Mỹ đang tích hợp “đội quân robot” ra chiến trường như thế nào?

Cụ thể, xe chiến đấu bộ binh M2A4 Bradley được hoán cải để mang theo 5 robot chiến đấu và kíp điều khiển trong khoang xe. Chúng được thực nghiệm khả năng phối hợp tác chiến “người - máy” trong môi trường tác chiến thực tế. Giới chuyên gia quân sự đánh giá, thử nghiệm nói trên là một mảnh ghép nhỏ trong xu hướng tích hợp robot vào môi trường chiến đấu đang được Quân đội Mỹ tích cực theo đuổi.

Robot chiến đấu thay cho bộ binh cơ giới

Tạp chí Military Review đánh giá, những robot được sử dụng trong thử nghiệm là mẫu FireAnt thuộc hệ thống ANTS. Chúng được thiết kế module hóa để có thể tích hợp lên các phương tiện chiến đấu của Lục quân Mỹ như một thành phần bổ sung, mà trong thử nghiệm này chính là xe chiến đấu bộ binh M2A4 Bradley.

Tạp chí quân sự The War Zone đăng tải, mỗi robot FireAnt có trọng lượng hơn 30kg. Như vậy, toàn bộ 5 robot chiến đấu được tích hợp chỉ nặng hơn 150kg. Việc mang theo chúng không làm thay đổi đặc tính kỹ - chiến thuật của một chiếc xe Bradley nặng gần 37 tấn và chỉ đòi hỏi những thay đổi kỹ thuật tối thiểu.

Tuy nhiên, điều tạo ra sự khác biệt lớn chính là việc các robot mới có thể thực hiện nhiệm vụ chiến đấu thay cho tiểu đội bộ binh cơ giới mà phương tiện này thường chở trong khoang phía sau. Mỗi robot chiến đấu có thể mang theo cảm biến trinh sát - giám sát, thiết bị tác chiến điện tử, vũ khí bộ binh hoặc tên lửa chống tăng. Nhờ đó, mỗi kỹ thuật viên ngồi an toàn trong khoang chiến đấu của M2A4 Bradley có thể điều khiển đồng thời từ 6 đến 10 robot qua kênh vô tuyến để hạn chế tối đa thương vong.

Xe chiến đấu bộ binh M2A4 Bradley mang theo robot chiến đấu FireAnt trong thử nghiệm. Ảnh: Topwar

Về bản chất, robot chiến đấu chính là những “bộ binh máy móc” không bị giới hạn về sức khỏe, thể lực và khả năng sinh tồn như người lính thông thường; còn xe chiến đấu có người lái đóng vai trò như một trung tâm điều phối tác chiến trên chiến trường.

Tạp chí Topwar cho biết, ý tưởng biến xe Bradley thành sở chỉ huy tiền phương cho các phương tiện robot không phải mới xuất hiện. Trong giai đoạn 2019-2020, Quân đội Mỹ từng thử nghiệm các robot chiến đấu MET-D kết hợp với người điều khiển ngồi trong khoang bọc thép của xe Bradley.

Những thử nghiệm trên đã xác nhận tính khả thi của khái niệm "xe bọc thép có người lái kết hợp với robot chiến đấu". Tuy nhiên, những giới hạn công nghệ ở thời điểm đó đòi hỏi phải sửa đổi rất sâu vào kết cấu xe Bradley để thiết lập trung tâm điều khiển. Cùng với đó, các kỹ thuật viên điều khiển MET-D bị giới hạn về hệ thống cảm biến, độ trễ tín hiệu và khả năng điều khiển cùng lúc nhiều robot để phối hợp trên chiến trường. Tuy nhiên, những rào cản này hiện đã được san bằng nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Sự khởi đầu của các đội quân robot?

Theo đánh giá của công ty Swarmbotics, hệ thống ANTS có thể được coi là một bầy robot chiến thuật FireAnt được kết nối mạng với nhau. Trong năm 2025, Swarmbotics đã thử nghiệm khả năng phối hợp của 10 robot FireAnt trong môi trường chiến đấu giả lập. Từ hình ảnh được công bố trong thử nghiệm Pegasus Charge 3, xe chiến đấu Bradley mới chỉ mang theo 5 robot, nhưng con số này có thể tăng lên gấp nhiều lần tùy theo khả năng chuyên chở của phương tiện. Vấn đề cốt lõi là việc điều khiển “bầy đàn” robot tự hành này sẽ diễn ra như thế nào?

Swarmbotics công bố kịch bản tác chiến là xe Bradley sẽ đưa robot ra mặt trận; các robot tách khỏi phương tiện chuyên chở, mang theo vũ khí và cảm biến để thực hiện nhiệm vụ theo lập trình của kíp điều khiển ngồi trong xe. Mỗi robot đều có khả năng tự hành riêng để trong trường hợp mất kết nối với trung tâm, chúng vẫn có thể tác chiến độc lập. Cuối cùng, các robot sẽ tập kết trở lại phương tiện chuyên chở để nạp năng lượng, cập nhật nhiệm vụ mới và lặp lại quy trình tác chiến.

Robot chiến đấu FireAnt. Ảnh: Defense News

Chuyên gia quân sự người Nga Anatoly Blinov đánh giá, khác với UAV hoạt động trên không trung vốn ít bị ảnh hưởng bởi giới hạn đường cong chân trời đối với sóng vô tuyến, các robot chiến đấu trên mặt đất không có được lợi thế đó. Khả năng kết nối của chúng rất hạn chế và dễ dàng bị gián đoạn khi sóng điều khiển bị cản bởi cây cối, địa hình phức tạp hay các biện pháp chế áp điện tử. Dù Swarmbotics tuyên bố mỗi robot FireAnt có tới 3 kênh kết nối với trung tâm chỉ huy, nhưng câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ thực sự xảy ra khi các robot mất kết nối hoàn toàn? Khả năng tự hành và phản ứng tình huống của AI tới đâu? Đây đều là những câu hỏi chưa có lời đáp chính xác.

Vấn đề còn nguy hiểm hơn khi các robot FireAnt được trang bị vũ khí sát thương. Điều gì sẽ xảy ra khi chúng mất kiểm soát, bị lỗi phần mềm hay nhận diện nhầm đồng minh là mục tiêu? Ngoài ra, để khắc phục rào cản địa hình, việc mở rộng năng lực kết nối giữa xe chiến đấu Bradley với bầy robot thông qua một trạm chuyển tiếp tín hiệu gián tiếp trên UAV cũng là một bài toán công nghệ cần phải giải quyết.

Mô hình tác chiến "người - máy" không chỉ có Mỹ, mà còn đang được nhiều quốc gia theo đuổi. Ảnh: Topwar

Theo lời ông Anatoly Blinov, xét về mặt kỹ thuật, xe Bradley hoàn toàn có thể trở thành phương tiện điều khiển, chuyên chở robot và là một thành phần đắc lực trong kịch bản tác chiến “người - máy”. Tuy nhiên, vẫn còn quá nhiều câu hỏi về mặt kỹ - chiến thuật để coi đây là một hệ thống đã hoàn thiện sẵn sàng ra chiến trường. Thử nghiệm này có thể chỉ mang tính chất trình diễn nhằm hoàn thiện công nghệ, tương tự như dự án MET-D trước đây. Kịch bản về những "đội quân robot" thực thụ của Mỹ ồ ạt xuất hiện trên chiến trường có lẽ sẽ còn cần thời gian để thử nghiệm và hoàn thiện.