Giới chuyên gia quân sự phương Tây đánh giá, chiếc tàu ngầm thuộc Đề án 885M (lớp Yasen-M) này là một “sát thủ cực kỳ nguy hiểm”, có khả năng âm thầm xuất hiện từ lòng biển sâu và mang theo lượng hỏa lực đủ sức tàn phá cả một quốc gia. Vậy tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Yasen-M có gì đặc biệt để nhận được sự quan tâm sát sao đến vậy từ NATO?

Tàu ngầm hạt nhân tấn công lớn nhất thế giới

Sau khi các nguồn tin từ Chính phủ Nga xác nhận hoạt động phóng tên lửa hành trình chống hạm P-800 Oniks từ tàu ngầm Arkhangelsk ở khu vực biển Barents, gần biên giới các quốc gia NATO vào ngày 3-6, giới chức quân sự của khối này đã đặt ra hàng loạt câu hỏi nghiêm túc về năng lực tác chiến thực sự của lớp tàu ngầm Yasen-M, và liệu nó có khả năng thách thức sức mạnh của hải quân NATO hay không.

Tạp chí Military Watch đánh giá, tàu ngầm lớp Yasen-M đã làm thay đổi đáng kể cán cân quyền lực trên biển. Nó được trang bị hệ thống động cơ hạt nhân đẩy nguyên khối tích hợp. Điểm đặc biệt là khối động cơ hạt nhân này được phủ nhiều lớp vật liệu cách âm chuyên dụng, kết hợp với hàng loạt biện pháp giảm tiếng ồn khi hoạt động. Sự kết hợp này biến Yasen-M trở thành một trong những lớp tàu ngầm hoạt động yên tĩnh và có khả năng tàng hình tốt nhất thế giới.

Tàu ngầm hạt nhân tấn công K-560 Severodvinsk (thuộc lớp Yasen). Ảnh: TASS 

Với lượng choán nước lên tới gần 14.000 tấn, Yasen-M được coi là lớp tàu ngầm hạt nhân tấn công lớn nhất thế giới hiện nay. Kích thước và không gian khổng lồ giúp tàu ngầm có thể tích hợp cùng lúc nhiều hệ thống vũ khí uy lực và các tổ hợp cảm biến thủy âm phức tạp, có độ nhạy cực cao.

Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga, lớp Yasen-M được trang bị hệ thống sonar thủy âm Irtysh-Amfora vô cùng mạnh mẽ. Cơ cấu anten thủy âm hình cầu khổng lồ này gần như chiếm trọn phần mũi tàu. Thiết kế này buộc các kỹ sư phải dời các ống phóng ngư lôi hạng nặng cỡ 533mm theo trục nghiêng dọc thân tàu. Việc di dời các ống phóng không chỉ nhường chỗ cho radar mà còn giúp tối ưu hóa thiết kế thủy âm, giảm thiểu tối đa sự phản xạ tín hiệu âm thanh dưới nước.

Trong khi giới quan sát thường chỉ tập trung vào khả năng tấn công và tàng hình của tàu ngầm, thì một trong những yếu tố mang tính sống còn trong tác chiến dưới nước chính là hệ thống sonar thủy âm. Dưới lòng biển sâu, tàu ngầm bên nào có khả năng nhận diện tình huống và phát hiện ra mục tiêu trước sẽ gần như nắm chắc phần thắng.

Khả năng tác chiến của lớp tàu ngầm Yasen-M còn được bổ sung bằng những công nghệ mới nhất trong việc tạo mồi bẫy và mục tiêu giả để đánh lừa sonar thủy âm của đối phương, khiến nó càng trở nên khó bị phát hiện hơn.

Kế thừa di sản từ thời Liên Xô kết hợp những công nghệ mới

Tạp chí Military Watch phân tích, quá trình phát triển tàu ngầm lớp Yasen-M chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những kinh nghiệm của Hải quân Liên Xô khi chế tạo các thế hệ tàu ngầm tấn công hạt nhân chuyên bám sát các nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ. Mục tiêu ưu tiên là có thể vô hiệu hóa hoặc đánh chìm tàu sân bay đối phương chỉ bằng một loạt phóng tên lửa.

