Dù mới chỉ là những dấu ấn đầu tiên, nhưng với kinh nghiệm thực chiến từ việc Ukraine sử dụng hiệu quả xuồng không người lái trong xung đột với Nga tại Biển Đen, phương thức tác chiến này của Hải quân Mỹ chắc chắn sẽ được triển khai rộng rãi trong thời gian tới, nhất là trong môi trường tác chiến phi đối xứng với Iran.

Từ phương tiện cứu hộ tới xuồng tấn công cảm tử

Theo Tạp chí quân sự Topwar, UAB Corsair được chuyển giao cho Lực lượng Đặc nhiệm 59 (Task Force 59) thuộc Hạm đội 5, Hải quân Mỹ từ đầu năm 2026. Dù các thông tin về hoạt động của đơn vị này rất hạn chế, nhưng từ các nguồn tin mở của Hải quân Mỹ, ban đầu UAB đóng vai trò như lực lượng cứu hộ đặc biệt trong các chiến dịch quân sự của Mỹ trên Vịnh Ba Tư.

Chiến công nổi bật nhất của Lực lượng Đặc nhiệm 59 với UAB Corsair chính là việc cứu hộ phi hành đoàn máy bay trực thăng tấn công AH-64 Apache gặp nạn khi va chạm với UAV tự sát của Iran ở khu vực bờ biển Oman. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó xác nhận, đây là hoạt động cứu hộ đầu tiên của Hải quân Mỹ có sự tham gia của UAB. Chúng đóng vai trò như những “người trinh sát” trên biển, có thể hoạt động bất kể ngày đêm để hỗ trợ lực lượng cứu hộ nhanh chóng xác định vị trí và giải cứu phi công.

UAB Corsair. Ảnh: Saronic Technologies 

Tuy nhiên, cứu hộ không phải là nhiệm vụ duy nhất của UAB Corsair. Ngày 13-7 vừa qua, CENTCOM thông tin về một đợt đột kích sử dụng UAB Corsair. Các xuồng không người lái mang theo khối nổ đã vượt qua Vịnh Ba Tư, tiếp cận cảng Bandar Abbas và quân cảng Shahid Bahonar. Với kích thước nhỏ và thiết kế bán chìm, các UAB Corsair rất khó bị phát hiện. Chúng đã lọt qua mạng lưới cảnh giới của Iran để tấn công một cầu cảng nhỏ, nơi có tàu ngầm lớp Ghadir của Iran đang neo đậu.

Dù vậy, rất khó để xác minh độc lập thông tin do CENTCOM cung cấp vì đây là một hoạt động quân sự tuyệt mật. Kể cả các nền tảng tình báo nguồn mở (OSINT) cũng không thể thu thập thêm hình ảnh hay thông tin ngoài những gì Hải quân Mỹ chủ động công bố.

Chuyên gia quân sự Nga Kirill Ryabov đánh giá, việc Hải quân Mỹ sử dụng UAB trong một chiến dịch quân sự thực tế đã được ghi nhận. Trước đây, các nhiệm vụ như vậy chỉ được thực hành tại các trường bắn trên biển, trong các khuôn khổ thử nghiệm và diễn tập. Các hoạt động tấn công bằng xuồng tự sát vốn không phải là điều mới lạ trên thế giới, đặc biệt là sau khi Ukraine đã chứng minh tính hiệu quả tàn khốc của vũ khí này (với các mẫu Magura V5 và Sea Baby) trong các đòn tấn công nhằm vào Hạm đội Biển Đen của Nga.

UAB Corsair có gì đặc biệt?

Là sản phẩm của Saronic Technologies, hãng chuyên thiết kế các loại trang bị cho đặc nhiệm hải quân, UAB Corsair đã nhận được sự quan tâm của Hải quân Mỹ từ năm 2024. Sau các đợt thử nghiệm xác nhận tiềm năng, Hải quân Mỹ đã quyết định chi gần 400 triệu USD để mua khoảng 300 chiếc UAB Corsair cùng các dịch vụ đi kèm. Chúng sau đó được âm thầm biên chế cho Lực lượng Đặc nhiệm 59 tại Vịnh Ba Tư.

Dù các thông số kỹ thuật chi tiết không được công khai, nhưng với định hướng là một nền tảng đa nhiệm, UAB Corsair được sử dụng trong nhiều phổ nhiệm vụ tác chiến khác nhau, chứ không đơn thuần chỉ là thiết bị cứu hộ hay xuồng tự sát.

