* Iran đe dọa tấn công các cảng trong khu vực

AP dẫn tuyên bố của Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của Mỹ cho hay, lệnh phong tỏa toàn bộ các cảng và khu vực ven biển của Iran-bao gồm cả eo biển Hormuz-bắt đầu được áp dụng từ 10 giờ ngày 13-4 (giờ miền Đông nước Mỹ, tức 21 giờ cùng ngày, giờ Việt Nam). Theo thông báo của CENTCOM, lệnh phong tỏa được "thực thi một cách công bằng” đối với tàu thuyền của tất cả quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các cảng trên vịnh Ba Tư và vịnh Oman.  

Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, gây thất vọng cho tất cả các bên.

Tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng chờ đợi gần eo biển Hormuz hôm 11-3. Ảnh: AP 

Reuters nhận định, lệnh phong tỏa của Mỹ có thể nhằm mục đích gây thêm áp lực và bóp nghẹt nguồn thu dầu mỏ của Iran, làm sụp đổ nền kinh tế của nước này-vốn đã suy kiệt bởi nhiều năm trừng phạt và bị tàn phá bởi cuộc chiến đang diễn ra. Song mặt khác, lệnh phong tỏa cũng đe dọa làm trầm trọng thêm tác động kinh tế của cuộc chiến đối với nền kinh tế Mỹ và toàn cầu.

Giá dầu thô Brent đã lập tức tăng thêm 8%, lên mức 104USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tuần, sau khi thông báo phong tỏa được phát ra.

Phản ứng trước thông tin về lệnh phong tỏa của Washington, hàng loạt quan chức cấp cao của Iran đã đồng loạt đe dọa trả đũa. Cố vấn quân sự, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) của Iran Mohsen Rezaei đã viết trên mạng xã hội, rằng IRGC có “những đòn bẩy quan trọng chưa khai thác” để chống lại lệnh phong tỏa của Mỹ, và rằng Iran sẽ không bị ép buộc bởi “những dòng tweet và những kế hoạch viển vông”.

IRGC sau đó tuyên bố eo biển Hormuz vẫn nằm dưới sự “kiểm soát hoàn toàn” của Iran và mở cửa cho các tàu phi quân sự; riêng các tàu quân sự sẽ nhận được “phản ứng mạnh mẽ” của Tehran. Một thông báo trên Đài Phát thanh Truyền hình Iran khẳng định: “An ninh ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman hoặc là dành cho tất cả mọi người, hoặc là không dành cho ai cả”.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf cũng đã gửi một thông điệp tới Washington: "Nếu các anh chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu để chống lại".

CNN nhận định, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, eo biển Hormuz thực ra không bị đóng cửa hoàn toàn. Iran đã cho phép một số tàu chở dầu đi qua để thu khoản phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu. Quan trọng hơn cả, Iran đã tiếp tục vận chuyển các tàu chở dầu của nước này ra vào qua eo biển Hormuz trong suốt chiến sự, với mức xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, nhiều hơn khoảng 100.000 thùng mỗi ngày so với trước khi chiến sự bùng phát, theo dữ liệu và phân tích từ công ty Kpler.

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã áp lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran, và chính quyền Tổng thống Donald Trump đã chặn việc bán dầu thô của Tehran kể từ khi Washington rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018. Tuy nhiên, đối mặt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu thế giới sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, Tổng thống Trump hôm 20-3 đã ban hành quyết định miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong một tháng. Éo le nằm ở chỗ, Tehran đã “tranh thủ kiếm bộn tiền” do giá dầu tăng cao, và tiền thu được từ việc bán dầu lại được Iran sử dụng “để tài trợ cho cuộc chiến chống lại Mỹ và các đồng minh”, như phân tích của CNN.

Và giờ đây, với lệnh phong tỏa cảng biển Iran, Tổng thống Trump đang nỗ lực cắt đứt nguồn tài chính quan trọng cho chính phủ và các hoạt động quân sự của Iran. Song có lẽ, “nước cờ mạo hiểm” này là “đòn bẩy bất đắc dĩ” của Washington, bởi lẽ lệnh phong tỏa có thể khiến giá dầu trên toàn cầu tăng vọt, đẩy kinh tế toàn cầu rơi vào vòng xoáy hỗn loạn.

Theo CNN, không có gì đáng ngạc nhiên khi giới phân tích nghi ngờ nỗ lực mới nhất của Tổng thống Trump nhằm giành lại quyền kiểm soát cuộc chiến, bởi đây dường như là một ví dụ nữa về “tính khí thất thường với những lời đe dọa nghiêm trọng thay đổi liên tục” của nhà lãnh đạo siêu cường thế giới.