Multimedia Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ thế giới?

QĐND Online - Washington Post, NewYork Times, BBC… là những tờ báo lớn nhất thế giới hiện nay. Không chỉ chạy đua đưa tin nhanh nhất nóng nhất trên thế giới, những tờ báo hàng đầu này còn luôn chú trọng việc cung cấp các tiện ích cho người đọc khi truy cập vào báo điện tử - một sản phẩm đi kèm báo giấy. Đã qua rồi từ rất lâu cái thời một toà soạn báo chỉ biết đến báo giấy với text và ảnh minh hoạ. Thế kỷ 21 sẽ là thế kỷ của báo điện tử và những tiện ích mà nó mang lại, trong đó multimedia là bước nhảy vọt.

Chỉ mới manh nha

Thử nhấp chuột vào một trong số trang báo này, ta sẽ thấy ngay họ đang cung cấp cho độc giả thế giới những câu chuyện vô cùng sống động, chân thực qua các phóng sự đa phương tiện. Những phóng sự họ khai thác thường là vấn đề được nhiều người quan tâm như an ninh, môi trường, tệ nạn xã hội, những điều kỳ lạ về cuộc sống…

Erin Macksey, Giám đốc điều hành Relative Exposure – Công ty ảnh trực tuyến và multimedia đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam cho biết: “Ngoài việc cung cấp các tiện ích về hình ảnh, âm thanh, một bộ multimedia còn là kho thông tin khổng lồ mà không một bài báo bình thường nào có được, giống như bộ multimedia của New York Times về Trung Quốc; người ta có thể đọc bất kỳ thông tin gì về Trung Quốc tại đây”.

Một giao diện multimedia (ảnh: Internet)

Trong khi multimedia ở các nước châu Âu và Mỹ đang phát triển mạnh mẽ thì ở Việt Nam, khái niệm về truyền thông đa phương tiện còn khá mới mẻ. Ngoài báo in, phần lớn các tòa báo ở Việt Nam đã mở thêm trang web để cập nhật thông tin nhanh chóng và phục vụ một số lượng đông đảo người dùng internet.

Các trang báo điện tử tại Việt Nam đã bắt đầu biết khai thác lợi thế của Internet bằng việc phát trực tuyến hoặc phát lại các các chương trình ti-vi, phim, radio, hay các đoạn video clip, tiêu biểu trong số đó có trang phimanh.net thuộc VnExpress; www.vnntv.vn; www.tuoitre.com.vn/Media; hay www.vtv.vn. Tuy nhiên, tất cả đều ở hình thức phát lại và một số chỉ mang tính giải trí.

Nguyễn Đăng Huy, một nhiếp ảnh gia trẻ, người đã có dịp du học về truyền thông trên đất Mỹ - một quốc gia hùng mạnh về truyền thông-nói: "Thực ra, xu hướng trên thế giới hiện nay là hướng về Multimedia. Theo một thống kê, có 90% phóng viên ở Mỹ hiện nay đi làm không dùng máy ảnh truyền thống nữa mà họ dùng camera có độ phân giải cao, vừa quay được hình ảnh động vừa có hình ảnh tĩnh đưa về rất nhanh. Các tờ báo lớn trên thế giới hiện nay như là NewYork Times hay Washington Post đều có phòng xử lý Multimedia”.

Chàng trai Mỹ "phải lòng" Việt Nam

Chưa đầy 30 tuổi, đã từng đi qua nhiều nước từ bờ bên kia Thái Bình Dương cho đến Đông Nam Á, chàng thanh niên đến từ bang Florida nước Mỹ tạm ngừng cuộc hành trình tại Việt Nam vì một chữ “duyên” mà anh phát âm bằng thứ tiếng Việt lơ lớ. Không chỉ sống và yêu tại Việt Nam, Erin Macksey – Giám đốc điều hành Relative Exposure – Công ty ảnh và multimedia trực tuyến đầu tiên tại Việt Nam ôm ấp hoài bão muốn mang kiến thức về nhiếp ảnh và multimedia, mà theo anh là hình thức tác nghiệp báo chí tiên tiến nhất hiện nay vào Việt Nam.

Hơn một năm nay, trên đường phố Hà Nội xuất hiện một “anh Tây” giống như bao người nước ngoài khác, dạo bước trên các nẻo đường. Chỉ có khác trên vai Erin luôn khoác một chiếc máy ảnh, máy thu và những dụng cụ để thực hiện các phóng sự theo hình thức multimedia.

Những nhân vật Erin yêu thích cũng rất giản dị. Có thể chỉ là người thợ cắt tóc vỉa hè, người đàn ông trồng hoa hay một vận động viên khuyết tật. Để có thể chụp một tấm hình, Erin có thể theo họ hàng tháng trời để trò chuyện, làm bạn, để thực sự hiểu họ trước khi bấm máy. Nhân vật phóng sự multimedia đầu tiên Erin thực hiện tại Việt Nam là chị Lý Thị Mùi, một người vô gia cư sống dưới chân cầu Long Biên. Anh đặt tên cho phóng sự đó một cái tên rất tình cảm: Hạnh phúc giản đơn.

Erin Macksey tâm sự về bộ multimedia đầu tiên này: "Tôi không làm việc đó vì tiền; tôi đơn giản chỉ là kể một câu chuyện, về cuộc đời của ai đó. Tôi làm về cuộc đời cô ấy với hy vọng rằng ai đó biết cô ấy qua câu chuyện kể của tôi, khi đi ngang cầu Long Biên, có thể họ sẽ cho thức ăn, giúp đỡ cô ấy có cuộc sống tốt đẹp hơn; chỉ có vậy thôi".

