Thành lập ngày 3-4-1965, Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh) đã đón nhận, chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho nhiều thương binh, bệnh binh nặng từ các chiến trường qua những thời kỳ kháng chiến. Đến thăm Trung tâm, gặp những người lính năm xưa nay đã ở tuổi xế chiều, chúng tôi cảm nhận rõ hơn những mất mát mà chiến tranh để lại và sự tận tụy của những người đang hằng ngày chăm sóc họ. Với nhiều thương binh, nơi đây không chỉ là cơ sở điều dưỡng mà còn là mái nhà thứ hai, nơi họ được chăm lo sức khỏe, sẻ chia trong cuộc sống và tiếp tục hành trình sau những năm tháng đã cống hiến một phần xương máu cho Tổ quốc.

Ông Lê Văn Quý, sinh năm 1952, quê ở Hải Dương (trước đây), là một trong những thương binh gắn bó với Trung tâm từ cuối năm 1977. Từng là người lính thuộc Binh chủng Tăng thiết giáp, tham gia chiến đấu tại Quảng Trị, ông mang thương tật khiến hai chân bị liệt, việc đi lại và sinh hoạt hằng ngày gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy, sự hỗ trợ kịp thời của nhân viên Trung tâm có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc sống của ông.

Ông Quý cho biết, mỗi khi cảm thấy trong người không ổn hoặc cần trợ giúp, ông có thể bấm chuông gọi nhân viên. Tín hiệu được truyền đến phòng trực, nhân viên nhanh chóng đến kiểm tra, đồng thời báo bác sĩ nếu phát hiện dấu hiệu bất thường. Với những người hạn chế khả năng vận động, một phương thức liên lạc tưởng chừng đơn giản như vậy lại giúp họ chủ động hơn khi cần hỗ trợ, đồng thời góp phần bảo đảm việc chăm sóc được thực hiện kịp thời.

Ông Lê Văn Quý xúc động kể về những năm tháng gắn bó với Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành. 

Trong quá trình điều dưỡng, việc theo dõi sát tình trạng sức khỏe cũng giúp đội ngũ y tế chủ động xử lý những vấn đề phát sinh. Theo ông Quý, với những trường hợp bệnh thông thường, nhân viên y tế tại Trung tâm có thể xử lý ban đầu và theo dõi ngay tại chỗ; khi cần thiết, người bệnh sẽ được đưa đến cơ sở y tế để khám, điều trị. Đối với những thương binh tuổi cao, sức khỏe suy giảm, mỗi lần di chuyển đều cần được tính toán, tổ chức chu đáo. Vì thế, sự quan tâm thường xuyên và khả năng phát hiện sớm những bất thường có ý nghĩa thiết thực trong chăm sóc sức khỏe. Đằng sau những hoạt động ấy là công việc thầm lặng của đội ngũ cán bộ, nhân viên, những người không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn trực tiếp hỗ trợ thương binh trong nhiều nhu cầu thiết yếu của cuộc sống.

Y tá Nguyễn Thị Lan, công tác tại Trung tâm từ năm 1993, cho biết công việc hằng ngày của chị và đồng nghiệp bao gồm theo dõi sức khỏe, hỗ trợ thương binh tắm rửa, giặt giũ, ăn uống, thay băng và đưa đi khám, điều trị khi cần. Mỗi người có tình trạng thương tật, bệnh lý và khả năng sinh hoạt khác nhau, đòi hỏi nhân viên phải nắm chắc tình hình để có cách hỗ trợ phù hợp. “Ở bệnh viện thì mình điều trị, ở đây vừa phục vụ vừa điều trị”, chị Lan chia sẻ. Nếu điều trị y tế tập trung vào việc khám, chữa bệnh, thì chăm sóc thương binh nặng còn gắn liền với từng hoạt động thường ngày, từ những việc nhỏ nhất đến việc theo dõi, xử trí khi sức khỏe có diễn biến bất thường. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm trong suốt quá trình chăm sóc.

Áp lực ấy càng lớn khi tuổi đời của nhiều thương binh ngày càng cao, sức khỏe và khả năng tự phục vụ giảm sút. Theo chị Lan, nếu trước đây có người chỉ cần đến bệnh viện mỗi tháng một lần thì hiện nay, việc đưa thương binh đi khám, điều trị có thể diễn ra gần như hằng tuần. Cùng với việc phối hợp với bác sĩ, nhân viên còn phải theo dõi diễn biến sức khỏe, chuẩn bị các điều kiện cần thiết và hỗ trợ người bệnh trong quá trình di chuyển. Khối lượng công việc tăng lên, trong khi yêu cầu chăm sóc đối với mỗi trường hợp ngày càng cụ thể, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao.

