Khẳng định bản lĩnh, trình độ cơ quan tham mưu chiến lược

Từ mệnh lệnh lịch sử đến truyền thống vẻ vang

Ngày 7-9-1945, chỉ 5 ngày sau khi nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời, tại Bắc Bộ phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao đồng chí Hoàng Văn Thái thành lập BTTM. Khi đó, đất nước ở vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”; chính quyền cách mạng còn non trẻ, LLVT phân tán, nhiều vấn đề về tổ chức, chỉ huy, huấn luyện, bảo đảm đặt ra rất cấp bách. Việc thành lập BTTM vì thế không chỉ đáp ứng đòi hỏi trước mắt mà còn đánh dấu bước trưởng thành về tổ chức của LLVT, đặt nền móng cho công tác chỉ huy thống nhất trong toàn quốc.

Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh với đồng chí Hoàng Văn Thái-Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên đã chỉ rõ chức năng và cũng là chuẩn mực của cơ quan tham mưu: Tổ chức, huấn luyện Quân đội cho giỏi; nắm địch, nắm ta rõ ràng; bày mưu kế khôn khéo; tổ chức chỉ huy thông suốt, bí mật, nhanh chóng, kịp thời, chính xác để đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ cách mạng. 81 năm trôi qua, từ ngày đầu thành lập đến những năm tháng đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và làm nghĩa vụ quốc tế; từ điều hành tác chiến trong chiến tranh đến quản lý, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình, lời Bác Hồ dạy vẫn là thước đo chất lượng công tác của cơ quan tham mưu chiến lược.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiểm tra kết quả bắn súng tại Hội thao cơ quan chiến lược năm 2026. Ảnh: TUẤN HUY

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, BTTM vừa xây dựng, vừa chiến đấu; tham mưu, chỉ đạo xây dựng LLVT ba thứ quân, phát triển chiến tranh du kích, từng bước đưa vận động chiến lên vị trí quan trọng; tham mưu, giúp Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh chuẩn bị, tổ chức, chỉ huy nhiều chiến dịch, tiến tới giành Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, BTTM tham mưu với Quân ủy Trung ương (QUTƯ), Bộ Quốc phòng báo cáo, đề xuất với Trung ương Đảng những chủ trương, quyết sách chiến lược; đồng thời tổ chức lực lượng, xây dựng thế trận, mở và bảo đảm các tuyến chi viện, phối hợp các chiến trường, trực tiếp chỉ đạo, chỉ huy thực hiện những nhiệm vụ mang tính chất bước ngoặt. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 là kết quả của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, đồng thời ghi dấu sự trưởng thành vượt bậc của công tác tham mưu chiến lược, nghệ thuật tổ chức và chỉ huy Quân đội.

Sau ngày đất nước thống nhất, BTTM tiếp tục tham mưu, chỉ đạo LLVT nhân dân chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc, làm nhiệm vụ quốc tế; đồng thời tham mưu chuyển hướng chiến lược từ thời chiến sang thời bình, điều chỉnh thế bố trí và tổ chức lực lượng, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trong thời kỳ đổi mới, phạm vi tham mưu ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực, như xây dựng khu vực phòng thủ, dân quân tự vệ, dự bị động viên, phòng thủ dân sự; tham gia thực hiện nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiểm tra Binh chủng Đặc công thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Qua những chặng đường khác nhau, đóng góp nổi bật của BTTM là tham gia chuyển đường lối QS, QP của Đảng thành quyết tâm, kế hoạch và hoạt động thực tiễn; phát hiện đúng vấn đề, tham mưu cách xử trí phù hợp, tổ chức lực lượng và hiệp đồng trên phạm vi chiến lược. Chính trong công việc đòi hỏi độ chính xác, tính cơ mật và trách nhiệm cao này, các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ BTTM đã xây đắp và tô hồng truyền thống “Trung thành-mưu lược; Tận tụy-sáng tạo; Đoàn kết-hiệp đồng; Quyết chiến-quyết thắng”. Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ đổi mới được trao tặng năm 2025 là sự ghi nhận xứng đáng đối với những cống hiến bền bỉ đó.

