Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực biến động nhanh chóng, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, khoa học-công nghệ phát triển mạnh mẽ, yêu cầu phát triển nhanh, bền vững gắn với bảo vệ vững chắc Tổ quốc đặt ra ngày càng cao; hội nghị không chỉ mang ý nghĩa giải quyết những nhiệm vụ trước mắt mà còn đặt ra những vấn đề có tính nền tảng đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và tương lai phát triển của quốc gia.

Khẳng định tầm vóc chiến lược 

Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước thời cơ lớn nhưng cũng đối diện với không ít thách thức. Cục diện quốc tế tiếp tục biến đổi phức tạp; cạnh tranh về công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng và chuỗi cung ứng ngày càng quyết liệt. Ở trong nước, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc đòi hỏi phải nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng, năng lực đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng các nguồn lực. Những hạn chế trong thể chế, tổ chức thực hiện, chất lượng đội ngũ cán bộ và trách nhiệm công vụ nếu không được giải quyết kịp thời có thể trở thành lực cản đối với mục tiêu phát triển.

Quang cảnh Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: qdnd.vn 

Vì vậy, ý nghĩa chiến lược của hội nghị cần được nhìn nhận ở khả năng kết nối chặt chẽ giữa yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại. Đảng mạnh không chỉ ở sự thống nhất về chính trị, tư tưởng, tổ chức, mà còn ở năng lực nhận diện đúng vấn đề, lựa chọn đúng đột phá và tổ chức thực hiện hiệu quả. Đất nước phát triển không chỉ nhờ tiềm năng, lợi thế, mà còn phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng thể chế, hiệu lực quản trị và khả năng khơi thông mọi nguồn lực xã hội. Tầm vóc của hội nghị, do đó, không nằm ở những tuyên bố mang tính kỳ vọng mà ở việc tạo ra chuyển biến thực chất trong tư duy lãnh đạo, phương thức cầm quyền và năng lực hành động của cả hệ thống chính trị.

Nâng cao năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng

Vai trò lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định bảo đảm định hướng chính trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, vai trò ấy chỉ có thể được củng cố bền vững khi được chuyển hóa thành năng lực hoạch định đường lối đúng đắn, năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả và khả năng tự đổi mới, tự chỉnh đốn để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trong điều kiện phát triển mới, nâng cao năng lực cầm quyền không thể chỉ dừng ở việc ban hành chủ trương mà phải gắn với chất lượng thể chế hóa, phân công trách nhiệm, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả. 

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm; đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Kỷ luật phải nghiêm minh, công tác kiểm tra, giám sát phải thực chất, nhưng quản lý phải đi đôi với khuyến khích đổi mới và tạo không gian cho những sáng kiến đúng đắn. Không thể lấy sự an toàn của cá nhân thay thế trách nhiệm trước tổ chức và nhân dân; cũng không thể đồng nhất sai sót trong quá trình đổi mới có kiểm soát với hành vi vi phạm có chủ ý.

Cùng với đó, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ phải được tiến hành đồng bộ. Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần gắn với hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản trị. Mục tiêu không chỉ là phát hiện, xử lý sai phạm, mà còn phải xây dựng môi trường trong sạch, lành mạnh, trong đó quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, trách nhiệm được xác định rõ ràng và lợi ích công được bảo vệ. Một đảng cầm quyền vững mạnh phải có khả năng tự điều chỉnh trước những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn, kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện suy thoái, đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng lãnh đạo. Đó chính là điều kiện để giữ vững bản chất cách mạng, tăng cường sức chiến đấu và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Đột phá công tác cán bộ, trọng dụng nhân tài 

Nếu thể chế là khung khổ phát triển thì cán bộ là lực lượng trực tiếp chuyển hóa đường lối thành hiện thực. Vì thế, đổi mới công tác cán bộ và chính sách thu hút, sử dụng nhân tài là một trong những nội dung có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong thời kỳ mới. Điểm cốt lõi không chỉ là lựa chọn đúng người mà còn phải giao đúng việc, trao đúng quyền, đánh giá đúng năng lực và kiểm chứng bằng kết quả thực tiễn. Đánh giá cán bộ cần coi trọng hiệu quả công việc, mức độ khó của nhiệm vụ, những chuyển biến thực chất và giá trị đóng góp cho cộng đồng; khắc phục tình trạng nặng bằng cấp, thâm niên, hồ sơ hình thức hoặc đánh giá bình quân. Người hoàn thành tốt nhiệm vụ cần được giao trọng trách; người có triển vọng cần được đào tạo, rèn luyện qua thực tiễn; người không đáp ứng yêu cầu phải được xem xét thay thế theo quy định. Đặc biệt, thu hút và trọng dụng nhân tài phải trở thành chính sách có sức cạnh tranh, tạo môi trường để người có năng lực phát huy sở trường, cống hiến và trưởng thành. Biết phát hiện, quy tụ, sử dụng hiệu quả nguồn lực con người chính là biểu hiện của tầm nhìn chiến lược và năng lực kiến tạo phát triển.

