Chỉ đạo chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng Quân đội nhân dân - Bài 3: “2 ngăn ngừa” để giữ vững sức mạnh Quân đội

Bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa

Hiện nay, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chạy đua vũ trang và những điểm nóng xung đột tiếp tục tác động sâu sắc đến môi trường hòa bình, ổn định toàn cầu. Thực tế đó cho thấy nguy cơ chiến tranh, xung đột vẫn hiện hữu, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chủ động phòng ngừa, không để đất nước bị động, bất ngờ.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước), Bí thư Quân ủy Trung ương yêu cầu Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và toàn quân thường xuyên nắm chắc, nghiên cứu, đánh giá đúng xu thế phát triển của tình hình; kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước các đối sách chiến lược xử lý thắng lợi những tình huống về quân sự, quốc phòng, giữ vững trạng thái “trong ấm, ngoài êm”, “nội yên, ngoại tĩnh”. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Quân đội nhân dân và nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, ngăn chặn mọi âm mưu xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, xung đột.

Lữ đoàn Pháo binh 164 (Quân đoàn 12) thực hành diễn tập bắn đạn thật. Ảnh: HÙNG ANH

Muốn giữ vững thế chủ động chiến lược, trước hết phải có thực lực quốc phòng đủ mạnh. Toàn quân cần duy trì nghiêm chế độ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; nâng cao chất lượng huấn luyện, diễn tập, khả năng hiệp đồng và năng lực xử trí linh hoạt các tình huống. Xây dựng lực lượng tinh, gọn, mạnh phải gắn với nâng cao sức mạnh chiến đấu và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Cùng với đó, đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi trong chế tạo vũ khí, trang bị quân sự, từng bước nâng cao khả năng tự chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa Quân đội.

Tuy nhiên, thực lực quốc phòng chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi được kết hợp với năng lực nghiên cứu, dự báo chiến lược. Nắm chắc tình hình, dự báo đúng xu hướng giúp mở rộng thời gian chuẩn bị, lựa chọn đối sách phù hợp, nhất là trước những thách thức an ninh phi truyền thống. Thông qua các kênh đối ngoại quốc phòng và những phương thức phù hợp, cần theo dõi sát diễn biến quốc tế, các điểm nóng quân sự và những nhân tố có thể tác động đến an ninh quốc gia; từ đó tham mưu kịp thời, chính xác với Đảng, Nhà nước, tuyệt đối không để bị động, bất ngờ.

Cùng với sức mạnh quân sự và dự báo chiến lược, đối ngoại quốc phòng là trụ cột quan trọng góp phần tạo dựng môi trường hòa bình, hạn chế nguy cơ đối đầu. Việt Nam kiên trì giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế; tăng cường đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin giữa các quốc gia; nhất quán thực hiện chính sách quốc phòng “4 không”: Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Kiên định chính sách “4 không” không có nghĩa là thụ động trước thách thức, mà là chủ động lựa chọn phương thức bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc phù hợp. Thực tiễn đối ngoại quốc phòng và tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc đã góp phần khẳng định điều đó. Năm 2026, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại quốc phòng như tổ chức Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam-Trung Quốc lần thứ 10 vào tháng 3, Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam-Lào lần thứ 3 (tháng 7), cùng nhiều hoạt động thúc đẩy hợp tác quốc phòng với các nước. Tháng 9-2026, Việt Nam tiếp tục cử hơn 200 quân nhân thuộc Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 8 và Đội Công binh số 5 xuất quân thực hiện nhiệm vụ tại Nam Sudan và Abyei. Sau hơn 12 năm tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, từ tháng 5-2014 đến nay, Việt Nam đã triển khai gần 1.400 lượt quân nhân tại các phái bộ ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi, khu vực Abyei, Phái bộ huấn luyện của Liên minh châu Âu tại Cộng hòa Trung Phi... Những hoạt động trên góp phần nâng cao năng lực hợp tác quốc phòng, xây dựng lòng tin, khẳng định trách nhiệm quốc tế của Việt Nam, tạo môi trường thuận lợi để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Ngăn chặn nguy cơ suy thoái, củng cố sức mạnh nội lực