Tạp chí Topwar đánh giá, UAB Corsair được thiết kế như một nền tảng mở, dễ dàng tích hợp nhiều loại thiết bị và khí tài. Với khung thân bằng nhựa tổng hợp (composite), trọng lượng nhẹ và kết cấu bán chìm, nó cực kỳ khó bị phát hiện trên mặt biển. Dựa theo kinh nghiệm tác chiến UAB tại chiến trường Ukraine, toàn bộ không gian chứa thiết bị và khoang nổ của Corsair đều được đặt ở phía sau.

Với tổng chiều dài 7,5m, Corsair được phân loại là phương tiện cao tốc cỡ nhỏ trên biển. Do thiết kế thân mỏng, nó có tốc độ tối đa 35 hải lý/giờ cùng dự trữ hành trình khoảng 1.000 hải lý. Tuy nhiên, nó chủ yếu phù hợp để hoạt động ở các vùng biển nông, ven bờ do khả năng chịu sóng gió khá kém.

Hệ thống điều khiển phức hợp kết hợp giữa cảm biến đa kênh và hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) giúp UAB tự định vị trên biển bằng tín hiệu vệ tinh, đồng thời xác định mục tiêu thông qua thuật toán nhận diện hình dáng vật thể. Theo chuyên gia Kirill Ryabov, dù các công nghệ tự động hóa hiện đại rất mạnh mẽ, nhưng trong chiến đấu thực tế, yếu tố con người (người điều khiển) vẫn đóng vai trò quyết định. Điều này cũng được áp dụng triệt để trên UAB Corsair.

Với tải trọng hữu ích lên tới 450kg, UAB Corsair có thể mang theo khối nổ cỡ lớn trong các nhiệm vụ tấn công tự sát. Hơn thế nữa, thiết kế mở cho phép UAB dạng này trong tương lai có thể lắp đặt nhiều loại vũ khí tấn công khác như pháo phản lực, súng máy điều khiển từ xa hoặc ngư lôi hạng nhẹ. Có thể nói, thiết kế của UAB Corsair đã kế thừa rất nhiều kinh nghiệm từ các cuộc chiến tranh trên biển thời gian qua.

UAB Corsair trong nhiệm vụ tấn công tự sát nhằm vào cơ sở ven biển của Iran. Ảnh: Lầu Năm Góc 

Loại vũ khí tiềm năng

Tạp chí quân sự Topwar nhận định, Corsair là đại diện điển hình cho thế hệ UAB chiến đấu tương lai: Giá rẻ và đa nhiệm. Bước ngoặt lớn nhất chính là việc Hải quân Mỹ đã chính thức chấp nhận biên chế và đưa nó vào thực chiến.

Nếu như các loại xuồng tự sát của Ukraine như Magura V5 và Sea Baby được phát triển thiên hoàn toàn về nhiệm vụ tấn công do yêu cầu cấp bách của chiến trường, thì UAB Corsair lại được thiết kế để có thể thu hồi và tái sử dụng nhiều lần. Đây chính là định hướng phát triển UAB hải quân của Mỹ: Một phương tiện có thể thay đổi chức năng linh hoạt thông qua việc hoán đổi các module trang bị. Nó có thể lắp vũ khí hạng nhẹ để tuần tra, gắn hệ thống quang điện tử để trinh sát, mang khối chế áp để tác chiến điện tử, hoặc nạp đầy thuốc nổ để trở thành xuồng tấn công cảm tử…

Việc Hải quân Mỹ đưa UAB Corsair vào chiến đấu cho thấy nhiệm vụ của Lực lượng Đặc nhiệm 59 không chỉ đơn thuần là thử nghiệm vũ khí, mà còn nhằm hoàn thiện các học thuyết chiến thuật để triển khai đội quân không người lái này trên quy mô lớn trong tương lai.

Chuyên gia quân sự Kirill Ryabov đánh giá, hướng phát triển UAB của Lầu Năm Góc đã gặt hái được những thành quả thực tiễn đầu tiên. Tuy nhiên, liệu Hải quân Mỹ có thể phát huy tối đa tiềm năng của Corsair trong các cuộc đối đầu cường độ cao hay không, vẫn cần thêm thời gian để trả lời.