Tuy nhiên, đổi mới công tác cán bộ phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, phòng ngừa chạy chức, chạy quyền, lợi ích nhóm và sự chi phối của quan hệ cá nhân. Cơ chế tuyển chọn, bổ nhiệm, đánh giá phải công khai, minh bạch, dựa trên tiêu chuẩn và sản phẩm công việc. Đồng thời, cần xây dựng văn hóa trách nhiệm, khuyến khích cán bộ chủ động sáng tạo, dám đối mặt với khó khăn, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. 

Gắn xây dựng Đảng với quản trị quốc gia, phát triển đất nước

Một điểm nổi bật trong định hướng của hội nghị là yêu cầu gắn chặt công tác xây dựng Đảng với quản trị quốc gia và phát triển đất nước. Đây là sự kết nối có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc: Xây dựng Đảng không phải mục tiêu khép kín trong tổ chức, mà phải tạo ra năng lực lãnh đạo tốt hơn, bộ máy hoạt động hiệu quả hơn và đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện.

Trong lĩnh vực kinh tế-xã hội, yêu cầu tăng trưởng cao phải đi liền với ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng suất lao động, phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nguồn lực đã huy động phải được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, kết cấu hạ tầng, việc làm và giá trị gia tăng; vốn đầu tư công phải phát huy vai trò dẫn dắt, còn đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài cần được khơi thông trên cơ sở nâng cao chất lượng thể chế, tính minh bạch và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước. Đặc biệt, chống lãng phí phải được đặt ngang tầm với yêu cầu chống tham nhũng, tiêu cực. 

Năm 2027 được xác định là năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế và tạo lực cho những năm tiếp theo. Để mục tiêu ấy trở thành hiện thực, các cấp, các ngành phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ ban hành kế hoạch sang tổ chức thực hiện; từ đánh giá bằng báo cáo sang đánh giá bằng sản phẩm và tác động thực tế. Quốc phòng, an ninh cần được củng cố vững chắc; đối ngoại phải phát huy vai trò tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ nguồn lực và cơ hội hợp tác quốc tế. Phát triển đất nước phải luôn gắn với bảo vệ độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc, giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội. 

Những quyết định chiến lược lâu dài

Một dấu ấn quan trọng của hội nghị là định hướng tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, nghiên cứu định hướng phát triển đất nước 100 năm tiếp theo, tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. Đây không đơn thuần là công việc tổng kết lịch sử mà còn là quá trình phát triển lý luận, đúc rút kinh nghiệm và chuẩn bị cơ sở khoa học cho những quyết định chiến lược lâu dài.

Nhìn lại chặng đường đã qua phải làm rõ vì sao Đảng lãnh đạo cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác; những bài học về nắm bắt thời cơ, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn. Đồng thời, phải thẳng thắn nhận diện những hạn chế, bất cập, những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn, tránh tư duy chủ quan hoặc áp dụng máy móc kinh nghiệm quá khứ vào hoàn cảnh mới.

Tầm nhìn xa chỉ có giá trị khi gắn với hành động hôm nay. Do đó, yêu cầu cấp thiết sau hội nghị là cụ thể hóa các quyết sách thành chương trình, kế hoạch có mục tiêu rõ ràng, tiến độ xác định, nguồn lực bảo đảm và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Mỗi nhiệm vụ phải rõ người chịu trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn và rõ kết quả cần đạt; những vấn đề thuộc thẩm quyền phải được chủ động giải quyết, không né tránh, đùn đẩy hoặc kéo dài vì tâm lý sợ sai.

Trên hết, nhân dân vừa là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực của phát triển, vừa là thước đo hiệu quả lãnh đạo và quản trị quốc gia. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng đến nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Phát huy dân chủ, tăng cường giám sát, phản biện xã hội và lắng nghe ý kiến từ cơ sở chính là cách để chủ trương sát thực tiễn, chính sách đi vào cuộc sống và niềm tin xã hội được củng cố bằng những kết quả cụ thể.

Thực tiễn sẽ là thước đo cao nhất của hiệu quả các quyết sách. Khi chủ trương đúng được triển khai quyết liệt, khi cán bộ thực sự có năng lực và trách nhiệm, khi bộ máy vận hành thông suốt, khi quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân được bảo đảm, vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng sẽ tiếp tục được củng cố bằng uy tín, năng lực và những thành quả phát triển cụ thể. Kiên định mục tiêu, đổi mới tư duy, quyết liệt hành động, lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo, đó chính là yêu cầu xuyên suốt để đưa tinh thần Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV vào cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc cho đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập sâu rộng trong thời kỳ mới.