Tuy nhiên, sự xuất hiện của các loại UAV mới, đặc biệt là UAV sử dụng cáp quang giá rẻ đã khiến các phương án phòng thủ cứng và chế áp mềm truyền thống trở nên kém hiệu quả và đắt đỏ trong môi trường tác chiến phi đối xứng. Từ thực tiễn chiến trường, một phương thức đánh chặn UAV mới đã xuất hiện: Sử dụng chính những chiếc UAV rẻ tiền, tốc độ cao để đánh chặn UAV tấn công của đối phương.

Các phương thức ngăn chặn truyền thống dần kém hiệu quả

Tạp chí quân sự Topwar nhận định, UAV quân sự đang phát triển chóng mặt với chủng loại và chiến thuật tác chiến đa dạng, thay đổi không ngừng. Điều này có được là nhờ thiết kế đơn giản và chi phí chế tạo cực rẻ, khiến việc nâng cấp và tùy biến chúng diễn ra rất dễ dàng.

Từ thực tế chiến trường, UAV cũng phát triển rất nhanh để chống lại các hình thức đánh chặn. Một trong những biện pháp phổ biến nhất để ngăn chặn UAV chính là tác chiến điện tử. Bất kỳ UAV nào hoạt động cũng cần duy trì kênh liên lạc vô tuyến với kíp điều khiển. Tác chiến điện tử khiến UAV mất kết nối, mất kiểm soát và dẫn tới bị vô hiệu hóa. Tuy nhiên, tại chiến trường Ukraine, UAV đã được tích hợp kênh liên lạc hữu tuyến thông qua cáp quang, khiến các biện pháp tác chiến điện tử truyền thống gần như trở nên vô hiệu.

UAV tấn công Geran-2 của Nga. Ảnh: Lenta 

Chuyên gia quân sự Nga Anatoly Blinov đánh giá, việc sử dụng kênh liên lạc cáp quang không đồng nghĩa với việc UAV hoàn toàn miễn nhiễm với tác chiến điện tử. UAV vẫn cần tín hiệu định vị vệ tinh kết hợp với các cảm biến để xác định tọa độ trong không gian. Việc điều khiển bằng cáp quang chỉ khiến khả năng chế áp điện tử UAV trở nên khó khăn hơn, chứ không đồng nghĩa với việc hệ thống tác chiến điện tử bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Đối với phương thức đánh chặn bằng vũ khí truyền thống, do giá thành của UAV tấn công rất rẻ (ví dụ UAV Shahed-136 có giá khoảng 20.000-50.000 USD, còn Geran-2 là 35.000-70.000 USD), nên việc sử dụng tên lửa đánh chặn là quá đắt đỏ. Giá thành của mỗi quả tên lửa phòng không thường dao động từ vài trăm nghìn USD cho tới hàng triệu USD.

Cùng với đó, việc bố trí các trận địa phòng không để đối phó với UAV cũng gặp nhiều khó khăn. Khác với máy bay chiến đấu thông thường cần hành lang bay cụ thể và dễ bị nhận diện, UAV có thể hoạt động cực kỳ linh hoạt. Chúng có tầm hoạt động lớn, khả năng bay chậm, bay thấp, thậm chí bám sát địa hình, khiến việc phát hiện và đón lõng đánh chặn không phải lúc nào cũng thành công.

Theo Tạp chí Topwar, Ukraine nhiều lần sử dụng UAV tấn công sâu vào lãnh thổ Nga cho thấy những hạn chế của hệ thống phòng không truyền thống trước UAV giá rẻ. Dù được Mỹ và phương Tây hỗ trợ, Ukraine vẫn đối mặt tình trạng thiếu hụt tên lửa phòng không đắt tiền trước các đợt tấn công đường không tổng hợp của Nga.

Dùng UAV đánh chặn giá rẻ để chống lại UAV tấn công đang là phương án được nhiều nước lựa chọn. Ảnh: Topwar 

Khi UAV được sử dụng để đánh chặn UAV

Tạp chí Business Insider và trang tin quân sự Defense News đánh giá, kể từ đầu năm 2026, xu hướng sử dụng các loại UAV đánh chặn giá rẻ để đối phó với UAV của đối phương đã xuất hiện và được ứng dụng rộng rãi trên chiến trường dưới dạng các hệ thống tích hợp.

Dù những mẫu UAV đánh chặn đầu tiên đã xuất hiện từ năm 2024 (với mẫu Sting do Wild Hornets phát triển), nhưng phải đến năm 2026, công nghệ này mới thực sự được hoàn chỉnh và đưa vào sử dụng hiệu quả với chi phí tối ưu.

Công ty Perennial Autonomy của Mỹ đã giới thiệu tổ hợp UAV đánh chặn Merops được thiết kế dạng mô-đun dễ sử dụng, với giá chỉ khoảng 15.000 USD. Nga cũng đã phát triển các mẫu UAV đánh chặn giá rẻ như: Yolka, Zhmil để chuyên trách nhiệm vụ săn lùng UAV đối phương.

Mẫu UAV đánh chặn tốc độ cao Archangel của Nga. Ảnh: TASS

Hơn thế nữa, các loại UAV đánh chặn hiện đại còn được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để giảm thời gian phản ứng và hoạt động theo nguyên tắc “bắn và quên”, tiêu biểu như mẫu Gobi do hãng Harmattan AI của Pháp phát triển. UAV Gobi tự tính toán quỹ đạo theo lệnh và cất cánh chỉ trong vài giây. Ở pha tiếp cận mục tiêu, nó được dẫn đường bằng cảm biến hình ảnh. Kíp điều khiển chỉ cần căn cứ vào hình ảnh do UAV cung cấp để ra lệnh tấn công hay không; mọi thao tác cơ động bám đuổi còn lại đều do AI tự động thực hiện.

Chuyên gia Anatoly Blinov đánh giá, UAV đánh chặn được phát triển và sử dụng rộng rãi ở thời điểm hiện tại không hẳn là nhờ công nghệ vượt trội hay tỷ lệ đánh chặn cao tuyệt đối. Giá trị cốt lõi của chúng nằm ở chỗ: Đây là giải pháp tình thế hiệu quả khi hệ thống phòng không truyền thống bất lực trước chiến thuật UAV bầy đàn. Việc mỗi quả tên lửa phòng không có giá trị gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mục tiêu khiến việc đánh chặn trở thành một "bài toán kinh tế" không có lời giải.

Nhỏ gọn, chi phí rẻ là những lợi thế đáng kể của UAV đánh chặn. Ảnh: Defense News 
Mẫu UAV đánh chặn Gobi của Pháp. Ảnh: Topwar

Tuy nhiên, tình hình đã đảo ngược với UAV đánh chặn. Chi phí xuất kích cho mỗi chiếc chỉ rơi vào khoảng vài nghìn USD, nhưng có thể đổi mạng thành công với các UAV trinh sát, tự sát có giá hàng chục nghìn USD của đối phương.