Xung đột Trung Đông ngày 6-3: Iran hoãn công bố lãnh tụ tối cao mới vì lý do an ninh

Iran hoãn công bố lãnh tụ tối cao mới vì lý do an ninh

Iran đã hoãn việc công bố người kế nhiệm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, vì lý do an ninh sau các tuyên bố từ phía Mỹ và Israel rằng lãnh đạo mới cũng có thể trở thành mục tiêu tấn công, hai quan chức giấu tên của chính quyền Iran chia sẻ với Reuters.

Con trai của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, được xem là một trong những ứng viên hàng đầu cho vị trí này. Tuy nhiên, những lo ngại về bảo đảm an ninh cho ông gia tăng sau khi truyền thông đưa tin rằng ông có thể trở thành gương mặt lãnh đạo mới của Iran.

Lãnh tụ tối cao của Iran Ali Khamenei trong cuộc gặp gỡ với sinh viên tại thủ đô Tehran, Iran, ngày 2-11-2024. Ảnh: Reuters

Sau khi ông Mojtaba Khamenei được nhắc đến như ứng viên được ưu tiên kế nhiệm cha mình, phía Mỹ tuyên bố ông sẽ không phải là lựa chọn được chấp nhận và có thể bị loại bỏ. “Tôi nghĩ họ đang lãng phí thời gian”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với trang tin Axios của Mỹ ngày 5-3, cho rằng con trai của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei là một lựa chọn “không thể chấp nhận được”.

“Tôi phải tham gia vào quá trình bổ nhiệm đó, giống như trường hợp ở Venezuela”, ông Trump nói, đồng thời nhắc tới Phó tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, người trở thành lãnh đạo tạm quyền sau khi Washington bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố trên mạng xã hội hôm 4-3 rằng bất kỳ lãnh đạo nào được Iran bổ nhiệm để thay thế ông Khamenei đều sẽ trở thành “mục tiêu loại bỏ rõ ràng”.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel cho đến nay đã khiến Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều chỉ huy quân sự cấp cao và các nhân vật liên quan đến lĩnh vực quốc phòng của Iran thiệt mạng, nhưng không có giáo sĩ nào nằm trong số các nạn nhân. Lãnh đạo ba nhánh quyền lực của Iran, gồm Tổng thống, cơ quan tư pháp và Quốc hội, hiện vẫn còn sống.

Theo ông Sina Azodi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông (IMES) tại Đại học George Washington (Mỹ), các quan chức Iran sẽ cố gắng trì hoãn việc công bố lãnh tụ tối cao mới càng lâu càng tốt nhằm tránh nguy cơ bị tấn công sát hại.

“Nhưng tiến trình này đã bắt đầu. Quá trình lựa chọn đang diễn ra, đã đạt được sự đồng thuận nhất định và Mojtaba là ứng viên được ủng hộ mạnh mẽ”, ông Azodi nhận định.

Nếu con trai của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, ông Mojtaba Khamenei được bổ nhiệm thay thế cha mình, rất có khả năng Iran sẽ tiếp tục đường lối bảo thủ cứng rắn. Ông Mojtaba Khamenei được cho là một nhân vật kín tiếng nhưng có ảnh hưởng lớn trong hậu trường quyền lực và có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Israel phát cảnh báo sơ tán quy mô lớn tại Beirut (Lebanon)

Cảnh báo sơ tán của quân đội Israel đối với gần như toàn bộ khu vực phía Nam thủ đô Beirut (Lebanon) đã gây ra cảnh hỗn loạn vào tối 5-3, khi hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn cư dân chen chúc trên các tuyến đường để rời khỏi khu vực.

“Tôi thấy nhiều người chạy khỏi các tòa nhà của họ mà không kịp mang giày”, Hussein, chủ một cửa hàng hoa, nói với phóng viên của CNN.

