Mỹ lập “Lực lượng AI” giữa cơn sốt công nghệ

Theo Tân Hoa xã, ngày 19-9, Tổng thống Donald Trump cho biết đang thành lập “Lực lượng AI” và sẽ sớm công bố “Tư lệnh AI”. Trên mạng xã hội Truth Social, ông nói lực lượng mới sẽ được xây dựng tương tự Lực lượng Không gian được thành lập trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa đưa ra thông tin về cơ cấu, chức năng hay thẩm quyền của tổ chức này.

Nhà Trắng cũng chưa làm rõ đây sẽ là cơ quan dân sự, lực lượng thuộc quân đội hay cơ chế điều phối liên ngành. Nếu Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm quan chức cấp cao điều phối chính sách AI như tuyên bố, đây sẽ là lần thứ hai chính quyền của ông có người đảm nhiệm vai trò này. Nhà đầu tư công nghệ David Sacks từng phụ trách AI và tiền điện tử của Nhà Trắng từ cuối năm 2024, trước khi chuyển sang vai trò cố vấn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: UPI

Trong bài đăng trên Truth Social, ông Donald Trump khẳng định Mỹ sẽ không cản trở hay làm suy giảm sự phát triển của ngành công nghiệp AI mà sẽ “trân trọng, hỗ trợ và theo sát” lĩnh vực này. Đối với những hành vi sử dụng AI gây hậu quả tiêu cực, ông cho rằng có thể xử lý bằng hệ thống tư pháp hình sự và dân sự hiện hành. Theo The Guardian, Tổng thống Mỹ ví AI với cuộc cách mạng công nghiệp hoặc internet tiếp theo, nhưng lớn hơn và có tác động mạnh hơn. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng AI là cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo, có thể đóng góp tới 25% GDP cho nước Mỹ.

Tuyên bố của Tổng thống Donald Trump được đưa ra giữa lúc những tranh cãi tại Washington về tốc độ phát triển và rủi ro của AI ngày càng gay gắt. Tổng thống Mỹ phản đối lời kêu gọi giảm tốc hoặc bổ sung quy định liên bang, cho rằng những hạn chế quá mức có thể làm suy yếu lợi thế của Mỹ trước Trung Quốc. Theo ông, quốc gia dẫn đầu AI sẽ có lợi thế chiến lược lớn cả về kinh tế lẫn an ninh.

Ở chiều ngược lại, các nhà lập pháp, giới chuyên môn và ngay cả một số thành viên Đảng Cộng hòa kêu gọi thận trọng hơn trước những nguy cơ đối với con người, tài sản và an toàn cộng đồng. Theo Bloomberg, Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei đề nghị giảm tốc độ phát triển các mô hình AI tiên phong. Ông cảnh báo các hệ thống ngày càng tự chủ có thể tự cải thiện năng lực, vượt qua hàng rào bảo vệ và khơi mào những cuộc tấn công mạng quy mô lớn ngoài tầm kiểm soát của con người.

Theo các nhà phân tích, Tổng thống Donald Trump muốn thành lập “Lực lượng AI” trong bối cảnh AI đã trở thành một nội dung trong cuộc cạnh tranh chiến lược Trung-Mỹ. Hai nước đều coi vị trí dẫn đầu lĩnh vực này là yếu tố then chốt đối với sức mạnh kinh tế và quân sự của mình.

Ước tính đầu tư công nghệ, chủ yếu vào AI và trung tâm dữ liệu, đóng góp khoảng 1/3 mức tăng trưởng kinh tế Mỹ trong năm 2026. Một chiến lược gia của Goldman Sachs nói với CNBC rằng đầu tư AI tạo ra một nửa mức tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500.

Các nhà kinh tế lưu ý không thể quy toàn bộ tăng trưởng cho AI. Dù vậy, nếu thiếu làn sóng đầu tư này, kinh tế Mỹ có thể yếu hơn đáng kể. Dòng tiền vào AI đang hỗ trợ tăng trưởng, lợi nhuận, giá trị tài sản và tiêu dùng.

Fitch Ratings đã xây dựng kịch bản giả định trong đó thị trường AI suy giảm, giá cổ phiếu Mỹ mất khoảng 35% trong 6 tháng và GDP giảm 1,5% trong năm tiếp theo. Fitch nhấn mạnh đây không phải kịch bản cơ sở và hiện chưa có dấu hiệu cụ thể cho thấy cơn sốt AI sắp kết thúc. Tuy nhiên, ông Olu Sonola, Trưởng bộ phận Nghiên cứu kinh tế Mỹ của Fitch Ratings, cảnh báo nếu “bữa tiệc” khép lại theo cách nghiêm trọng, nền kinh tế có thể đình trệ hoặc suy giảm ít nhất một năm.

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận thúc đẩy AI mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump hiện nay được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ chính sách công nghệ mà còn gắn với một bài toán kinh tế rộng lớn hơn.