Tuy nhiên, trong khi thiết kế tàu ngầm tấn công hạt nhân thời Liên Xô thường tập trung vào khả năng lặn sâu, tốc độ di chuyển nhanh và độ bền chắc của khung thân vỏ kép để tăng khả năng sống sót, thì tàu ngầm lớp Yasen-M lại rẽ hướng, tập trung tối đa vào khả năng tàng hình. Chúng được tích hợp các biện pháp giảm tiếng ồn chưa từng có tiền lệ: Hầu hết các thiết bị bên trong đều được đặt trên các bệ giảm rung chấn và thiết kế của toàn bộ thân tàu được tối ưu hóa nhằm giảm thiểu tối đa tiếng ồn thủy động lực học.

Nhiều nhà phân tích hải quân phương Tây nhận định, Yasen-M là những chiếc tàu ngầm đầu tiên của Nga được thiết kế với ưu tiên số một là khả năng tàng hình. Điều này thể hiện rõ qua việc chúng sử dụng hệ thống trục chân vịt đơn để giảm tiếng ồn khi di chuyển, thay vì kết cấu chân vịt đôi thời Liên Xô vốn cung cấp động lực mạnh mẽ hơn, nhưng lại phát ra nhiều tiếng ồn hơn khi hoạt động.

Một vụ phóng thử tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon từ tàu mặt nước. Ảnh: Topwar 

Thực tế, tàu ngầm lớp Yasen-M được hình thành như một dự án lai ghép, nhằm thay thế đồng thời 2 lớp tàu ngầm hoàn toàn khác nhau của thời Liên Xô. Nó kết hợp khả năng tác chiến chống tàu ngầm xuất sắc của Đề án 971 Shchuka-B (tên định danh NATO: Akula) với kho vũ khí tên lửa hành trình diệt hạm tầm xa vốn chỉ dành riêng cho các "gã khổng lồ" Đề án 949 Granit và 949A Antey (tên định danh NATO: Oscar). Nhờ đó, tàu ngầm lớp Yasen-M có thể đồng thời thực hiện các nhiệm vụ săn ngầm, phòng thủ chống tàu chiến mặt nước, thu thập thông tin tình báo và thậm chí tung ra các đòn tấn công sâu vào mục tiêu trên đất liền bằng tên lửa hành trình. Kể cả trong biên chế của Mỹ và phương Tây, hiếm có lớp tàu ngầm nào kết hợp được nhiều dải nhiệm vụ như vậy trên cùng một nền tảng duy nhất.

Một trong những lý do làm nên tính linh hoạt vượt trội này là mức độ tự động hóa cực cao của các hệ thống trên tàu, từ điều khiển hỏa lực cho tới vận hành phương tiện… Toàn bộ dải nhiệm vụ rộng lớn của Yasen-M chỉ cần một kíp thủy thủ đoàn khoảng 64 người để vận hành. Để so sánh, ngay cả các tàu ngầm phương Tây có kích thước nhỏ hơn cũng thường đòi hỏi kíp vận hành từ 100 người trở lên.

Không dừng lại ở đó, năng lực tác chiến vốn đã thuộc hàng "đầu bảng" của Yasen-M sẽ còn được tăng cường đáng kể với sự xuất hiện của tên lửa hành trình siêu vượt âm 3M22 Zircon từ năm 2025. Được đánh giá là vũ khí gần như không thể bị đánh chặn, tên lửa Zircon phóng từ tàu ngầm lớp Yasen-M sẽ trở thành mối đe dọa trực diện đối với các chiến hạm đơn lẻ, thậm chí là cả nhóm tác chiến tàu sân bay của đối phương. Với tầm bắn lên tới 1.000km, tốc độ bay Mach 9 cùng quỹ đạo bay phức tạp, Zircon cho phép tàu ngầm Yasen-M khai hỏa từ khoảng cách rất xa, đảm bảo an toàn tuyệt đối trước các hệ thống phòng ngự của mục tiêu.

Tạp chí Military Watch nhận định, với những thông số kỹ chiến thuật đã được công bố, “bộ đôi” tên lửa Zircon và tàu ngầm Yasen-M hiện không có đối thủ trên thế giới, ít nhất là trong tương lai gần.