai đoạn hợp tác thực chất hơn, trong đó trách nhiệm quốc tế được thể hiện bằng nguồn lực và hành động cụ thể.