Một trong những điểm đáng chú ý gần đây là việc máy bay chiến đấu Su-57 đã được phủ một lớp sơn hoàn toàn mới. Lớp sơn với các họa tiết điểm ảnh (pixel) kỹ thuật số có tác dụng làm biến dạng hình khối, giúp máy bay khó bị phát hiện bằng mắt thường cũng như bởi các thiết bị trinh sát quang - điện tử trong không chiến quần vòng. Thậm chí, thiết kế của lớp phủ này còn có thể đánh lừa được cả hệ thống thị giác máy tính sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên hỗ trợ nhận diện mục tiêu.

Lớp phủ tàng hình của máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5

Tờ Traffic News của Nhật Bản đưa ra một so sánh thú vị: Các lớp sơn phủ trên máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 trên thế giới đều có tác dụng nâng cao khả năng tàng hình nhờ các công nghệ bí mật. Tuy nhiên, trong khi máy bay chiến đấu của Mỹ được sơn màu xám đồng nhất, thì chiến đấu cơ Su-57 của Nga lại được sơn phủ bằng các họa tiết ngụy trang kỹ thuật số vô cùng đặc biệt.

Theo Traffic News, màu sơn trên máy bay không chỉ đơn thuần là lớp áo bảo vệ thiết bị trước các tác động từ môi trường bên ngoài, mà chúng còn là phương thức ngụy trang, tùy thuộc vào yêu cầu chiến thuật của mỗi quân đội. Trong suốt lịch sử chiến tranh, lớp sơn ngụy trang đã giúp máy bay chiến đấu khó bị phát hiện và nhận diện hơn. Bước sang thế kỷ XXI, với sự phát triển của công nghệ máy tính và vật liệu tổng hợp, nhiều kiểu sơn ngụy trang dạng họa tiết kỹ thuật số đã được ứng dụng với mục đích “qua mắt” các hệ thống trinh sát, giám sát quang - điện tử.

Máy bay chiến đấu F-35 Lightning II của Mỹ với lớp sơn phủ tàng hình màu xám đặc trưng. Ảnh: Defense News  

Cùng với đó là sự bùng nổ của các công nghệ sơn kim loại được tích hợp khả năng hạn chế và hấp thụ sóng radar, biến năng lượng sóng thành nhiệt. Công nghệ này hiện được ứng dụng rộng rãi trên các dòng máy bay chiến đấu thế hệ 4+ và 5 trên thế giới.

Đặc biệt, đối với các dòng máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5, khả năng “tàng hình” đã được tính toán và tối ưu hóa ngay từ khâu thiết kế hình dáng khí động học, vật liệu chế tạo khung thân cho đến lớp sơn phủ hạn chế phản xạ sóng radar.

Dù thành phần hóa học của các loại sơn phủ tàng hình này luôn là bí mật quốc gia, nhưng chúng đều có chung một đặc điểm: Được pha trộn và tổng hợp từ nhiều loại vật liệu khác nhau, trong đó có bột sắt carbonyl - một chất có khả năng hấp thụ năng lượng sóng vô tuyến và chuyển hóa thành nhiệt. Tuy nhiên, việc chuyển hóa sóng radar thành nhiệt lượng sẽ lại khiến chiếc máy bay “sáng rực” trên các màn hình cảm biến hồng ngoại.

Do đó, lớp sơn phủ tàng hình phải được phát triển theo một nguyên tắc cực kỳ đặc biệt, để lượng nhiệt sinh ra được hấp thụ bởi các lớp sơn phủ lót bên dưới, sau đó mới từ từ tản ra bên trong máy bay. Thực tế, ẩn dưới lớp sơn tưởng chừng đơn giản của một chiếc máy bay tàng hình là những giải pháp kỹ thuật tinh xảo ngay ở cấp độ phân tử, được thiết kế chuyên biệt chỉ để đánh lừa radar đối phương.

