Phương pháp này đã minh chứng được hiệu quả thực tế và đang được quân đội nhiều quốc gia áp dụng như một giải pháp đối phó UAV vừa rẻ vừa triệt để.

Khi người lính cần vũ khí hiệu quả để sống sót trước UAV

Tạp chí quân sự Topwar của Nga đánh giá, sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của chiến thuật tác chiến bằng UAV, đặc biệt là các loại cỡ nhỏ và UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) nhằm vào bộ binh, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phát triển vũ khí cá nhân để đối phó.

Vì yêu cầu giá rẻ, chế tạo đơn giản nên các loại UAV tấn công bộ binh thường có cấu tạo tối giản, tải trọng thấp và độ bền cơ học kém. Chúng là điển hình của loại vũ khí dùng 1 lần. Bất kỳ tác động vật lý nhỏ nào cũng có thể làm hỏng khung thân hay cánh quạt để khiến chúng mất lái hoặc bị phá hủy. Tuy nhiên, thực tế chiến trường đã chứng minh: Sự nhỏ gọn, tốc độ cao và khả năng cơ động linh hoạt của UAV cỡ nhỏ khiến việc bắn trúng chúng bằng đạn nhọn truyền thống là cực kỳ khó khăn.

Đầu đạn ghém của đạn súng trường 5,45x39mm. Ảnh: Topwar 

Minh chứng rõ ràng nhất là tại chiến trường Ukraine. Không ít hình ảnh cho thấy người lính của cả hai bên dù đã ẩn nấp tại những vị trí khó tiếp cận như hầm ngầm, tán cây hay các công trình đổ nát vẫn không thể né tránh được UAV tấn công. Trong nhiều trường hợp khẩn cấp, người lính đã phải dùng mọi thứ sẵn có để gạt đòn tấn công từ trên không, từ mũ chống đạn, ba lô cá nhân cho đến việc sử dụng chính khẩu súng trường đang mang theo.

Các loại đạn bộ binh cá nhân truyền thống không tạo ra đủ mật độ hỏa lực để bắn trúng UAV cỡ nhỏ. Trong khi đó, các loại súng săn bắn đạn ghém lại đạt hiệu quả cực cao, bởi viên đạn chứa hàng chục viên bi hoặc mảnh văng, tạo ra một đám mây sát thương rộng bao trùm lên đường bay của mục tiêu.

Một yếu tố khác chính là sự tiêu hao đạn dược. Cơ số đạn mỗi người lính mang theo đều có giới hạn. Việc xả hàng chục, thậm chí hàng trăm viên đạn nhọn chỉ để cố gắng bắn hạ một chiếc UAV sẽ làm suy giảm nghiêm trọng sức chiến đấu của người lính. Thực tế là nhiều đơn vị chiến đấu ở Ukraine đã phải mang thêm súng săn chuyên dụng bên cạnh súng trường tấn công chỉ để phòng không.

Do đó, “lời giải” tối ưu nhất chính là thay đổi thiết kế đạn nhọn truyền thống thành đạn ghém, có thể bắn trực tiếp từ chính khẩu súng trường thông thường. Hướng phát triển này giúp tối ưu hóa trang bị, không làm tăng khối lượng vũ khí mà người lính phải gồng gánh.

Trong giai đoạn đầu, việc chế tạo loại đạn này hoàn toàn mang tính tự phát, dựa trên sự sáng tạo của binh sĩ tại tiền tuyến. Tuy nhiên, khi loại đạn này chứng minh được hiệu quả tuyệt vời, các tập đoàn công nghiệp quốc phòng đã nhanh chóng vào cuộc nghiên cứu, tối ưu thiết kế và đưa vào sản xuất hàng loạt.

Băng đạn chống UAV cỡ 5,56x45mm chuẩn NATO. Ảnh: Drone Round Defense

Cách đạn nhọn truyền thống biến thành đạn ghém

Chuyên gia quân sự Nga Kirill Ryabov cho biết, trong giai đoạn 2023-2024, khi UAV cỡ nhỏ và FPV trở thành nỗi ám ảnh, nhiều đơn vị Quân đội Nga tại chiến trường Ukraine đã thử nghiệm đạn ghém tự chế dành cho súng trường tấn công và đạt hiệu quả cao.

