Khởi đầu từ những thiết kế tự chế của kíp xe tăng, thợ máy và các xưởng sửa chữa dã chiến ngoài tiền tuyến, thiết kế giáp lồng cho xe tăng của Nga đang ngày càng hoàn thiện và liên tục được tinh chỉnh để phù hợp với điều kiện tác chiến thực tế. Hiện tại, các cấu trúc giáp lồng phức tạp đã được tích hợp lên xe tăng ngay từ giai đoạn sản xuất tại nhà máy của Tập đoàn Uralvagonzavod.

Làm giáp lồng khác biệt theo từng nhà máy

Theo Tạp chí quân sự Topwar, bắt đầu từ năm 2026, các đơn vị xe tăng chế tạo mới hoặc nâng cấp trước khi được chuyển từ nhà máy tới các đơn vị Quân đội Nga đều được trang bị hệ thống bảo vệ chống UAV thế hệ mới. Tuy nhiên, mỗi nhà máy thuộc Tập đoàn Uralvagonzavod lại có cách tiếp cận khác nhau trong việc thiết kế và trang bị giáp lồng cho từng dòng xe tăng.

Mới đây, lô xe tăng T-80BVM do nhà máy Transmash ở Omsk (thuộc Tập đoàn Uralvagonzavod) chuyển giao cho Quân đội Nga đã được trang bị hệ thống giáp khác biệt hoàn toàn so với thiết kế giáp lồng được phát triển ở Nizhny Tagil - nơi chuyên chế tạo và nâng cấp các dòng xe tăng T-72 và T-90.

Hệ thống giáp lồng chống UAV trên xe tăng T-90M. Ảnh: Topwar 
Cơ cấu giáp lồng trên xe tăng T-72B3M. Ảnh: Lenta 

Nhà quan sát quân sự Nga Eduard Perov đánh giá, sự khác biệt trong thiết kế một phần xuất phát từ truyền thống đặc thù của các nhà máy chế tạo xe tăng tại Nga. Mỗi cơ sở lại có một cách tiếp cận công nghệ khác nhau. Trong điều kiện thời chiến, việc không ép buộc áp dụng một khuôn mẫu chung duy nhất sẽ giúp mỗi nhà máy tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có để đạt hiệu suất sản xuất cao nhất. Thực tế chiến trường sẽ là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất để sàng lọc và hoàn thiện các thiết kế này.

Do cùng là sản phẩm được chế tạo và nâng cấp tại cơ sở của Uralvagonzavod ở Nizhny Tagil, hệ thống giáp lồng của xe tăng T-72 và T-90 về cơ bản rất tương đồng. Chúng sử dụng chung một vòng kim loại lớn được chống đỡ bởi các cột chịu lực gắn chặt trên tháp pháo. Phần nóc được phủ các tấm cao su gia cường để kích nổ sớm đầu đạn của UAV, đồng thời tạo không gian gắn thêm các hệ thống tác chiến điện tử và ống phóng lựu đạn khói.

Cơ cấu dạng nan quạt của lồng giáp được gia cố bằng dây xích thép treo lơ lửng, tạo thành một rào cản vật lý khiến UAV tự sát (nhất là loại FPV) không thể lọt qua mà bị phá vỡ kết cấu cánh. Thiết kế này vốn được đúc rút và minh chứng hiệu quả từ chính những khung bảo vệ tự chế của lính xe tăng Nga trên chiến trường Ukraine.

Phần thân dưới xe tăng cũng được bảo vệ bởi một lớp “tường rào” làm từ các tấm cao su gia cường. Chúng đủ kín để không cho UAV lọt qua, nhưng cũng đủ mềm dẻo để không làm ảnh hưởng tới khả năng cơ động của xe tăng, đặc biệt là trong điều kiện dã chiến với địa hình phức tạp. Trong khi đó, phần động cơ và gầm xe phía sau được bảo vệ bằng các tấm lưới thép treo tự do.

