Cách nào giải nhiệt?

Trong nhiều thập kỷ, châu Âu khác biệt với những vùng nóng hơn trên thế giới nhờ mùa hè ôn hòa và những tòa nhà xây bằng gạch dày, những con phố rợp bóng cây. Thế nên, điều hòa nhiệt độ vẫn tương đối hiếm gặp, đặc biệt là ở Bắc và Tây Âu. Người ta thống kê rằng, chỉ có khoảng 20% hộ gia đình châu Âu sở hữu điều hòa nhiệt độ, so với 90% hoặc hơn thế ở Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vậy mà giờ đây, thực tế đó đã thay đổi hoàn toàn. Những đợt nắng nóng cực đoan kéo dài do hiệu ứng "đảo nhiệt" đang khiến cả châu Âu ngộp thở và thậm chí dẫn đến chết người. Điển hình là nước Pháp đã trải qua một trong những đợt nắng nóng dữ dội nhất được ghi nhận vào tháng 6, với nhiệt độ ở một số vùng lên tới 44 độ C, gây ra khoảng 1.000 ca tử vong, chủ yếu là người lớn tuổi. Trong số đó, có hàng chục người chết đuối khi tìm cách tránh nóng ở sông hồ, bãi tắm...

Tương tự, Tây Ban Nha cũng ghi nhận hơn 320 trường hợp tử vong do nắng nóng. Còn theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm, trên khắp châu Âu có hơn 175.000 người chết vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng. Dù chưa rõ mức độ chính xác của những con số thống kê này, vẫn phải thừa nhận rằng mùa hè ở châu Âu đang trở nên đặc biệt nguy hiểm.

Thực tế ấy khiến cuộc tranh cãi ở châu Âu về việc nên hay không nên sử dụng điều hòa nhiệt độ bỗng nóng bỏng trở lại, thậm chí trở thành một trong những vấn đề tranh luận trọng tâm của các chính trị gia đang chuẩn bị cho chiến dịch tranh cử tổng thống Pháp năm 2027. Ứng cử viên Marine Le Pen mới đây đã tái khẳng định lời kêu gọi mở rộng việc lắp đặt điều hòa không khí trên khắp nước Pháp, nhắc lại cam kết mà bà đã đưa ra năm ngoái về "kế hoạch trang bị điều hòa không khí quy mô lớn". Trong khi đó, ứng cử viên Jean-Luc Mélenchon, đối thủ của bà Marine Le Pen, lại cho rằng lắp đặt điều hòa ở khắp mọi nơi là giải pháp sai lầm và chỉ khiến vấn đề trở nên tồi tệ hơn.

Người dân giải nhiệt tại đài phun nước Trocadero gần Tháp Eiffel trong đợt nắng nóng ở Paris, Pháp. Ảnh AP

Những người ủng hộ việc sử dụng điều hòa không khí cho rằng đây là công cụ thích hợp để đảm bảo điều kiện sống và duy trì năng suất lao động, trong bối cảnh nắng nóng kỷ lục đang càn quét khắp châu Âu. Họ cũng khẳng định có những bằng chứng chắc chắn cho thấy điều hòa không khí có thể đóng vai trò quan trọng, với việc giảm thiểu các rủi ro sức khỏe và bảo vệ người dân trong các đợt nắng nóng, đặc biệt là ở các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, bệnh nhân nằm viện hay những người có bệnh nền.

Trái lại, một số nhà hoạt động vì khí hậu và các quan chức chính phủ ở châu Âu cảnh báo rằng, việc sử dụng điều hòa nhiệt độ tràn lan sẽ làm tăng nhu cầu điện năng, gây quá tải cho lưới điện, thải khí nóng vào khí quyển và không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng khí hậu. Họ thiên về những giải pháp mang tính bền vững hơn như cải thiện thiết kế và tăng khả năng cách nhiệt cho các tòa nhà, trồng thêm cây xanh đô thị...

Điều hòa không khí giờ đây cũng không chỉ nằm ở trung tâm các cuộc tranh cãi về chính sách, công nghệ, sức khỏe, môi trường hay khí hậu, mà dường như đã trở thành vấn đề liên quan đến giai cấp ở châu Âu. Bởi, trong khi các hộ gia đình giàu có ở lục địa này thích nghi với cái nóng bằng cách lắp đặt máy bơm nhiệt có khả năng làm mát hoặc sưởi ấm, hoặc nâng cấp hệ thống cách nhiệt cho ngôi nhà, thì những người thu nhập thấp thường có ít lựa chọn hơn. Nhiều người trong số họ phải sống trong các căn hộ cách nhiệt kém ở các khu đô thị đông đúc, với ít không gian xanh.

Với những người phải đi thuê nhà, họ không thể lắp đặt hệ thống làm mát cố định nếu không có sự chấp thuận của chủ nhà, trong khi giá điện tăng cao khiến việc sử dụng các thiết bị “giải nhiệt” trở nên quá tải với túi tiền. "Cái nóng hiện nay không chỉ là một cuộc khủng hoảng khí hậu mà còn là một cuộc chiến giai cấp. Người giàu đang tàn phá hành tinh, rồi mua máy điều hòa, bể bơi riêng và mua ngôi nhà thứ hai, trong khi người lao động phải sống trong những căn hộ quá nóng, làm những công việc không an toàn, dịch vụ công cộng xuống cấp và các thành phố đang bốc cháy", tuyên bố của liên minh chính trị cánh tả châu Âu DIEM25, do cựu Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Yannis Varoufakis lãnh đạo, khẳng định.

Cuộc tranh cãi nên hay không nên sử dụng điều hòa vẫn chưa hạ nhiệt và chưa đi đến giải pháp nào đó giúp châu Âu bớt nóng nực hơn. Nhưng tranh cãi là việc của các chính trị gia, còn người dân ở châu lục này biết phải làm gì. Theo dữ liệu của Google Trends, lượt tìm kiếm “lắp đặt điều hòa tại nhà" ở Pháp đã tăng 130% kể từ khi nhiệt độ bắt đầu tăng cao, và con số ấy phần nào cho thấy lựa chọn của họ.