Với chị Lan, sự gắn bó với Trung tâm còn bắt nguồn từ một mối duyên đặc biệt. Bố mẹ chị đều là thương binh và từng được chăm sóc tại đây. Những năm tháng chứng kiến, cảm nhận sự chăm sóc dành cho gia đình đã giúp chị hiểu hơn về cuộc sống của những người mang thương tật do chiến tranh để lại. Khi trở thành nhân viên của Trung tâm, chị có thêm cơ hội trực tiếp chăm sóc những người đồng cảnh với bố mẹ mình. Bởi vậy, công việc đối với chị không đơn thuần là thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Trong mỗi lần chăm sóc, hỗ trợ thương binh, chị còn tìm thấy sự đồng cảm từ chính câu chuyện gia đình mình. Được góp sức chăm lo cho những người đã hy sinh tuổi trẻ, sức khỏe vì độc lập, tự do của Tổ quốc là niềm tự hào, đồng thời cũng nhắc nhở chị về trách nhiệm của người làm công tác điều dưỡng.

Thay băng, chăm sóc vết thương cho thương binh là một trong những công việc hằng ngày của y tá Nguyễn Thị Lan.

Không chỉ bảo đảm chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ sinh hoạt, đội ngũ nhân viên Trung tâm còn chú trọng tạo điều kiện để thương binh duy trì khả năng tự chủ. Bác sĩ Phạm Thị Pha, công tác tại Trung tâm từ năm 2000, dẫn chúng tôi đến thăm thương binh Đỗ Đăng Khuây, 77 tuổi, quê ở Ninh Bình. Dù mang thương tật nặng, mất cả hai tay, ông Khuây vẫn cố gắng tự thực hiện nhiều công việc trong sinh hoạt hằng ngày. Theo bác sĩ Phạm Thị Pha, việc chăm sóc cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe, mức độ thương tật và khả năng thực tế của từng người. Với những thương binh còn có thể tự làm một số việc, nhân viên cần khuyến khích, tạo điều kiện để họ chủ động thực hiện, đồng thời hỗ trợ khi cần thiết. Cách chăm sóc ấy vừa đáp ứng nhu cầu thiết yếu, vừa góp phần duy trì thói quen sinh hoạt và sự tự tin của người thương binh trong cuộc sống. Trường hợp ông Khuây cũng cho thấy chăm sóc chu đáo không có nghĩa là làm thay mọi việc. Điều quan trọng là nhận biết đúng những gì mỗi người cần được hỗ trợ, đồng thời tôn trọng và phát huy những khả năng họ còn có thể thực hiện. Sự tinh tế trong cách chăm sóc vì thế không chỉ nằm ở thao tác chuyên môn mà còn thể hiện ở thái độ ứng xử, sự kiên nhẫn và khả năng thấu hiểu tâm lý người bệnh.

Dù mất cả hai tay, ông Đỗ Đăng Khuây vẫn tự thực hiện nhiều công việc sinh hoạt hằng ngày.

Tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành, công việc chăm sóc thương binh nặng được duy trì từ những nhiệm vụ chuyên môn đến các hoạt động sinh hoạt thường ngày. Khi tuổi cao, sức khỏe suy giảm, nhu cầu chăm sóc của mỗi người cũng thay đổi, đòi hỏi đội ngũ cán bộ, nhân viên phải thường xuyên theo dõi, điều chỉnh cách hỗ trợ cho phù hợp. Trong công việc ấy, chuyên môn y tế là nền tảng, còn sự tận tâm, thấu hiểu và tôn trọng người được chăm sóc là những yếu tố góp phần nâng cao chất lượng điều dưỡng.

Những việc làm lặng thầm, bền bỉ của đội ngũ cán bộ, nhân viên Trung tâm đã góp phần chăm lo đời sống, sức khỏe cho những người mang trên mình thương tật chiến tranh. Đó cũng là cách thiết thực để thực hiện trách nhiệm tri ân, chăm sóc người có công với cách mạng, giúp các thương binh tiếp tục có cuộc sống ổn định, được quan tâm và tôn trọng trong chính mái nhà mà họ đã gắn bó suốt nhiều năm.