Cách tiếp cận khác biệt trên T-80BVM

Dù có chung mục đích chống UAV, nhưng thiết kế giáp lồng của nhà máy Omsk lại đi theo một hướng khác biệt và có phần thực dụng hơn.

Tương tự T-90, xe tăng T-80BVM cũng có kết cấu lồng khung thép bảo vệ tháp pháo phía trên, nhưng chúng được thiết kế thu gọn lại với kết cấu thép dập gia cường phần nóc. Thiết kế này chuyên dùng để chống lại các đòn tấn công đột nóc (top-attack) bằng UAV tự sát hoặc đạn nổ thả rơi tự do. Phần đỉnh của giáp lồng còn được tăng cường thêm các khối giáp phản ứng nổ để tối đa hóa hiệu quả bảo vệ.

Đáng chú ý, thiết kế tổng thể của hệ thống giáp lồng trên T-80BVM mang dáng vát nghiêng nhằm tăng khả năng làm trượt, mắc kẹt hoặc đánh bật UAV tự sát ra ngoài khi chúng lao xuống.

Một khác biệt lớn nữa là T-80BVM không sử dụng các tấm cao su gia cường để bảo vệ hông xe, mà dùng các khung xương thép cứng. Kết cấu này chế tạo phức tạp hơn, nhưng bù lại mang đến khả năng bảo vệ vượt trội và bền bỉ hơn nhiều. Khi xe tăng cơ động luồn lách qua các khu vực dã chiến (rừng cây, đô thị đổ nát…), các khung thép này sẽ khó bị xé rách hay biến dạng so với rèm cao su.

Ngoài ra, kết cấu khung thép không mang đặc tính dễ bắt lửa như các tấm cao su khi bị trúng đạn. Lớp cao su dù có thể chặn được mảnh văng UAV, nhưng vẫn có khả năng bốc cháy khi bị trúng đạn pháo hoặc đạn hóa năng. Đám cháy này dù không gây nguy hiểm trực tiếp cho xe tăng, nhưng khói bốc lên sẽ che khuất hệ thống quan sát quang - điện tử.

Điểm quan trọng nhất là cơ cấu giáp của xe tăng T-80BVM được thiết kế dạng mô-đun tháo rời, giúp kíp lái dễ dàng sửa chữa hoặc thay thế ngay trên chiến trường.

 
Hệ thống giáp lồng trên xe tăng T-80BVM. Ảnh: Topwar 

Theo chuyên gia Eduard Perov, việc có thể thay thế nhanh chóng các thành phần giáp bị hư hỏng trong chiến đấu là yếu tố mang tính sống còn, nhất là khi phải đối đầu với các bầy UAV giá rẻ. Lợi dụng sự áp đảo về số lượng, đối phương có thể sử dụng nhiều chiếc UAV tấn công liên tiếp vào cùng một vị trí nhằm "bóc" lớp giáp bảo vệ, trước khi tung đòn tấn công quyết định để phá hủy xe tăng.

Các nhà thiết kế tại Omsk đã nghiên cứu rất kỹ điểm yếu từ những thiết kế giáp lồng trước đó trên xe tăng T-72B3M và T-90M để đưa ra các sửa đổi tối ưu nhất cho T-80BVM.

Tạp chí Topwar đánh giá, giống như nhiều thiết kế giáp chống UAV khác, hiệu quả thực sự của hệ thống giáp lồng trên các dòng T-72B3M, T-90M và T-80BVM vẫn cần thời gian để kiểm chứng trên thực tế chiến trường. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là chúng đã được thiết kế hoàn chỉnh và lắp ráp quy chuẩn ngay từ trong nhà máy. Điều này giúp giảm tải áp lực rất lớn cho lính xe tăng và thợ máy ngoài tiền tuyến. Thay vì phải chật vật tự chế và hàn toàn bộ hệ thống giáp lồng từ đầu như trước đây, giờ đây họ chỉ cần bổ sung thêm các tấm giáp phụ ở những vị trí dễ tổn thương nhất.