Máy bay chiến đấu thế hệ 5 Su-57 Felon với lớp sơn phủ tàng hình dạng pixel kỹ thuật số. Ảnh: Topwar

Nga cũng phát triển tàng hình, nhưng khác biệt với Mỹ

Tạp chí quân sự Topwar đánh giá, đối với máy bay chiến đấu tàng hình, ưu tiên số một luôn là tránh bị radar phát hiện. Tuy nhiên, việc giảm thiểu rủi ro bị bám bắt bằng mắt thường ở trong tầm nhìn và ở độ cao lớn cũng quan trọng không kém.

Hầu hết các loại máy bay tàng hình của Mỹ được sơn màu xám là do bản thân vật liệu hấp thụ sóng radar có màu xám nhạt, và tông màu này cũng giúp làm giảm dấu hiệu nhận biết bằng mắt thường. Màu xám rất dễ dàng hòa lẫn vào bầu trời trong nhiều điều kiện thời tiết, giúp tăng khả năng ngụy trang khi cường độ ánh sáng thay đổi.

Thiết kế này hoàn toàn phù hợp với học thuyết tác chiến không quân của Mỹ. Những chiếc tiêm kích thế hệ 5 như F-22 Raptor, F-35 Lightning II sử dụng công nghệ tàng hình ưu việt để khiến chúng trở nên vô hình từ xa. Trong khi đó, với hệ thống radar mảng pha chủ động (AESA) mạnh mẽ, máy bay Mỹ có thể quét thấy đối phương trước, chủ động tung đòn tấn công phủ đầu bằng tên lửa không đối không tầm xa hoặc vũ khí đối đất độ chính xác cao, rồi nhanh chóng thoát ly khỏi chiến trường. Đây chính là nguyên lý “Thấy trước, bắn trước và tiêu diệt trước” của Không quân Mỹ. 

Trong khi đó, những hình ảnh về tiêm kích thế hệ 5 Su-57 của Nga lại cho thấy một lớp ngụy trang kỹ thuật số với nhiều dải màu, kết hợp các đường viền hình học và mép răng cưa phân mảng rõ rệt. Dù màu sắc này có vẻ không ăn nhập với triết lý tàng hình đơn sắc của Mỹ và phương Tây, nhưng đó là một thiết kế đầy toan tính của Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga (VKS).

Trong khi Mỹ tối ưu cho khả năng máy bay thế hệ thứ 5 không chiến ngoài tầm nhìn, thì Nga ưu tiên kịch bản máy bay không chiến quần vòng (trong tầm nhìn). Ảnh: Topwar 

Các chiến lược gia của VKS cho rằng, ngay cả các cuộc không chiến giữa những máy bay thế hệ thứ 5 tàng hình với nhau, thì cuối cùng chúng cũng sẽ phải thu hẹp khoảng cách và kết thúc bằng những màn không chiến quần vòng (trong tầm nhìn). Chính các kỹ sư thiết kế của Tập đoàn Sukhoi, nơi "khai sinh" ra Su-57 đã khẳng định: Lớp sơn phủ ngụy trang kỹ thuật số của máy bay nhằm mục đích phá vỡ và làm biến dạng hình dáng thực của chiếc tiêm kích, gây bối rối cho phi công đối phương trong các tình huống không chiến giáp lá cà tốc độ cao.

Cùng với đó, các vệ tinh trinh sát hiện đại, thiết bị bay giám sát và máy bay không người lái ngày nay đều được trang bị AI để phân tích hình ảnh phổ quang học và hồng ngoại, cho phép chúng tự động quét, phát hiện và nhận dạng máy bay mục tiêu ngay khi đang đậu trên mặt đất. Do đó, công nghệ ngụy trang đang được Nga nghiên cứu và ứng dụng không chỉ nhằm đánh lừa mắt người, mà còn là một "tấm khiên" sắc bén để đánh lừa các hệ thống thị giác máy tính tinh vi nhất.