Trong khi Washington tuyên bố thỏa thuận quân sự mới sẽ giúp tăng cường nỗ lực chống buôn bán ma túy và cải thiện an ninh khu vực, Caracas kỳ vọng vào cơ hội hiện đại hóa quân đội, song không quên nhấn mạnh yêu cầu tôn trọng chủ quyền.
Tại Caracas, hai bên nhất trí hợp tác huấn luyện, chia sẻ thông tin tình báo, cung cấp trang thiết bị quân sự và bảo đảm an ninh biên giới. Theo ông Hegseth, hợp tác sẽ giúp Venezuela giành lại quyền kiểm soát tại những khu vực do các nhóm vũ trang và mạng lưới buôn bán ma túy thao túng. Tuy nhiên, cách thức triển khai các hoạt động chung vẫn chưa được công bố.
 |
Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth (bên trái) và Đại biện lâm thời Mỹ tại Venezuela John Barrett trong cuộc họp báo tại Đại sứ quán Mỹ ở Caracas, Venezuela, ngày 18-11. Ảnh: REUTERS
|
Thoạt nhìn, thỏa thuận có vẻ như là nỗ lực của hai nước láng giềng nhằm tăng cường quan hệ sau biến cố chính trị khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro hồi tháng 1. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh Đảng Dân chủ giành thắng lợi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ vừa qua sẽ thấy vấn đề không hề đơn giản. Phe Dân chủ từng tuyên bố sẽ tăng cường giám sát chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Venezuela, kể cả các thỏa thuận đạt được sau khi lực lượng Mỹ thực hiện chiến dịch bắt giữ ông Nicolás Maduro hồi tháng 1. Giới phân tích đánh giá, thỏa thuận có thể là bước chuẩn bị của ông Hegseth trước nguy cơ phải đối mặt với cuộc luận tội tại Quốc hội khóa mới.
Mặc dù Hạ viện Mỹ vừa bác nghị quyết đề xuất luận tội ông Hegseth, nhưng vấn đề hoàn toàn có thể được lật lại khi Đảng Dân chủ nắm đa số tại Hạ viện từ tháng 1-2027. Nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie, người đệ trình nghị quyết, cáo buộc ông Hegseth đã chỉ đạo chiến dịch tại Venezuela khi chưa được Quốc hội cho phép.
Còn với Caracas, thỏa thuận cũng là bước đi phải tính toán kỹ, bởi triển vọng cải thiện huấn luyện, trang bị và tiếp cận công nghệ luôn đi cùng sức ép tài chính. Chính phủ Venezuela của Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez muốn kéo dài thời gian cầm quyền trong khi Washington đang kiểm soát phần lớn nguồn thu ngoại tệ của Venezuela từ bán dầu kể từ sau biến cố hồi tháng 1.
Tuy nhiên, đối với Caracas, hợp tác với Mỹ phải đi kèm điều kiện cốt lõi. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Venezuela Gonzalez Lopez khẳng định hợp tác phải tuân thủ Hiến pháp, tôn trọng chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ. Quân đội Venezuela vẫn giữ quyền chỉ huy và điều hành các hoạt động của mình.
Vì vậy, cần đặt thỏa thuận Mỹ-Venezuela trong một bối cảnh rộng lớn hơn, đó là khả năng ảnh hưởng của nó vươn tầm khu vực. Thỏa thuận hợp tác quân sự giữa Mỹ và Venezuela khó tránh khỏi việc làm dấy lên lo ngại tại các quốc gia Mỹ Latin khác, trong đó có Mexico, về nguy cơ Mỹ tiến hành các hoạt động quân sự ngay trên lãnh thổ của họ.
Một khi các điều khoản triển khai hợp tác trong thỏa thuận còn bỏ ngỏ và chính sách Venezuela đứng trước khả năng bị giám sát chặt hơn tại Hạ viện Mỹ, những lo ngại của các nước láng giềng là hoàn toàn có cơ sở.
Khi đó, một câu hỏi được đặt ra đó là liệu thỏa thuận mới chủ yếu nhằm giúp chính quyền Tổng thống Donald Trump ứng phó với sức ép trước mắt liên quan tới khả năng Bộ trưởng Hegseth bị luận tội, hay nằm trong toan tính chiến lược của Washington ở khu vực Tây bán cầu trọng yếu đối với lợi ích và an ninh quốc gia của Mỹ?
Tổng thống Donald Trump vẫn coi Venezuela là hình mẫu cho quan hệ của Mỹ với khu vực, nơi Mỹ luôn nỗ lực duy trì vai trò kiểm soát trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gay gắt với các cường quốc bên ngoài. Những biến động chính trị tại Venezuela càng khiến quốc gia Nam Mỹ này trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh địa chiến lược Đông-Tây ngay tại “sân sau” của Mỹ.
Bất kỳ động thái nào của Mỹ liên quan tới Venezuela cho dù dưới thời phe Cộng hòa hay Dân chủ, đều không thể nằm ngoài mục tiêu phục vụ cho lợi ích sống còn của Mỹ ở Tây bán cầu trước những thách thức vai trò ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực đến từ bên ngoài.