Từ cái nôi Khoa Vũ khí, hành trang theo tôi suốt cuộc đời

Từ gian khó dựng xây một mái nhà trí tuệ

Thời gian có thể làm nhiều kỷ niệm lùi sâu vào quá khứ, nhưng có những điều càng qua năm tháng càng trở nên sâu đậm. Với những học viên từng học tập tại Khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự như chúng tôi, đó là niềm tự hào về một đơn vị có lịch sử ra đời và trưởng thành gắn liền với những năm tháng chiến đấu gian khổ, hào hùng của cả dân tộc.

60 năm trước, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, yêu cầu đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật vũ khí có trình độ cao phục vụ chiến trường trở nên hết sức cấp thiết. Ngày 25-9-1966, tại Phân hiệu 2, Đại học Bách khoa Hà Nội, những giáo viên đầu tiên của Tổ Vũ khí, tiền thân Khoa Vũ khí ngày nay, tiến hành cuộc họp triển khai nhiệm vụ. Giữa những ngày sơ tán, trong điều kiện lán tre, vách đất, vật chất thiếu thốn và chiến tranh ác liệt, cuộc họp ấy đã đặt viên gạch đầu tiên cho hành trình 60 năm xây dựng, trưởng thành của Khoa.

Giảng viên Khoa Vũ khí hướng dẫn nghiên cứu sinh ngành Khí tài quang học thực hiện thí nghiệm vào năm 2021.

Mỗi lần được nghe kể về những ngày đầu gian khổ ấy, thế hệ học viên chúng tôi càng hiểu rằng những trang giáo án của các thầy không chỉ được viết bằng tri thức mà còn có mồ hôi, tâm huyết, ý chí và trách nhiệm của người lính, người thầy giữa lửa đạn chiến tranh. Các thế hệ cán bộ, giảng viên của Khoa vừa bám lớp, bám giảng đường, vừa nghiên cứu, cải tiến vũ khí, trang bị để kịp thời phục vụ chiến trường. Tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” trở thành mạch nguồn hun đúc nên truyền thống của Khoa và được trao truyền qua bao thế hệ.

Khi trở thành học viên Khoa Vũ khí, chúng tôi được tiếp nhận truyền thống quý báu ấy bằng những điều thật gần gũi. Đó là sự nghiêm cẩn của thầy trên bục giảng, những giờ miệt mài bên mô hình, thiết bị; là yêu cầu phải hiểu đến tận cùng nguyên lý của từng cơ cấu, từng chi tiết. Học về vũ khí không cho phép sự qua loa, đại khái. Một phép tính, một thông số hay một thao tác tưởng rất nhỏ cũng đều gắn với độ chính xác của vũ khí, trang bị và cao hơn là sinh mạng của đồng đội, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị.

Bởi vậy, điều các thầy truyền cho chúng tôi không dừng ở kiến thức chuyên ngành. Đó còn là tác phong khoa học, sự chính xác, cẩn trọng, tinh thần tự học và ý thức chịu trách nhiệm đến cùng với công việc. Sau này, càng trải qua thực tiễn, chúng tôi càng hiểu đó chính là những bài học quý giá mà không giáo trình nào có thể chuyển tải đầy đủ.

Khoa Vũ khí khảo sát tại tàu hải quân, năm 2024.

Từ nền móng được tạo dựng trong khói lửa chiến tranh, Khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự không ngừng lớn mạnh. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được Đảng, Nhà nước trao tặng năm 2001 là sự ghi nhận xứng đáng đối với những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên Khoa trong sự nghiệp xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Với các học trò cũ như chúng tôi, mỗi thành tích của Khoa hôm nay đều đem lại một niềm vui rất đỗi thân thuộc, như được chứng kiến chính ngôi nhà của mình ngày càng khang trang, vững chãi.

