Giảng viên, sinh viên, khách mời tham dự Xưởng thực hành công nghiệp văn hóa.

Tiến sĩ Trần Thị Thủy, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đồng thời là giảng viên đồng cơ hữu của Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã đề xuất mở Xưởng thực hành công nghiệp văn hóa như một mô hình thiết thực để thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”. Thay vì kết thúc học phần bằng một tiểu luận thuần túy lý thuyết, hai lớp ngành truyền thông văn hóa 17A và 17B sẽ trực tiếp làm ra các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Một điểm khác biệt nữa là sẽ có Ban giám khảo độc lập chấm điểm, phản biện các sản phẩm, không khác nào một cuộc thi sáng tạo.

Với sĩ số hơn 120 sinh viên, được chia thành 12 nhóm, mỗi nhóm sẽ phụ trách một dự án để làm ra sản phẩm công nghiệp văn hóa có khả năng thương mại hóa. Tất nhiên với tiềm lực tài chính của sinh viên, cộng với thời gian chỉ có 3 tuần để hoàn thành, khó đòi hỏi sản phẩm phải hoành tráng, công phu. Chính vì vậy, Ban giám khảo cuộc thi đánh giá các dự án trên các khía cạnh về ý tưởng, mức độ sáng tạo, khả năng thương mại hóa của sản phẩm…

 Nhóm thực hiện dự án "Vệt chàm".

Khai thác các giá trị văn hóa truyền thống được các dự án đặc biệt quan tâm. Dự án “Vệt chàm” xuất phát từ ý tưởng của một sinh viên dân tộc Nùng, khai thác chất liệu tự nhiên chiết xuất từ cây chàm để nhuộm vải vốn quen thuộc với đồng bào miền núi phía Bắc. Với kinh phí chỉ 1 triệu đồng, các sản phẩm phụ kiện từ vải chàm qua bàn tay thiết kế của sinh viên trở nên phù hợp thị hiếu giới trẻ. Sinh viên Lê Thị Mỹ Hạnh, trưởng nhóm dự án “Vệt chàm” cho biết: Nhóm sẽ tìm cách để thương mại hóa sản phẩm trong tương lai, đặc biệt gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Với chiều sâu nhân văn của dự án, Ban giám khảo quyết định trao giải “Bền vững” cho dự án “Vệt chàm”.

 Nhóm thực hiện dự án "Thanh âm hồ điệp" thuyết trình về sản phẩm.

Khác với các sản phẩm văn hóa mang tính tuyên truyền, giáo dục, phi thương mại; một trong những tiêu chí để nhận diện sản phẩm công nghiệp văn hóa là phải mang lại giá trị kinh tế. Dự án “Thanh âm hồ điệp” được Ban giám khảo trao giải “Ý tưởng tiềm năng nhất” bởi có thể sản xuất ngay nếu gọi vốn thành công. Khai thác nhạc cụ âm nhạc truyền thống trong sinh hoạt tín ngưỡng và nghệ thuật hát Then của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái; các sản phẩm từ dự án hoàn toàn có thể trở thành phụ kiện thời trang, trang trí không gian ấn tượng.

Dự án “Ngô Nghê” được Ban giám khảo trao giải “Ý tưởng sáng tạo nhất” bởi đã sáng tạo hình tượng nghê Việt, ứng dụng trong nhiều sản phẩm lưu niệm, giải trí. Ban giám khảo cho rằng: Hoàn toàn có thể phát triển nhân vật hư cấu để kể câu chuyện về đất nước, con người Việt Nam thông qua các sản phẩm công nghiệp văn hóa mũi nhọn như điện ảnh, truyện tranh… gần gũi với giới trẻ.

Mỗi dự án đều có nhiều ưu điểm, song vẫn còn hạn chế như: Trùng ý tưởng, đơn giản một chiều, thiếu hòa nhập nội dung và hình thức, chưa chú trọng khâu quảng bá, chưa phác thảo phương án kinh doanh tiềm năng… Song những sáng tạo của các bạn trẻ ở độ tuổi hai mươi khó tránh khỏi những hạn chế.

 Tiến sĩ Trần Thị Thủy (đứng thứ sáu, từ phải sang) trao giải “Ý tưởng sáng tạo nhất” cho dự án "Ngô nghê".

Theo Tiến sĩ Trần Thị Thủy, điều quan trọng khi tổ chức Xưởng thực hành công nghiệp văn hóa là giúp cho các sinh viên tự tin vào khả năng sáng tạo, làm quen với quy trình tạo ra sản phẩm công nghiệp văn hóa. Tiến sĩ Trần Thị Thủy cho rằng, các dự án cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, phấn đấu thương mại hóa mới đạt đến thành công trọn vẹn.

Thành công từ Xưởng thực hành công nghiệp văn hóa không chỉ hứa hẹn mô hình này tiếp tục phát triển; đồng thời có thể xem đây là kinh nghiệm quý để các cơ sở đào tạo các ngành có yếu tố sáng tạo tham khảo, nhân rộng.