Ban đầu, đó chỉ là những viên đạn được gia công đơn giản bằng cách dùng ống co nhiệt bọc lại một cụm nhiều viên bi nhỏ thay cho đầu đạn nhọn. Tuy nhiên, do là sản phẩm tự chế, việc sử dụng loại đạn này tiềm ẩn nhiều nguy cơ kẹt đạn hoặc mất an toàn cho xạ thủ.

Mọi việc đã thay đổi khi công ty chế tạo đạn nổi tiếng Tekhkrim của Nga bắt tay vào hoàn thiện ý tưởng này. Đầu đạn cỡ 5,45x39mm được thiết kế lại với một lớp vỏ rỗng chứa các viên bi thép bên trong. Khi bay ra khỏi nòng súng, lớp bọc đầu đạn sẽ vỡ ra, giải phóng chùm bi thép bao trùm lấy mục tiêu. Các thử nghiệm cho thấy, với mật độ hỏa lực này, xác suất UAV bị bắn hạ tăng 2,5-4 lần so với đạn nhọn truyền thống. Tập đoàn Kalashnikov của Nga hiện cũng đang phát triển công nghệ đạn cỡ 5,45x39mm chống UAV với cơ chế tương tự.

Hướng phát triển này cũng đang được nhiều doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Ukraine đẩy mạnh với các cỡ đạn 5,45x39mm và 5,56x45mm. Một loại đạn đặc biệt mang tên "Goroshok" sử dụng nguyên lý đầu đạn chứa mảnh văng bằng bi thép gia cường đã được xuất xưởng. Chúng tạo ra vùng sát thương hiệu quả ở khoảng cách 30-70m và đang được quân đội Ukraine sử dụng rộng rãi.

Bia bắn thử đạn chống UAV của hãng Drone Round Defense. Ảnh: Defense News 
Một UAV mục tiêu bị bắn hạ bởi đầu đạn ghém bắn từ súng trường. Ảnh: Drone Round Defense 

Theo Tạp chí Topwar, thiết kế đạn ghém bắn từ súng trường cũng đang thu hút sự chú ý của nhiều doanh nghiệp quân sự tư nhân tại Mỹ. Đầu năm 2024, hãng chế tạo Drone Round Defense (Mỹ) đã giới thiệu các mẫu đạn hoán cải chứa đầu đạn ghém cỡ 5,56x45mm và 7,62x51mm chuyên dùng để chống UAV. Thậm chí, một mẫu đầu đạn tương tự cỡ 6,8x51mm, chuẩn đạn mới trang bị cho súng trường tấn công thế hệ tiếp theo của Quân đội Mỹ, cũng đang được phát triển.

Các loại đạn 5,56mm và 7,62mm mang đầu đạn ghém được quảng cáo là tương thích hoàn toàn với bất kỳ loại súng nào có cỡ nòng tương ứng. Súng vẫn có thể nạp đạn bằng hộp tiếp đạn hoặc dây đạn, bắn ở chế độ phát một hoặc liên thanh. Đặc biệt, đạn có thể bắn qua các thiết bị đầu nòng, bao gồm cả ống giảm thanh, tạo ra vùng sát thương hiệu quả ở cự ly 50-100m.

Hãng Drone Round Defense đã hoàn thành các bài kiểm tra tại nhà máy và gửi mẫu đạn mới cho Lầu Năm Góc. Gần đây, các cuộc bắn thử nghiệm có sự tham gia của quân nhân đã diễn ra tại một trường bắn của Quân đội Mỹ. Nếu kết quả được xác nhận, loại đạn này rất có thể sẽ trở thành trang bị tiêu chuẩn mới của binh sĩ Mỹ.

Chuyên gia Kirill Ryabov nhận định, dù việc chế tạo đạn ghém cho súng trường tấn công là một khái niệm khá mới mẻ, nhưng đây là hướng đi tiềm năng và đã được chứng minh trong thực chiến. Trong tương lai, chắc chắn sẽ có thêm nhiều cỡ đạn bộ binh được hoán cải theo phương thức này, mở rộng ra cả các loại vũ khí khác như súng trường bắn tỉa hay súng máy hạng nhẹ.