Không chỉ nhìn vào thực đơn

Có hai con học lớp 2 và lớp 4, cùng ăn bán trú tại trường, chị Nguyễn Thùy Linh, ở phường Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) rất quan tâm đến chất lượng bữa ăn của con. Những thông tin về suất ăn không bảo đảm chất lượng tại một số cơ sở giáo dục thời gian qua khiến chị Linh lo ngại. Đó cũng là mối quan tâm của nhiều phụ huynh.

Bảng thực đơn giúp cha mẹ biết các món ăn trong ngày, trong tuần, nhưng chưa cho biết nguyên liệu có bảo đảm chất lượng, có đủ khẩu phần hay không. Từ thực đơn đến suất ăn còn nhiều khâu: Lựa chọn, tiếp nhận thực phẩm, bảo quản, chế biến và chia khẩu phần. Sai sót ở bất cứ khâu nào đều có thể ảnh hưởng đến bữa ăn. Thực đơn ghi món thịt, cá, nhưng lượng thực phẩm dành cho mỗi học sinh có đúng định lượng? Nguyên liệu giao đến bếp có bảo đảm chất lượng theo hợp đồng? Những câu hỏi này cần được trả lời bằng kiểm tra thực tế, thay vì chỉ đối chiếu tên món ăn.

 Giờ ăn bán trú của các cháu Trường Mầm non Sơn Ca, phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng. Ảnh: LINH NGA

Theo TS, bác sĩ Bùi Thị Mai Hương, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, bữa ăn học đường cần bảo đảm an toàn thực phẩm, cân đối dinh dưỡng và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh. Chất lượng bữa ăn phụ thuộc vào định lượng, thành phần dinh dưỡng, cách chế biến và lượng thức ăn trẻ thực tế sử dụng. Xây dựng thực đơn khoa học phải đi đôi với tổ chức thực hiện đúng. Kết quả tổng điều tra dinh dưỡng của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2019-2020 cho thấy, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5-19 tuổi tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 (tại thành thị là 26,8%). Trong khi đó, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn tồn tại. Vì vậy, khẩu phần cần phù hợp từng lứa tuổi, đủ năng lượng và cân đối các chất dinh dưỡng, không thể đánh giá chỉ bằng số món hay cảm quan nhiều, ít.

Mức tiền ăn cũng cần được xem xét cùng chất lượng suất ăn. Công khai mức thu phải gắn với minh bạch việc sử dụng kinh phí, định lượng thực phẩm và chất lượng dịch vụ. Phụ huynh cần biết khoản tiền đóng góp được sử dụng ra sao, con mình được thụ hưởng thế nào.

Rõ trách nhiệm, tăng giám sát

Nhà trường trực tiếp tổ chức, quản lý và giám sát bữa ăn; đơn vị cung cấp chịu trách nhiệm về nguồn gốc, chất lượng nguyên liệu, suất ăn theo hợp đồng và quy định. Trách nhiệm ấy cần được cụ thể hóa trong từng khâu, tránh khoán trắng cho nhà bếp hoặc đơn vị cung cấp.

Ngày 18-7-2026, Ban chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm TP Hà Nội ban hành Hướng dẫn số 02/HD-BCĐ về bảo đảm an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông năm học 2026-2027 trên địa bàn. Hướng dẫn yêu cầu kiểm soát việc tiếp nhận, bảo quản, chế biến, phục vụ thực phẩm; kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn; đối chiếu hồ sơ nguồn gốc, kiểm tra nguyên liệu khi giao nhận. Các trường phải thành lập tổ tự giám sát, phát huy vai trò ban đại diện cha mẹ học sinh... Tuy nhiên, quy trình chỉ có hiệu quả khi được thực hiện nghiêm túc hằng ngày; việc ký nhận chứng từ không thay thế được quá trình kiểm tra thực phẩm; hoàn thành đủ số suất chưa đồng nghĩa với bảo đảm chất lượng... Cần thực hiện tốt việc kiểm tra trực tiếp khâu giao nhận, định lượng và chia suất, kịp thời xử lý những phản ánh của phụ huynh. 

Theo báo cáo chuyên đề của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tại một số cơ sở giáo dục, nhân viên y tế hoặc cấp dưỡng còn kiêm nhiệm xây dựng khẩu phần; điều kiện bếp, thiết bị bảo quản chưa đồng đều. Bởi vậy, giám sát phải đi cùng bồi dưỡng chuyên môn cho người xây dựng thực đơn, chế biến, kiểm tra và bổ sung điều kiện cần thiết. 

Đại diện phụ huynh cần được tiếp cận thông tin về nhà cung cấp, nguồn gốc thực phẩm, khẩu phần và kết quả kiểm tra. Các phản ánh về suất ăn phải được kiểm tra, trả lời cụ thể. Việc giám sát cần được duy trì thường xuyên, có kết quả cụ thể để nhà trường kịp thời khắc phục hạn chế được phát hiện. Phụ huynh giám sát, góp ý nhưng không thể thay thế trách nhiệm của nhà trường và cơ quan chức năng. Người đứng đầu cơ sở giáo dục cần phải nắm tình hình, chấn chỉnh, khắc phục kịp thời những thiếu sót, bất cập. Niềm tin của cha mẹ cần được tạo dựng từ chất lượng từng suất ăn, sự minh bạch và trách nhiệm đến cùng khi có vấn đề phát sinh.