Cuộc bầu cử Quốc hội Israel ngày 27-10 với kết quả không có đảng nào giành được đa số ghế buộc các đảng phái chính trị phải tiến hành đàm phán để thành lập chính phủ trong một đất nước bị chia rẽ sâu sắc về chính trị.

Sau hơn 10 ngày đàm phán căng thẳng, tại cuộc tham vấn diễn ra trong hai ngày 4 và 5-11 giữa đại diện các đảng phái, đại diện cho toàn bộ 120 nghị sĩ Quốc hội khóa mới, lãnh đạo phe đối lập Eisenkot giành được vị thế thuận lợi nhất khi nhận được sự ủng hộ của 67 nghị sĩ, so với 46 nghị sĩ ủng hộ Thủ tướng sắp mãn nhiệm Benjamin Netanyahu. Đó là căn cứ để Tổng thống Herzog trao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho ông Eisenkot. “Đã đến lúc thành lập chính phủ. Tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để bảo đảm chúng ta vượt qua thử thách này”, ông Eisenkot viết trên tài khoản X của mình, kèm theo bức ảnh chụp chung với Tổng thống Herzog.

Ông Gadi Eisenkot được Tổng thống Israel Isaac Herzog giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới. Ảnh: 20minutes.fr 

Sau khi chính thức nhận nhiệm vụ tại lễ trao ủy nhiệm ở dinh Tổng thống vào chiều 8-11 (giờ địa phương), ông Eisenkot sẽ có 28 ngày để thành lập chính phủ. Tổng thống Herzog có thể gia hạn tối đa 14 ngày nếu cần thiết. Tuy nhiên, nhiệm vụ của ông Eisenkot sẽ không dễ dàng. Trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm 27-10, khối cánh hữu và cực hữu của Thủ tướng Netanyahu giành được 53 trong số 120 ghế tại Knesset, so với 48 ghế của các đảng ủng hộ ông Eisenkot. Sự bất ngờ đến từ các đảng Arab khi họ cùng nhau nắm giữ 19 ghế và do đó có thể làm thay đổi cán cân quyền lực.

Do đó, nhiệm vụ đầu tiên của ông Eisenkot là phải tập hợp những lực lượng có quan điểm khác biệt sâu sắc thành một liên minh đủ ổn định để điều hành đất nước giữa lúc chiến sự và khủng hoảng an ninh kéo dài. Kết quả tham vấn của Tổng thống Herzog cho thấy, nhiều lực lượng chính trị muốn thay đổi lãnh đạo, nhưng chưa đồng nghĩa với sự thống nhất về chương trình hành động, cơ cấu chính phủ và phân chia quyền lực.

Không chỉ tập hợp đủ số phiếu để thành lập chính phủ, ông Eisenkot còn phải biến sự ủng hộ mang tính thời điểm thành đồng thuận chính trị lâu dài. Một liên minh chỉ gắn kết bởi mục tiêu phản đối ông Netanyahu có thể nhanh chóng rạn nứt khi phải đưa ra những quyết sách cụ thể. Khả năng dung hòa lợi ích và khác biệt giữa các đối tác sẽ quyết định liệu Israel có sớm hình thành được một chính phủ ổn định trong giai đoạn nhiều bất trắc hay không.

Trong một tuyên bố tối 7-11, Đảng Yashar cho rằng, nếu Đảng Likud của ông Netanyahu và các đồng minh thực sự muốn thành lập một chính phủ đoàn kết rộng rãi, họ cần công khai chấm dứt liên minh với các lực lượng cực đoan, chấp nhận 4 nguyên tắc của ông Eisenkot và sẵn sàng tham gia chính phủ do ông này đứng đầu. Bốn nguyên tắc của ông Eisenkot gồm: Công nhận Israel là Nhà nước Do Thái và dân chủ; chấp nhận các giá trị của Tuyên ngôn Độc lập Israel; thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối với tất cả mọi người; công nhận Hamas là tổ chức khủng bố, cam kết loại bỏ năng lực quân sự và quyền kiểm soát của lực lượng này.

Yêu cầu trên được xem là mơ hồ bởi ông Netanyahu không dễ dàng chấp nhận những nguyên tắc trên. Ông Netanyahu hiện đang kêu gọi thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc với sự tham gia của Đảng Likud và các đối tác theo đường lối dân tộc chủ nghĩa cực hữu cũng như các đảng Do Thái giáo chính thống. Bên cạnh đó, Đảng Likud cũng đang chuẩn bị kháng cáo kết quả cuộc bầu cử vừa qua, với cáo buộc các đảng Arab sử dụng ứng dụng điện tử theo dõi cử tri nhằm tăng tỷ lệ đi bỏ phiếu, trái với phán quyết của Tòa án Tối cao Israel trước ngày bầu cử. Đơn kháng cáo dự kiến được gửi lên Tòa án Jerusalem, nhưng có thể chưa được nộp trước ngày 17-11.

Giới quan sát nhận định, nếu quá thời hạn cho phép mà ông Eizenkot không thành lập được chính phủ, một ứng cử viên khác có thể được đề cử. Trong trường hợp ứng cử viên này tiếp tục thất bại, Quốc hội có thể bổ nhiệm người khác. Thời gian dành cho quá trình này là khoảng 100 ngày. Nếu không ai thành lập được chính phủ, cuộc bầu cử mới sẽ được tổ chức ở Israel.