Mẹ Lang và ngôi mộ gió

Khắc khoải nỗi nhớ thương

Mẹ Ngô Thị Lang hiện sinh sống tại phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng. Cuộc đời mẹ là một chuỗi những hy sinh thầm lặng vì sự nghiệp đấu tranh, giải phóng dân tộc. Chồng mẹ, liệt sĩ Huỳnh Kinh Nhi, ngã xuống năm 1950 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Gạt đi nước mắt, mẹ một mình tảo tần nuôi ba người con khôn lớn, đồng thời âm thầm nuôi giấu cán bộ, phục vụ cách mạng ngay tại căn hầm bí mật dưới gian bếp lụp xụp của gia đình.

Năm 1963, người con gái đầu được ra Bắc học tập, con trai út đi làm ăn xa, mẹ sống cùng người con trai thứ là Huỳnh Quang Thợ (sinh năm 1946). Nhắc đến con, mẹ nghẹn ngào: “Mỗi bận nhớ tới nó, ruột gan tôi lại đau thắt. Thằng Thợ da trắng, chắc chừ còn sống nó cũng được tám mươi tuổi rồi đó…”.

Năm 1965, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, anh Thợ trốn mẹ lên đường tòng quân. Cũng trong năm ấy, người chiến sĩ trẻ anh dũng chiến đấu và hy sinh trong trận Núi Thành - trận đầu thắng Mỹ của quân và dân ta khi vừa tròn 19 tuổi. Nhận tin báo tử, mẹ nén đau thương, nuốt nước mắt vào trong để tiếp tục cống hiến cho phong trào cách mạng địa phương.

Mẹ Lang bên di ảnh của con trai, được phục dựng qua trí nhớ của mẹ.

Hơn sáu thập kỷ trôi qua, mẹ già vẫn mòn mỏi ngóng trông. Do chưa tìm thấy hài cốt, gia đình đành lập một ngôi mộ gió tại quê nhà để có nơi thắp hương. Trên bàn thờ suốt nhiều năm qua không có di ảnh, cũng chẳng còn một kỷ vật. Tất cả chỉ còn sự trống trải miên man theo năm tháng và khắc khoải nghẹn ngào của người mẹ già ở tuổi ngoài bách niên.

Theo ông Huỳnh Quang Thuyền, thương binh hạng 3/4 (em trai liệt sĩ Huỳnh Quang Thợ), gia đình đã đi nhiều nơi thu thập thông tin. Nhiều nguồn tin cho biết hài cốt của liệt sĩ Huỳnh Quang Thợ được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Tam Nghĩa (huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cũ). Tuy nhiên, nơi đây còn nhiều phần mộ chưa xác định được thông tin. Mỗi lần đến nghĩa trang, mẹ Lang lại lặng lẽ bước qua những hàng mộ, thắp từng nén hương, gọi tên con rồi khóc nghẹn.

Lời tâm sự của mẹ khiến ai có mặt cũng xúc động: “Tôi sợ mất con lắm chứ, nhưng giữ con lại thì mất nước…”. Đó là tiếng lòng thiêng liêng của hàng triệu bà mẹ Việt Nam. Những người đã gác lại hạnh phúc riêng, chấp nhận mất mát vô bờ để đất nước độc lập. Sự hy sinh thầm lặng ấy góp phần đúc kết nên sức mạnh kỳ diệu của dân tộc Việt Nam.

Danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” của mẹ Ngô Thị Lang.

Năm 2014, mẹ Ngô Thị Lang được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”. Dù luôn nhận được sự chăm sóc, phụng dưỡng tận tình của Đảng, Nhà nước, Quân đội và chính quyền địa phương, nỗi khắc khoải tìm lại phần mộ người con trai vẫn là tâm nguyện đau đáu suốt cuộc đời mẹ.

Năm 2024, mẹ ra Hà Nội tham dự Hội nghị tri ân người có công với cách mạng và Lễ ra mắt Ngân hàng gen liệt sĩ chưa xác định thông tin và thân nhân liệt sĩ. Tại đây, mẹ được lấy mẫu giám định ADN để phục vụ đối chiếu với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Sự kiện ấy thắp lên niềm hy vọng lớn lao đối với người mẹ bước sang tuổi 105.

Ông Huỳnh Quang Thuyền chia sẻ: “Mẹ tôi đã được lấy mẫu giám định ADN. Đây là cơ sở và niềm tin rất lớn để gia đình tiếp tục hành trình tìm kiếm, chờ ngày đón anh Thợ trở về với gia đình”.

Mệnh lệnh từ trái tim người lính Quân khu 5

Ở tuổi xưa nay hiếm, mẹ Ngô Thị Lang vẫn bền bỉ chống chọi với thời gian. Trong "Chiến dịch 500 ngày đêm thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", mẹ lặng lẽ chờ một phép màu từ y học hiện đại, để một ngày không xa, ngôi mộ gió quê nhà sẽ được thay bằng nơi an nghỉ thực sự của người con đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương và Ban CHQS phường Hội An Tây, Bộ CHQS thành phố Đà Nẵng về thăm mẹ nhân ngày 27-7-2026.

Ước nguyện của mẹ Lang cũng là khát vọng đau đáu của hàng vạn thân nhân liệt sĩ trên địa bàn Quân khu 5. Đối với cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu 5, "Chiến dịch 500 ngày đêm thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" vừa là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, vừa là hành trình tri ân sâu nặng đối với các thế hệ đi trước. Trên từng địa bàn, các lực lượng đang ngày đêm rà soát thông tin, đối chiếu hồ sơ, khảo sát thực địa, thu thập mẫu sinh phẩm, phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền và nhân dân tìm kiếm từng phần mộ liệt sĩ còn thất lạc. Mỗi nguồn tin được xác minh, mỗi mẫu ADN được giám định đều xuất phát từ tinh thần trách nhiệm cao nhất, với quyết tâm đưa các anh về lại gia đình.