Để thực hiện một bộ multimedia, Erin Macksey phải chọn một đề tài báo chí hấp dẫn để viết kịch bản. Nhân vật Mùi là một ví dụ. Anh đã đi theo chị Mùi và con trai hàng tháng trời để quay phim, chụp ảnh, lấy tiếng động hiện trường, âm thanh, phỏng vấn nhân vật… Đó chỉ là nguyên liệu cho một bộ multi. Bước tiếp theo phải dựng trên máy tính, sắp xếp trình tự bức ảnh theo câu chuyện kể. Động tác cuối cùng là thiết kế giao diện cho bộ multimedia đó và viết code đưa lên web…

Erin Macksey cho biết: "Về mặt kỹ thuật, các trang web hầu như không phải làm gì để đưa multimedia lên. Về bản chất, multi là file flash thì 98% máy tính trên thế giới đều có thể chạy phần mềm đó. Khó nhất không phải làm sao đưa nó lên web mà phần sản xuất ra nó".

Báo điện tử Việt Nam - thời của multimedia?

Dù tên của bài viết này là multimedia trong báo điện tử tại Việt Nam nhưng chúng tôi xếp phần báo điện tử vào cuối phóng sự. Lý do là thực chất xu hướng ứng dụng multimedia chỉ là trong tương lai gần chứ chưa có mặt tại Việt Nam. Sở dĩ chúng tôi nhắm đến các báo điện tử bởi, multimedia dù tiện ích đến đâu, trên trang web nào thì sức mạnh thông tin mà nó mang lại chỉ có thể được khai thác tốt nhất trong các tờ báo mạng. Và thật tình cờ khi dạo quanh các toà soạn báo Việt Nam hiện nay, hầu hết trong số đó đều có kế hoạch, xu hướng, hoặc nhắm đến việc cải tổ phương thức tác nghiệp trên trang… Và đó sẽ là multimedia?

Toà soạn báo VietNamNet là một tờ báo đi đầu trong việc ứng dụng những tính năng của internet như hình ảnh, âm thanh trên trang của mình. Đặc biệt, trang web VietNamNet.TV thu hút lượng độc giả rất lớn. Tuy nhiên, nội dung trên VietNamNet.TV vẫn chủ yếu là chiếu phim ảnh phục vụ cho giải trí chứ chưa thật sự mang tầm một multimedia có tính báo chí cao.

Ông Phạm Anh Tuấn, Tổng Thư ký toà soạn Vietnamnet cho biết: "Để phát triển theo hướng multimedia như các tờ báo lớn, phải cố gắng rất nhiều. Vietnamnet cố gắng đạt được trong tương lai”.

Không có bề dầy khai thác các hình ảnh trực tuyến như Vietnamnet, Dân Trí - một trang web có lượng người truy cập đứng thứ 5 tại Việt Nam-hiện đang có kế hoạch nghiên cứu khai thác các ứng dụng của Internet trong đó có multimedia.

Ông Dương Minh Việt, Trưởng ban Dân trí Điện tử nói: "Hiện nay, chúng tôi mới đang bắt đầu. Nhiếp ảnh chuyên nghiệp tại Hà Nội của chúng tôi hiện nay có 3 người và cũng đang tập trung vào làm báo ảnh, phóng sự ảnh, tin ảnh, sắp tới sẽ tương tác với độc giả qua ảnh. Trong văn phòng TP.Hồ Chí Minh và miền Trung, chúng tôi cũng đang tuyển dụng thêm phóng viên nhiếp ảnh. Về video, audio thì hiện nay vẫn đang trong kế hoạch".

Hầu hết các báo điện tử Việt Nam đều đang dừng ở mức độ đơn giản, như text, ảnh và một số báo có sử dụng công cụ tương tác khác với người dùng như là comment, vote. Kể cả một số website của các báo phát thanh, truyền hình có lợi thế về mặt hình ảnh và audio cũng chỉ xử lý ở mức độ như video clip, file âm thanh hoặc chương trình truyền hình trực tuyến, radio online.

Theo đánh giá các chuyên gia, đây chính là hình thức tiếp cận bước đầu của multimedia, nhưng việc đưa các sản phẩm phát thanh truyền hình phát lại trên internet như là một nơi để lưu trữ hơn là khai thác thế mạnh của Internet. Hiểu một cách đơn giản hơn, multimedia chính là hình thức báo chí mới hiện đại hơn, tiện nghi hơn vì không chỉ đọc text, hay ảnh tĩnh nữa, người đọc còn được thoả mãn nhu cầu về thị giác, tai nghe, những số liệu cụ thể thể hiện bằng bảng biểu…

Điều quan trọng là dường như công nghệ Internet Việt Nam đã sẵn sàng cho sự tăng tốc khi tốc độ đường truyền, băng thông rộng ở Việt Nam xếp vào hàng cao trong khu vực. Đó cũng chính là thế mạnh cho sự cất cánh của loại hình báo chí điện tử tại Việt Nam đang rất cần những hướng đi mới.

Ồng Dương Minh Việt cho biết thêm: "Theo tôi, khoảng 1 đến 2 năm nữa sẽ đến thời của truyền thông đa phương tiện, lý do là hạ tầng Internet Việt Nam đã đáp ứng điều đó. Cách đây khoảng một năm, chúng ta xem video, nghe audio rất khó khăn, hầu như tốc độ download 20-30k đã là rất nhanh”.

Đến thời điểm này, việc cải thiện hạ tầng về Internet tăng lên một cách rõ rệt. Công nghệ phát triển nên việc hiện thực hoá các ý tưởng đưa lên sản phẩm đơn giản hơn nhiều. Thời kỳ của đa phương tiện sẽ bắt đầu trên Internet?

Thanh Huyền