GBU-57A/B - Vũ khí phi hạt nhân mạnh nhất của Quân đội Mỹ

Theo Tạp chí quân sự Topwar, bom GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator) được coi là loại bom xuyên hầm lớn nhất thế giới.

Loại đạn dược này được phát triển vào năm 2007 với mục đích cụ thể là phá hủy các công trình ngầm nằm sâu dưới lòng đất. Năm 2011, Không quân Mỹ đã đặt mua 8 quả bom và các thiết bị liên quan với giá 28 triệu USD. Tới năm 2012, Lầu Năm Góc đã yêu cầu thêm kinh phí để tiếp tục phát triển phiên bản nâng cấp của GBU-57 và nó chính thức ra đời năm 2018.

Năm 2024, Washington đã lên kế hoạch mở rộng nhà máy ở Oklahoma, nơi sản xuất bom GBU-57. Việc xây dựng cơ sở bổ sung sẽ giúp tăng năng suất lên 6-8 quả bom mỗi tháng.

Bom GBU-57A/B dài 6,2m, nặng 13.600kg. Quả bom mang đầu đạn chứa hỗn hợp thuốc nổ AFX-757 và PBXN-114 nặng 2.423kg. Chúng được tối ưu hóa để kích nổ có kiểm soát trong không gian hạn hẹp. Thân bom được làm bằng thép Eglin cường độ cao, có khả năng chịu được lực va đập cực lớn khi xuyên phá vào bê tông và đất đá.

Điểm nổi bật nhất của GBU-57 chính là năng lực xuyên sâu nhờ trọng lượng gần 14 tấn cùng tốc độ rơi tiếp cận mục tiêu ở pha cuối đạt tới 300m/s. Với kết cấu thân bom thuôn dài (đường kính thân bom khoảng 800mm), GBU-57 có thể xuyên thủng tới 60m đất đá hoặc 16m bê tông dày gia cường tùy thuộc vào địa chất. Ở độ sâu đã được xác định trước, ngòi nổ thông minh xuyên phá cỡ lớn (LPSF) sẽ kích nổ để phá hủy hoàn toàn các mục tiêu ngầm.

Bom xuyên hầm GBU-57 được thả từ máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit. Ảnh: Topwar 

Nếu một quả GBU-57 xuyên chưa đủ sâu, các quả bom sau đó sẽ tiếp tục được ném chính xác vào hố khoan của quả bom trước để tạo hiệu ứng áp suất và mảnh vỡ lan tỏa mạnh trong không gian ngầm kín, khiến mục tiêu bị phá hủy hoàn toàn bởi sóng xung kích và dư chấn.

Bom GBU-57 được trang bị hệ thống dẫn đường dựa trên quán tính và định vị vệ tinh, cùng với các cánh ổn định dạng lưới giúp hiệu chỉnh hướng bay. Độ lệch so với mục tiêu được cho là không vượt quá 2m. GBU-57 hiện là loại vũ khí phi hạt nhân có sức công phá mạnh nhất trong kho vũ khí của Mỹ.

Do kích thước khổng lồ và trọng lượng lớn, bom GBU-57 hiện tại chỉ có thể mang bởi máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit (mỗi máy bay mang theo tối đa 2 quả) và trong tương lai là dòng B-21 Raider. Giới chuyên gia quân sự đánh giá, sức mạnh của bom GBU-57 gấp hơn 10 lần so với các loại bom xuyên hầm BLU-109 hay GBU-28 trước đây.

Một lần nữa “bộ đôi” B-2 Spirit và GBU-57 tham chiến

Trong khuôn khổ Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Cơn thịnh nộ tối thượng), Không quân Mỹ tiếp tục triển khai GBU-57A/B tấn công các cơ sở hạt nhân và tên lửa ngầm của Iran mà không bị hệ thống phòng không Tehran ngăn chặn. Các máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit đã bay hành trình dài từ căn cứ Whiteman (bang Missouri), được tiếp nhiên liệu nhiều lần trên không và lọt qua lưới phòng không của Iran nhờ công nghệ tàng hình vượt trội.

Đây là lần thứ hai siêu bom MOP được sử dụng trong thực chiến, tiếp nối chiến dịch Midnight Hammer (Búa Đêm) vào tháng 6-2025. Trong chiến dịch đó, Mỹ đã sử dụng chiến thuật nghi binh với 2 phi đội máy bay B-2 cất cánh cùng lúc từ căn cứ không quân Whiteman.

Một phi đội bay về phía Tây hướng ra Thái Bình Dương để thu hút sự chú ý. Phi đội B-2 còn lại mang theo bom GBU-57 âm thầm chuyển hướng tham gia hoạt động tấn công Iran. Phi đội này vượt qua Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, tiếp nhiên liệu nhiều lần trước khi nhập đoàn với các đơn vị tiêm kích hộ tống trên không phận Iran.

Hình ảnh cơ sở hạt nhân Taleghan-2 của Iran bị tấn công bởi bom xuyên hầm hạng nặng. Ảnh: Defense News

Theo tờ The New York Times, kế hoạch của chiến dịch Búa Đêm do Tướng Michael Eric Kurilla, Tư lệnh Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) và Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ đồng chỉ huy. Giới tướng lĩnh Mỹ đã lồng ghép khéo léo yếu tố nghi binh khi 2 phi đội B-2 cất cánh cùng lúc. Một phi đội hướng về căn cứ không quân trên đảo Guam với bộ phát đáp tín hiệu được bật sáng để vệ tinh thương mại có thể dễ dàng theo dõi.

“Điều này đã tạo ra ấn tượng sai lệch đối với nhiều chuyên gia tình báo và có lẽ cả phía Iran về thời điểm và hướng tấn công, vốn được cho là bắt đầu từ một hướng hoàn toàn khác”, The New York Times bình luận.

Trong chiến dịch, 7 máy bay B-2 Spirit đã thả tổng cộng 14 quả GBU-57A/B, với 12 quả nhắm vào cơ sở hạt nhân Fordow và 2 quả vào Natanz. Mỗi quả bom đều được lập trình góc rơi, hướng nổ và thời điểm kích nổ riêng biệt để tối ưu hóa hiệu quả phá hủy.

Hai chiến dịch thành công liên tiếp đã chứng minh rằng, sự kết hợp giữa máy bay B-2 Spirit và bom GBU-57A/B tạo thành một “bộ đôi” mang lại sức mạnh đột kích khủng khiếp, đủ sức xóa sổ cả những mục tiêu trọng yếu được bảo vệ dưới lòng đất kỹ càng nhất.