Nếu sức mạnh quân sự, dự báo chiến lược và đối ngoại quốc phòng tạo thế chủ động trước biến động bên ngoài thì xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh là nền tảng bảo đảm sức mạnh chính trị, tinh thần và tổ chức từ bên trong. Vũ khí, trang bị hiện đại chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi được đặt trong một tổ chức thống nhất, kỷ luật nghiêm và một đội ngũ cán bộ, chiến sĩ vững vàng về bản lĩnh, phẩm chất và trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh yêu cầu ngăn ngừa mọi biểu hiện suy thoái trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân, phải chặn đứng từ khi còn là mầm mống, không để phát triển thành suy thoái nghiêm trọng. Thực hiện nghiêm “2 ngăn ngừa” chính là chủ động bảo vệ hòa bình, giữ vững độc lập, chủ quyền, đồng thời củng cố sức mạnh chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và kỷ luật, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Ngày 28-12-2021, Quân ủy Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 847-NQ/QUTW về phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục đẩy mạnh giáo dục, rèn luyện đạo đức, đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có trách nhiệm, chủ động ngăn chặn suy thoái từ bên trong.

Những lệch lạc trong nhận thức và hành vi nếu không được phát hiện, chấn chỉnh kịp thời có thể dẫn đến vi phạm, suy thoái. Vì vậy, phải phòng ngừa ngay từ khi sai lệch mới manh nha, không để khuyết điểm nhỏ kéo dài thành vi phạm nghiêm trọng. Muốn vậy, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần nắm chắc tình hình tư tưởng, quản lý chặt chẽ cán bộ, đảng viên, chiến sĩ; duy trì nghiêm tự phê bình và phê bình; kết hợp giáo dục, nêu gương với kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm. Mỗi quân nhân phải thường xuyên tự soi, tự sửa, lấy danh dự người quân nhân cách mạng làm thước đo hành động, giữ vững phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Để công tác phòng ngừa đi vào thực chất, điểm cốt lõi là phải nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ từ các đơn vị cơ sở, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ chủ trì và ý thức chấp hành kỷ luật của mỗi quân nhân. Sinh hoạt đảng hình thức, nể nang, né tránh sẽ khiến hạn chế bị che lấp, sai phạm có điều kiện kéo dài. Ngược lại, giữ vững nguyên tắc, phát huy dân chủ, thực hiện nghiêm tự phê bình và phê bình sẽ giúp tổ chức đảng phát hiện, chấn chỉnh vấn đề ngay từ cơ sở.

Công tác kiểm tra, giám sát cũng phải được tiến hành thường xuyên, đúng nguyên tắc, có trọng tâm, trọng điểm và hiệu quả, gắn với quản lý cán bộ và theo dõi kết quả khắc phục hạn chế tại từng đơn vị. Tháng 9-2025, tại hội nghị tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng nhiệm kỳ 2020-2025, Quân ủy Trung ương khẳng định quyết tâm cao và kiên quyết xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Tại các đơn vị, công tác này cũng được triển khai nghiêm túc, hiệu quả. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp trong Đảng bộ Binh chủng Đặc công đã kiểm tra 160 lượt tổ chức đảng và gần 3.700 lượt đảng viên. Hoạt động đó đã góp phần phát hiện, chấn chỉnh khâu yếu, mặt yếu, nâng cao chất lượng tổ chức đảng và đảng viên, bảo đảm sự lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị thông suốt.

Hiệu quả kiểm tra, giám sát còn nằm ở khả năng phòng ngừa, phát hiện và khắc phục hạn chế từ sớm. Công tác này phải gắn với giáo dục, rèn luyện, trách nhiệm nêu gương và kết quả sửa chữa khuyết điểm; kiên quyết khắc phục biểu hiện né tránh, nể nang, buông lỏng quản lý. Mục tiêu là không để vi phạm tích tụ thành suy thoái, không để những biểu hiện lệch lạc phát triển thành “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

(còn nữa)