Dấu ấn mới cơ quan tham mưu chiến lược

Trên cơ sở kết quả công tác QS, QP những năm gần đây, có thể thấy rõ vai trò của BTTM trên 3 phương diện gắn bó chặt chẽ: Nghiên cứu, tham mưu, đề xuất chủ trương, đối sách; tổ chức, điều chỉnh lực lượng; chỉ huy, điều hành thực hiện. BTTM thường xuyên theo dõi, nắm chắc tình hình trên các địa bàn trọng điểm, biên giới, biển, đảo, vùng trời, nội địa và không gian mạng; nghiên cứu sự điều chỉnh chiến lược của các nước, diễn biến các cuộc xung đột quân sự, từ đó kịp thời đề xuất với QUTƯ, Bộ Quốc phòng báo cáo lãnh đạo Đảng, Nhà nước những chủ trương, đối sách phù hợp, bảo đảm và bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc, không để bị động, bất ngờ, nhất là bất ngờ về chiến lược.

Các đại biểu quốc tế tham quan sản phẩm tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024.

Dấu ấn nổi bật trong những năm vừa qua là tham mưu điều chỉnh tổ chức Quân đội theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, tạo nền tảng xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đây là công việc lớn, khó khăn, phức tạp, tác động trực tiếp đến con người, tổ chức, vũ khí, trang bị, thế bố trí lực lượng. BTTM đã phối hợp nghiên cứu, tổ chức lại nhiều cơ quan, đơn vị; gắn sắp xếp đầu mối với đổi mới phương thức hoạt động, bảo đảm cân đối giữa lực lượng thường trực, dự bị động viên và dân quân tự vệ. Việc tham mưu thành lập Cục Phương tiện không người lái, cùng với nghiên cứu tổ chức lực lượng tác chiến không gian mạng, tác chiến điện tử và phòng, chống phương tiện bay không người lái (UAV)... cho thấy tổ chức Quân đội đang được điều chỉnh phù hợp với sự phát triển của khoa học quân sự và những biến đổi trên chiến trường hiện đại.

Công tác huấn luyện, giáo dục và đào tạo cũng có bước chuyển rõ nét. BTTM tham mưu với QUTƯ ban hành các nghị quyết chuyên đề; chỉ đạo toàn quân huấn luyện theo phương châm “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, lấy thực hành làm chính. Nội dung huấn luyện gắn với tổ chức biên chế, đối tượng tác chiến, địa bàn hoạt động, vũ khí, trang bị hiện có và vũ khí, trang bị mới; tăng cường huấn luyện đêm, huấn luyện cơ động, hiệp đồng và xử trí tình huống. Phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị” khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa nhà trường với đơn vị, giữa kiến thức được trang bị với năng lực hoàn thành nhiệm vụ trong thực tiễn.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đánh giá quốc phòng, an ninh tiếp tục được tăng cường cả về tiềm lực, lực lượng và thế trận; độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và môi trường hòa bình, ổn định được giữ vững; đối ngoại và hội nhập quốc tế đạt nhiều kết quả nổi bật. Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII khẳng định toàn quân đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2020-2025, nhiều nhiệm vụ hoàn thành tốt và xuất sắc; cơ bản hoàn thành điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu. Trong kết quả chung ấy có phần đóng góp quan trọng của BTTM-Cơ quan tham mưu chiến lược trực tiếp nghiên cứu, tham mưu và tổ chức chỉ huy các nhiệm vụ thường xuyên cũng như đột xuất.

Nâng tầm cơ quan tham mưu chiến lược trong kỷ nguyên mới

Nhiệm kỳ mới mở ra khi môi trường chiến lược có nhiều biến động khó lường. Đại hội XIV của Đảng nhận định cục diện thế giới đang chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng, phân mảnh và phân tuyến mạnh; cạnh tranh giữa các nước lớn gay gắt hơn, xung đột, chiến tranh và chạy đua vũ trang công nghệ cao diễn ra ở nhiều nơi. Khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương tiếp tục là trung tâm phát triển năng động, đồng thời là khu vực trọng điểm cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn; tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, biển, đảo, trong đó có Biển Đông tiềm ẩn nguy cơ xung đột. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, phương tiện không người lái đang làm thay đổi nhanh phương thức tiến hành chiến tranh.

Các vận động viên tranh tài tại Hội thao phòng thủ dân sự năm 2026.

