Bộ Y tế làm rõ đề xuất hiến mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, sau gần 20 năm thực hiện, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động hiến, ghép tạng tại Việt Nam. Tuy nhiên, một số quy định đã bộc lộ bất cập, cần được sửa đổi nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và sự phát triển của y học.

Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Theo Bộ Y tế, từ ca ghép tạng đầu tiên năm 1992 đến tháng 3-2026, cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người, trong đó 91,4% sử dụng nguồn hiến từ người còn sống. Mặc dù kỹ thuật ghép tạng ngày càng phát triển, nhưng nguồn hiến sau khi chết vẫn còn hạn chế. Ước tính mỗi năm có khoảng 55 trẻ cần ghép gan, 60 trẻ cần ghép thận; khoảng 200 bệnh nhi đang chờ ghép gan.

Trước thực tế đó, dự thảo luật gồm 7 chương, 39 điều, đề xuất nhiều quy định mới nhằm mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội điều trị cho người bệnh, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người hiến.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh, như tế bào gốc tạo máu, cho thành viên gia đình. Người dưới 15 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh ruột, chị ruột, em ruột. Việc hiến được xem xét khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, phải đáp ứng các điều kiện về sức khỏe, được tư vấn độc lập và có sự đồng ý của người hiến cùng người đại diện theo pháp luật. Ý kiến phản đối của trẻ phải được tôn trọng.

Các chuyên gia, nhà khoa học, nhà báo tham dự buổi họp báo.

Bộ Y tế khẳng định, dự thảo không cho phép lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống để ghép cho người khác. Đối với trường hợp hiến sau khi qua đời, việc lấy mô, bộ phận cơ thể phải đáp ứng các điều kiện về xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, nguyện vọng hiến và sự đồng ý của người đại diện theo quy định.

Trước đó, khi trình dự án luật trước Quốc hội ngày 21-10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã thông tin về các đề xuất mở rộng nguồn hiến, đồng thời bổ sung những quy định nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động hiến, ghép, bảo vệ quyền lợi của người hiến, nhất là người chưa thành niên.

Nhằm phòng ngừa hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo quy định người từ đủ 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình; người hiến cho người ngoài gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên. Cơ sở y tế phải xác minh nhân thân, quan hệ giữa người hiến và người nhận, tổ chức tư vấn độc lập và đánh giá điều kiện hiến theo quy định.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về hiến tạng sau khi chết tuần hoàn, xây dựng hệ thống thông tin quản lý và điều phối ghép tạng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Những nội dung này hướng tới khắc phục bất cập trong thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người, đồng thời bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch và quyền lợi hợp pháp của người hiến.