Đổi mới đồng bộ, tạo đột phá trong hiện đại hóa Quân đội

Xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là nhiệm vụ xuyên suốt, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao và hệ thống giải pháp đồng bộ, trong đó hiện đại hóa là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước), Bí thư Quân ủy Trung ương nhấn mạnh: “Hiện đại là phải so với các nước trên thế giới, khu vực chứ không chỉ so với chính chúng ta những năm trước đây”. Quan điểm đó khẳng định yêu cầu hiện đại hóa thực chất, lấy hiệu quả tổng hợp, năng lực làm chủ khoa học, công nghệ (KHCN) và khả năng SSCĐ làm thước đo.

Quán triệt quan điểm trên, trước hết, tiếp tục điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm cơ cấu hợp lý, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu. Những năm qua, hơn 5.000 tổ chức đã được điều chỉnh, góp phần tinh gọn bộ máy. Trên cơ sở đó, toàn quân tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổ chức biên chế phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, gắn sắp xếp lực lượng với nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ chỉ huy và khả năng hiệp đồng tác chiến.

Cùng với kiện toàn tổ chức, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị là nền tảng để nâng cao bản lĩnh, ý chí quyết tâm và năng lực thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ. Công tác huấn luyện cần đổi mới đồng bộ, chuyên sâu, sát nhiệm vụ, đối tượng, địa bàn và phương án tác chiến; kết hợp chặt chẽ giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự, rèn luyện thể lực với nâng cao kỹ năng thực hành, khả năng xử trí tình huống và hiệp đồng tác chiến. Đặc biệt, gắn huấn luyện với khai thác, làm chủ vũ khí, trang bị mới, hiện đại, lấy nâng cao trình độ và khả năng SSCĐ làm mục tiêu xuyên suốt.

Để tạo bước đột phá về chất lượng và tiềm lực quốc phòng, phát triển KHCN và công nghiệp quốc phòng xác định là khâu đột phá chiến lược. Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cần thúc đẩy công nghiệp quốc phòng theo hướng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại; chuyển từ tiếp nhận, khai thác sang nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, cải tiến và làm chủ công nghệ. Trọng tâm là ưu tiên công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ cao và những lĩnh vực trực tiếp nâng cao tiềm lực quốc phòng. Năm 2026, với chủ đề “Quyết tâm nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại”, toàn quân tiếp tục phát huy nội lực, đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển các sản phẩm có ý nghĩa chiến lược như tên lửa, phương tiện không người lái, pháo nhiệt áp, tổ hợp pháo tàu, tàu quân sự, xe thiết giáp chở quân, xe chiến đấu bộ binh, xe tăng hạng nhẹ...

Hiện thực hóa các định hướng trên đòi hỏi tập trung nguồn lực cho chương trình, sản phẩm công nghệ trọng điểm; tăng cường liên kết giữa cơ sở nghiên cứu, nhà trường, doanh nghiệp quốc phòng và đơn vị sử dụng. Đồng thời, chú trọng đào tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao; đổi mới cơ chế quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số, gắn nghiên cứu với chuyển giao công nghệ, sản xuất với nhu cầu trang bị và bảo đảm hậu cần, kỹ thuật.

Biên đội tàu tên lửa, Lữ đoàn 170, Vùng 1 Hải quân thực hành bắn đạn thật trên biển. Ảnh: ĐOÀN HIỆP

