Như thống kê của tờ The Guardian, những điều tồi tệ thường xảy ra vào tháng 9. Vì một lý do nào đó, đây là tháng phải gánh chịu số lượng cuộc khủng hoảng tài chính nhiều hơn mức bình thường. Nước Anh đã từ bỏ chế độ tiền tệ “bản vị vàng” vào tháng 9-1931. Đến tháng 9-1992, đến lượt đồng bảng Anh phải rút khỏi Cơ chế tỷ giá hối đoái châu Âu. Và chắc hẳn nhiều người còn nhớ, sự sụp đổ của Lehman Brothers - ngân hàng đầu tư lớn nhất nước Mỹ, vào tháng 9-2008 đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính và đẩy nền kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái sâu sắc.

Tháng 9 năm nay, người ta lại có thêm những lý do để lo ngại. Giá dầu đang tăng vọt, kéo theo giá xăng và dầu diesel tăng cao, làm gia tăng áp lực lên chi phí sinh hoạt. Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ đang diễn ra trên toàn cầu. Bên cạnh đó là lời cảnh báo từ các “ông trùm AI” rằng việc làm chậm tốc độ phát triển của ngành này là một bước đi khôn ngoan. Khi kết hợp lại với nhau, tất cả những yếu tố đó trở thành chất xúc tác cho một tháng 9 đầy bất ổn nữa.

Bên trong sàn giao dịch chứng khoán ở Frankfurt, Đức. Ảnh: Reuters 

Dĩ nhiên, tất cả dấu hiệu nói trên có thể chỉ là “báo động giả”. Đã hơn 6 tháng kể từ khi cuộc chiến Trung Đông bùng phát, tác động của việc đóng cửa eo biển Hormuz ít nghiêm trọng hơn nhiều so với dự đoán. Và, nỗi sợ hãi đang bao trùm thị trường trái phiếu cũng có thể sẽ nhanh chóng qua đi, đặc biệt nếu các cuộc xung đột ở Ukraine và Iran sớm chấm dứt. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump lặp đi lặp lại lời khẳng định rằng các tàu chở dầu sẽ sớm được đi lại qua eo biển Hormuz mà không gặp trở ngại đã hạn chế đà tăng của giá dầu thô. Tăng trưởng kinh tế không bị ảnh hưởng quá nhiều, và AI chính là một phần lý do giúp duy trì kết quả tích cực đó ở cả Mỹ và Anh.

Dù vậy, đã có những dấu hiệu cho thấy cuộc chiến ở Iran đang gây ra tác động, dù thời gian “ngấm đòn” lâu hơn dự kiến ban đầu. Giá dầu tăng lên hơn 100 USD/thùng trong những tuần gần đây đã làm gia tăng lo ngại về lạm phát dai dẳng và việc các ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất cao hơn. Và dù giá dầu thô không tiếp tục leo thang, giá xăng và dầu diesel vẫn ở mức cao do tình trạng thiếu hụt công suất lọc dầu.

Trong nhiều tháng qua, giá cổ phiếu công nghệ cũng liên tục đứng vững và tăng cao, xuất phát từ niềm tin của các nhà đầu tư rằng cổ phiếu công nghệ, nhất là các cổ phiếu liên quan đến AI, sẽ tăng trưởng vô hạn và không có giới hạn trần. Giờ đây, lý thuyết đó đang bị thử thách…

Nhìn chung, các thị trường tài chính hiện có vẻ mong manh hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra hồi tháng 9-2008.

Thế nhưng, tờ The Guardian cho rằng lịch sử không bao giờ lặp lại chính xác. Có những điểm tương đồng giữa tháng 9 năm nay và tháng 9-2008, nhưng cũng có những điểm khác biệt. Cuộc khủng hoảng cách đây 18 năm là kết quả của việc các ngân hàng “vung tay quá trán” để tài trợ cho bất động sản Mỹ. Còn lần này, các ngân hàng dường như ít chịu rủi ro hơn nhiều, và mặc dù một số khoản đầu tư vào cổ phiếu công nghệ hiện nay dựa trên “kỳ vọng phi thực tế” về lợi nhuận tương lai, AI rõ ràng sẽ mang lại tác động kinh tế tích cực trong dài hạn.