Trong nước, cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam sau 40 năm đổi mới được nâng lên, tạo nền tảng quan trọng để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Tuy nhiên, nhiệm vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng và các lợi ích chiến lược của đất nước vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Thiên tai, biến đổi khí hậu, dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch, phản động gia tăng chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ và Quân đội, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội. Đặc biệt, yêu cầu bảo đảm và bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc, tăng cường quốc phòng toàn dân, thực hiện phòng thủ chủ động, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy đặt ra những nhiệm vụ mới, yêu cầu rất cao đối với công tác tham mưu chiến lược.

Vì thế, yêu cầu trước hết đối với BTTM là tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, nắm và dự báo tình hình. Việc nắm tình hình phải toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm; đặc biệt chú ý sự điều chỉnh chiến lược của các nước lớn, sự chuyển hóa giữa đối tác và đối tượng, những động thái bất thường về bố trí lực lượng, phương thức chiến tranh mới và các yếu tố có thể gây đột biến. Thông tin phải được kiểm chứng, phân tích, đối chiếu từ nhiều nguồn; dự báo không chỉ dừng ở việc nêu khả năng mà phải làm rõ xu hướng, kịch bản, mức độ tác động và phương án xử trí. Trên cơ sở đó, bảo đảm tham mưu đúng để không bị bất ngờ về chiến lược; tham mưu sớm, từ xa để chủ động chuẩn bị; tham mưu trúng, kịp thời để xử lý đúng thời cơ; tham mưu sâu, toàn diện để có tầm nhìn chiến lược và phương án ứng phó hiệu quả.

Tàu của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trong đội hình luyện tập diễu binh trên biển.

Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII xác định 3 khâu đột phá: Hoàn thiện đồng bộ thể chế QS, QP, huy động hiệu quả các nguồn lực xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại, nâng cao chất lượng xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Đối với BTTM, 3 khâu đột phá đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới đồng bộ thể chế, tổ chức, con người và phương thức nghiên cứu, tham mưu, chỉ huy, điều hành.

Quán triệt sâu sắc “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững” (chính trị vững, kỷ luật vững, công nghệ vững, nghệ thuật quân sự vững, đời sống bộ đội vững) theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư QUTƯ, BTTM cần tiếp tục cụ thể hóa chủ trương xây dựng “3 giỏi”: Tham mưu giỏi; chỉ huy, điều hành giỏi; huấn luyện và điều lệnh giỏi. Các nội dung của “3 giỏi” phải được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch, chỉ tiêu và sản phẩm cụ thể, lấy chất lượng, tiến độ, hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ làm thước đo.

Mẫu UAV cảm tử do Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội nghiên cứu, sản xuất được trình diễn tại Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9.

Để thực hiện mục tiêu, yêu cầu đó, con người vẫn là nhân tố quyết định. Cán bộ tham mưu phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược, kiến thức toàn diện; nắm vững tổ chức, hoạt động của các loại hình đơn vị; hiểu biết sâu về vũ khí, trang bị kỹ thuật, chiến thuật, nghệ thuật quân sự và thực tiễn hoạt động của bộ đội. Đồng thời, phải có năng lực sử dụng ngoại ngữ, khai thác dữ liệu, làm chủ công nghệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ nghiên cứu, dự báo, chỉ huy, điều hành. Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển cán bộ cần gắn với yêu cầu chức danh, chú trọng rèn luyện, thử thách qua thực tiễn. Cơ quan chiến lược cần những cán bộ dám nghĩ, dám đề xuất, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời, càng ở vị trí cao càng phải giữ nghiêm kỷ luật, bí mật quân sự, tôn trọng nguyên tắc và làm việc trên cơ sở khoa học.

Sau 81 năm, lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nắm địch, nắm ta, bày mưu kế và tổ chức chỉ huy vẫn là hồn cốt của công tác tham mưu QS, QP. Yêu cầu công việc cao hơn, nội dung, phạm vi rộng hơn, không gian tác chiến khác trước và phương tiện ngày càng hiện đại, nhưng yêu cầu về lòng trung thành, trí tuệ, sự mưu lược, tinh thần tận tụy và tính chính xác không thay đổi. Đó là nền tảng để BTTM tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, hiệu lực chỉ huy, điều hành; quyết tâm xây dựng BTTM “3 giỏi”, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.