Một người đàn ông đang dọn dẹp đống đổ nát tại khách sạn Comfort ở Baabda, Lebanon, sau khi tòa nhà bị hư hại do một cuộc không kích đêm 5-3. Ảnh: The New York Times

Các nhóm trò chuyện gia đình tràn ngập những lời kêu gọi khẩn thiết yêu cầu người thân nhanh chóng rời đi. Tuy nhiên, việc di chuyển gặp nhiều khó khăn do giao thông tắc nghẽn và do nhiều gia đình phải tìm cách sơ tán người cao tuổi hoặc người không thể tự di chuyển. Khi trời tối, các vụ nổ bắt đầu làm rung chuyển khu vực phía Nam thủ đô Beirut và kéo dài cho tới rạng sáng 6-3 (giờ địa phương). 

Những ngày trước đó, quân đội Israel thường chỉ đưa ra các cảnh báo nhắm vào một tòa nhà hay một địa điểm cụ thể trước khi tiến hành không kích. Nhưng lần này, cảnh báo sơ tán mà quân đội Israel ban hành áp dụng đối với toàn bộ các khu dân cư ở phía Nam thủ đô Beirut, nơi được cho là có hơn nửa triệu người sinh sống. 

Nỗi lo sợ càng gia tăng sau khi Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich công bố một đoạn video ngày 5-3. Đứng trước hàng rào ở khu vực biên giới phía Bắc với Lebanon, ông nói: “Chúng tôi đang ở đây sau khi quân đội Israel ban hành lệnh sơ tán đối với toàn bộ cư dân Dahieh (khu ngoại ô phía Nam Beirut). Các người muốn mang địa ngục đến cho chúng tôi và đã tự mang địa ngục đến cho chính mình. Dahieh sẽ giống như Khan Younis”.

Khan Younis là thành phố ở miền Nam Dải Gaza, nơi phần lớn đã bị san phẳng trong cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hamas. Các quan chức quân sự Israel thừa nhận khoảng 70.000 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc xung đột này.

Michael Young, biên tập viên cao cấp của Trung tâm Trung Đông Carnegie, nhận định rằng Israel đang tìm cách tái hiện “kịch bản Gaza” tại khu vực ngoại ô phía Nam Beirut.

Mặc dù Israel và Lebanon đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào năm 2024, các máy bay chiến đấu Israel vẫn gần như hằng ngày tiến hành không kích khu vực miền Nam Lebanon và thung lũng Bekaa kể từ đó.

Giao tranh leo thang mạnh từ hôm 2-3 khi Hezbollah xác nhận đã phóng rocket vào Israel, chỉ vài giờ sau khi thủ lĩnh của lực lượng này là Naim Qassem tuyên bố sẽ “thực hiện nghĩa vụ đối đầu với hành động xâm lược” của Israel và Mỹ khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng.

Các cuộc tấn công bằng rocket của Hezbollah đã gây ra phản ứng mạnh mẽ trong xã hội Lebanon cũng như từ chính phủ nước này. Lần đầu tiên, Tổng thống Lebanon đưa ra tuyên bố sẽ chặn đứng các hoạt động quân sự của Hezbollah. Tuy nhiên, quân đội Lebanon với sự hậu thuẫn của Mỹ vẫn chưa thể ngăn chặn lực lượng này phóng rocket vào các mục tiêu ở miền Bắc Israel, cũng như tấn công lực lượng Israel đang tiến hành các cuộc xâm nhập vào miền Nam Lebanon.

Chỉ vài giờ sau khi quân đội Israel ra lệnh sơ tán khu vực phía Nam thủ đô Beirut, chính phủ Lebanon đã ra thông báo hủy bỏ chính sách miễn thị thực đối với công dân Iran.

Nhật Bản kêu gọi Iran thả hai công dân bị bắt giữ

Chính phủ Nhật Bản xác nhận hai công dân nước này đang bị giam giữ tại Iran và kêu gọi Tehran sớm trả tự do cho họ, theo trang CNN.

