Bước chuyển trong học thuyết tác chiến

Việc triển khai UAV LUCAS do công ty SpektreWorks có trụ sở tại Arizona (Mỹ) sản xuất trong chiến dịch “Cơn thịnh nộ dữ dội” (bắt đầu từ cuối tháng 2 vừa qua) nhằm tăng cường các lựa chọn tấn công chính xác tầm xa. Đây là nỗ lực của phía Mỹ nhằm xuyên thủng hệ thống phòng không đa tầng của Iran mà không gây rủi ro cho các máy bay chiến đấu có người lái đắt tiền.

Chiến dịch này là hoạt động hiệp đồng quy mô giữa Mỹ và Israel, tập trung làm suy yếu mạng lưới phòng không tích hợp, lực lượng tên lửa đạn đạo và hệ thống chỉ huy của đối phương. Trong sơ đồ tác chiến đó, UAV LUCAS đóng vai trò là khí tài tuần tiễu và tấn công kiên trì, đủ sức phát hiện, bám bắt và tiêu diệt các mục tiêu nhạy cảm về thời gian nằm sâu trong khu vực phòng thủ của đối phương. Sự có mặt của UAV LUCAS giúp rút ngắn đáng kể chuỗi kết nối từ cảm biến đến hỏa lực, tạo ưu thế chủ động trên chiến trường.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nghe giới thiệu về UAV LUCAS trong một sự kiện tại Lầu Năm Góc vào tháng 7-2025. Ảnh: Business Insider 

Cuối năm ngoái, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo thành lập Lực lượng đặc nhiệm Scorpion Strike (TFSS) - đơn vị đầu tiên chuyên vận hành UAV cảm tử tại Trung Đông, ít tháng sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth công bố sáng kiến “Drone Dominance” (Thống trị UAV) với mục tiêu trong hai năm tới, mọi đơn vị lục quân Mỹ đều được trang bị UAV tấn công giá rẻ. Điểm đáng lưu ý là TFSS vận hành UAV LUCAS. Đây là bước đi khá đặc biệt, khi một quân đội hàng đầu về công nghệ cao như Mỹ lại chuyển sang sử dụng UAV cảm tử có giá thành thấp, vốn được xem là sở trường của Iran và các lực lượng ủy nhiệm.

Có thể nói, quá trình điều chỉnh học thuyết tác chiến này của Mỹ là nhằm đối phó hiệu quả hơn trước loạt tấn công ngày càng gia tăng từ Iran và các lực lượng thân Tehran; đồng thời gửi đi thông điệp rằng xứ cờ hoa cũng sẵn sàng áp dụng các giải pháp tác chiến “chi phí thấp - hiệu quả cao”. Bởi lẽ, nếu dùng tên lửa phòng không trị giá hàng triệu USD để đánh chặn UAV chỉ vài chục nghìn USD, Mỹ chắc chắn rơi vào thế bất lợi về chi phí. Với giá thành khoảng 35.000USD/chiếc UAV LUCAS, việc Mỹ tham gia “cuộc chơi UAV giá rẻ” là sự thay đổi tư duy quan trọng. Thay vì dùng vũ khí đắt đỏ để đánh chặn phương tiện rẻ tiền, Washington lựa chọn cách đối xứng hóa chiến thuật.

Thành công với “kỹ nghệ đảo ngược”

Điểm khiến giới quan sát quân sự đặc biệt quan tâm chính là cấu tạo và triết lý vận hành của UAV LUCAS được phát triển dựa trên công nghệ đảo ngược từ UAV Shahed-136 của Iran mà Mỹ thu giữ trước đây. Đây dường như là câu trả lời của Washington trước sự thành công của các dòng UAV tấn công một chiều tầm xa mà Tehran từng đi tiên phong. Theo các chuyên gia, UAV LUCAS có thể coi là phiên bản “tối ưu hóa” của dòng UAV Shahed đến từ Trung Đông.

Hình ảnh đồ họa về UAV LUCAS của Mỹ và UAV Shahed-136 của Iran. Ảnh: CNN 

Tương tự như Shahed-136, UAV LUCAS sử dụng thiết kế cánh tam giác (delta wing) tích hợp thân, giúp tối ưu hóa lực nâng và giảm diện tích phản xạ tín hiệu radar. UAV của Mỹ có chiều dài 3m và sải cánh 2,5m; sử dụng động cơ chế hòa khí dung tích 215cc để hoạt động liên tục trên không trong vòng 6 giờ đồng hồ. Ở chế độ bay hành trình, LUCAS đạt tốc độ 102km/giờ và có thể tăng tốc lên tới 185km/giờ khi bước vào giai đoạn tiếp cận mục tiêu. Với tầm hoạt động khoảng 800km, LUCAS cho phép thực hiện các đòn đánh chiều sâu từ ngoài tầm hỏa lực đối phương.

Với chi phí sản xuất thấp hơn nhiều so với tên lửa hành trình, UAV LUCAS cho phép quân đội Mỹ triển khai theo bầy đàn để làm quá tải hệ thống phòng không đối phương, một chiến thuật vốn được xem là “đặc sản” của lực lượng UAV Iran. Việc Mỹ sử dụng một vũ khí có triết lý “nhái” lại đối phương để chống lại chính đối phương được xem là một bước đi đầy tính thực dụng, dùng chính chiến thuật “số lượng áp đảo chất lượng” để đối đầu với mạng lưới phòng không dày đặc.

Khả năng thích ứng và sức công phá

Trong cấu hình tấn công, UAV LUCAS mang theo đầu đạn nặng 18kg, bao gồm các loại nổ phá mảnh hoặc đầu đạn lõm, đủ sức vô hiệu hóa các trận địa radar, xe phóng tên lửa di động và sở chỉ huy kiên cố. Khi tiêu diệt mục tiêu, UAV này chuyển sang trạng thái bổ nhào dốc đứng, kết hợp giữa sức nổ và động năng để tối đa hóa khả năng xuyên phá.

 UAV LUCAS có thể được triển khai từ nhiều nền tảng khác nhau. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ

Hệ thống này hoàn toàn không phụ thuộc vào đường băng khi có thể triển khai từ đường ray khí nén hoặc tên lửa đẩy hỗ trợ cất cánh (RATO). Khả năng này đã được chứng minh qua đợt thử nghiệm trên tàu chiến ven bờ USS Santa Barbara (LCS 32) tại Vùng Vịnh vào cuối năm ngoái. Việc có thể phóng từ cả boong tàu lẫn các căn cứ dã chiến giúp UAV LUCAS trở thành một vũ khí cực kỳ linh hoạt trong kịch bản tác chiến phân tán.

Hiện chưa rõ Mỹ đã sử dụng bao nhiêu UAV LUCAS và chúng đã đánh trúng những mục tiêu nào, hay hiệu quả của các đòn đánh ra sao. Tuy nhiên, dù thế nào thì đây là cuộc chiến đầu tiên mà Mỹ chủ động sử dụng UAV tấn công một chiều tầm xa, và thật trùng hợp, mục tiêu lại chính là quốc gia nơi thiết kế và khái niệm tác chiến hiện đại của loại vũ khí này được “mượn” từ đó.

Hiệu quả thực tế của LUCAS thời gian tới sẽ là thước đo cho sự thành công của Lầu Năm Góc trong việc thích nghi với kỷ nguyên “vũ khí tiêu hao” giá rẻ.