Những người thầy trao truyền tri thức và trách nhiệm

 Có lẽ tài sản quý nhất của một mái trường không chỉ nằm ở những công trình hay thành tích, mà còn ở những thế hệ con người được đào tạo từ nơi ấy. Thật đáng tự hào khi biết rằng, Khoa Vũ khí hôm nay đã và đang trở thành một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học hàng đầu của Quân đội và đất nước. Đội ngũ cán bộ, giảng viên phát triển cả về số lượng và chất lượng; hơn 16% giảng viên là Giáo sư, Phó giáo sư. Nhiều thầy là nhà khoa học đầu ngành, trực tiếp định hướng những hướng nghiên cứu mới của kỹ thuật quân sự.

Với những học trò từng được học tập tại Khoa, đằng sau những học hàm, học vị ấy còn là hình ảnh những người thầy tận tụy. Người thầy kỹ thuật thường ít lời nhưng mỗi yêu cầu đặt ra với học viên đều rất chặt chẽ. Có những bài toán phải làm đi làm lại, những bản vẽ phải sửa nhiều lần, những giờ thực hành tưởng đã hoàn thành vẫn được yêu cầu kiểm tra lại.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, đôi lúc chúng tôi thấy những đòi hỏi ấy thật nghiêm khắc. Nhưng bước vào thực tế công tác mới hiểu rằng chính sự nghiêm khắc đó đã tạo cho người cán bộ kỹ thuật thói quen không dễ dàng bằng lòng với kết quả ban đầu.

Là một học trò trưởng thành từ cái nôi Khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự, tôi càng thấm thía giá trị của những kiến thức, bài học làm người mà các thầy đã truyền dạy. Địa bàn Quân khu 2 với địa hình rừng núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, vũ khí, trang bị kỹ thuật qua nhiều năm sử dụng đã xuống cấp, đòi hỏi công tác bảo đảm hậu cần - kỹ thuật phải hết sức linh hoạt, sáng tạo và khoa học. Mỗi khi đứng trước một bài toán khó trong công tác bảo đảm kỹ thuật, trong bảo quản, bảo dưỡng hay cải tiến vũ khí, trang bị cho các đơn vị làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, diễn tập, trong tôi lại vang vọng lời dạy của các thầy năm xưa: “Người kỹ sư vũ khí không được phép sai sót, một ly cũng không”. Chính tư duy hệ thống, phương pháp luận khoa học và tinh thần vượt khó được trui rèn từ giảng đường Khoa Vũ khí đã giúp tôi cùng tập thể ngành Hậu cần - Kỹ thuật Quân khu 2 hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, giữ cho súng luôn chắc, đạn luôn sẵn sàng, bảo vệ vững chắc dải biên cương Tây Bắc Tổ quốc.

Khoa Vũ khí và Bộ đội Hải quân thử nghiệm súng bắn hai môi trường và đạn bắn dưới nước, năm 2025.

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới; khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động ngày càng sâu rộng đến lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Sự phát triển nhanh của vũ khí công nghệ cao, vũ khí thông minh và thiết bị tự động hóa đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo cán bộ kỹ thuật. Vì thế, chúng tôi vui mừng khi thấy Khoa Vũ khí tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ lõi, công nghệ độc quyền, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Khoa Vũ khí là dịp để những học trò như chúng tôi trở về với ký ức, để thêm một lần được nói lời tri ân những người thầy đã tận tụy dìu dắt mình. 60 năm là một chặng đường dài, tôi tin có một mạch nguồn chưa bao giờ đứt đoạn: Tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm được các thế hệ các thầy truyền lại cho học trò, rồi từ những người học trò ấy tiếp tục lan tỏa đến các đơn vị trong toàn quân.

Từ giảng đường năm xưa đến những đơn vị nơi biên cương Tây Bắc, tôi càng thấm thía rằng trong mỗi công việc mình hoàn thành đều có một phần công sức của các thầy. Dẫu thời gian trôi qua, Khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự và những bài học năm nào vẫn luôn ở một vị trí trang trọng trong ký ức. Đó không chỉ là nơi chúng tôi từng học tập, rèn luyện, mà còn là nơi góp phần dạy tôi cách làm nghề, làm người và làm một cán bộ kỹ thuật có trách nhiệm với từng khẩu súng, viên đạn, với đồng đội và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.