Diễn biến chính trong xung đột Trung Đông ngày 5-3. Đồ họa: The New York Times

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi cho biết ông đã gặp Đại sứ Iran tại Nhật Bản để yêu cầu vấn đề bảo đảm an toàn và trả tự do cho hai công dân Nhật Bản được xem là “vấn đề cực kỳ quan trọng”.

Nhật Bản chưa công bố danh tính hai người bị bắt giữ, song trước đó cho biết một trong số họ đã bị lực lượng chức năng địa phương bắt giữ tại Tehran vào ngày 20-1.

Theo ông Motegi, cả hai người hiện vẫn an toàn và phía Nhật Bản đã liên lạc được với họ kể từ khi xung đột bùng phát hôm 28-2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu tấn công vào lãnh thổ Iran.

Tuyên bố của Ngoại trưởng Nhật Bản được đưa ra trong bối cảnh Israel tiếp tục phát động “làn sóng không kích quy mô lớn” nhằm vào các cơ sở hạ tầng chủ chốt của chính quyền Iran tại Tehran. Hiện chưa có thông tin cụ thể về địa điểm hai công dân Nhật Bản đang bị giam giữ ở Iran.

Tổng thống Trump: “Giá xăng tăng không đáng lo ngại” 

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không lo ngại về việc giá xăng tại Mỹ tăng do xung đột với Iran leo thang, đồng thời khẳng định ưu tiên hiện nay là chiến dịch quân sự của Washington.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn độc quyền với hãng tin Reuters, ông Trump nói rằng việc giá nhiên liệu tăng không phải là mối quan tâm lớn. “Tôi không lo ngại về điều đó. Khi mọi việc kết thúc, giá sẽ giảm rất nhanh; còn nếu có tăng thì cứ để nó tăng”, ông nói khi được hỏi về mức giá tại các trạm nhiên liệu trên khắp nước Mỹ đang tăng lên.

Giá xăng niêm yết tại một trụ bơm xăng của hãng Shell tại thủ đô Washington, D.C., Mỹ, ngày 5-3-2026. Ảnh: Reuters

Những phát biểu này cho thấy sự thay đổi trong thông điệp của Tổng thống Mỹ. Trước đó, khi trình bày Thông điệp Liên bang hồi tháng trước, ông Trump từng hào hứng nhấn mạnh việc giá xăng giảm. Ông cũng đề cập vấn đề năng lượng tại một cuộc vận động ở bang Texas chỉ vài giờ trước khi Mỹ phát động các cuộc không kích vào Iran hôm 28-2.

Theo các nhà phân tích chính trị, nếu giá xăng tiếp tục tăng, điều này có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ sẽ được quyết định. Nhiều cử tri hiện đã bày tỏ không hài lòng về chi phí sinh hoạt tăng cao cũng như cách điều hành nền kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Nhà Trắng đang tiến hành các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động của việc giá nhiên liệu tăng, nói rằng Chánh văn phòng Susie Wiles và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đã trao đổi với các lãnh đạo điều hành ngành dầu khí nhằm tìm kiếm biện pháp ứng phó với tình trạng giá cả leo thang.

Tổng thống Donald Trump cho biết ông chưa có kế hoạch sử dụng kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ, kho dự trữ khẩn cấp lớn nhất thế giới. Ông cũng cho rằng tuyến vận chuyển dầu quan trọng qua eo biển Hormuz vẫn sẽ được duy trì hoạt động, đồng thời nhấn mạnh lực lượng hải quân Iran hiện “đã nằm dưới đáy biển”.

Giá dầu mỏ toàn cầu đã tăng mạnh kể từ khi xung đột bùng phát hôm 28-2, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn. Theo dữ liệu của cơ quan theo dõi giá nhiên liệu của Hiệp hội ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ hiện tăng 27 cent so với tuần trước, lên mức 3,25 USD/gallon, cao hơn 15 cent so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy vậy, Tổng thống Donald Trump nhận định mức tăng này “không quá lớn”.