Nâng tầm đối ngoại quốc phòng, chủ động bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Nếu hiện đại hóa Quân đội tạo nền tảng vật chất, kỹ thuật và năng lực tác chiến thì HNQT, ĐNQP góp phần mở rộng không gian hợp tác, củng cố lòng tin, phòng ngừa nguy cơ xung đột và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển đất nước. Thời gian qua, Việt Nam chủ động tham gia các cơ chế như Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) và nhiều diễn đàn quốc tế; tích cực đề xuất sáng kiến, thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và phối hợp ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống. Việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, diễn tập đa phương, cứu trợ nhân đạo và khắc phục thảm họa quốc tế tiếp tục khẳng định trách nhiệm, uy tín của Việt Nam, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tổ chức, chỉ huy và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường đa quốc gia của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hợp tác quốc phòng từng bước mở rộng sang các lĩnh vực đào tạo, quân y, an ninh biển, an ninh mạng, cứu trợ thảm họa, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Thông qua hợp tác có chọn lọc, các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp quốc phòng có cơ hội trao đổi chuyên môn, mở rộng quan hệ và từng bước tham gia các chuỗi liên kết quốc tế. Tại Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh lần thứ 13 ở Trung Quốc mới đây, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, thông báo Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba dự kiến tổ chức vào tháng 12-2026, với chủ đề “Hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển”. Sự kiện thể hiện mong muốn tăng cường hợp tác quốc phòng, góp phần củng cố năng lực bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời thúc đẩy hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.

Quán triệt chỉ đạo của đồng chí Bí thư Quân ủy Trung ương, để nâng cao hiệu quả HNQT, ĐNQP, trước hết phải kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; thực hiện nhất quán chính sách quốc phòng “4 không”. Hoạt động hợp tác phải đặt lợi ích quốc gia-dân tộc lên hàng đầu, tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi; kết hợp kiên định nguyên tắc với chủ động, linh hoạt trong xử lý các vấn đề quốc tế. Đồng thời, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược; chủ động nhận diện nguy cơ, kịp thời đề xuất giải pháp ngăn ngừa xung đột, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, không để đất nước bị động, bất ngờ. Cùng với đó, lựa chọn lĩnh vực, đối tác và hình thức hợp tác phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa Quân đội, tránh dàn trải, hình thức. Ưu tiên hợp tác đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, quân y, gìn giữ hòa bình, cứu hộ, cứu nạn và ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống.

Kết hợp nội lực với hợp tác quốc tế, tạo sức mạnh tổng hợp

Hiện đại hóa Quân đội và đẩy mạnh HNQT là hai nhiệm vụ có quan hệ tương hỗ, hướng tới nâng cao tiềm lực, sức mạnh quốc phòng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Hiện đại hóa tạo nền tảng vật chất, kỹ thuật, năng lực tác chiến; ĐNQP mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, công nghệ, kinh nghiệm và phương thức hợp tác tiên tiến. Đại tướng Phan Văn Giang nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh HNQT, ĐNQP, tăng cường giao lưu, huấn luyện, diễn tập song phương, đa phương và tranh thủ hợp tác chuyển giao công nghệ, nguồn lực tiên tiến phục vụ xây dựng Quân đội hiện đại. Định hướng này đòi hỏi việc hợp tác phải gắn trực tiếp với yêu cầu xây dựng lực lượng, phát triển công nghiệp quốc phòng và nâng cao năng lực tự chủ.

Theo đó, cần tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia công nghệ và nhân lực có trình độ ngoại ngữ, năng lực làm việc trong môi trường quốc tế. Nâng cao khả năng tiếp nhận, làm chủ và phát triển công nghệ; gắn chuyển giao kỹ thuật với nghiên cứu cải tiến, sản xuất trong nước. Các cơ sở nghiên cứu, nhà trường, doanh nghiệp quốc phòng chủ động kết nối với đối tác phù hợp, hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và ứng dụng; lấy hiệu quả thực tế và khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ làm tiêu chí đánh giá.

Mặt khác, gắn hiện đại hóa Quân đội với nâng cao chất lượng ĐNQP và năng lực xử lý các tình huống chiến lược. ĐNQP cần đi trước một bước trong xây dựng lòng tin, thúc đẩy đối thoại, tạo dựng môi trường thuận lợi để giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình; trong khi đó, Quân đội phải không ngừng nâng cao sức mạnh, trình độ SSCĐ và khả năng ứng phó với các thách thức an ninh. Sự kết hợp này cần được triển khai đồng bộ với phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh.

(còn nữa)