Thực hiện Nghị định hướng dẫn về lao động giúp việc: Đôi bên cùng có lợi

QĐND -  “Thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi do hai bên thỏa thuận nhưng người lao động (NLĐ) phải được nghỉ ít nhất 8 giờ, trong đó có 6 giờ nghỉ liên tục trong 24 giờ liên tục. Ngoài ra, người sử dụng lao động (NSDLĐ) bố trí thời gian để người lao động học văn hóa, học nghề khi người lao động yêu cầu”. Đây là một trong quy định đáng chú ý tại Nghị định 27/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về lao động là người giúp việc gia đình (GVGĐ) vừa được Chính phủ ban hành.

Đối tượng áp dụng của Nghị định này gồm: Lao động là người GVGĐ theo quy định tại Khoản 1, Điều 179 của Bộ luật Lao động; NSDLĐ có thuê mướn, sử dụng lao động là người GVGĐ theo hợp đồng lao động; cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc thực hiện các quy định tại Nghị định này. Nghị định này không áp dụng đối với lao động Việt Nam làm GVGĐ ở nước ngoài.

Từ ngày 25-5-2014, khi có nhu cầu, NLĐ và NSDLĐ phải có ký kết hợp đồng bằng văn bản cụ thể. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký kết hợp đồng lao động, NSDLĐ có trách nhiệm thông báo với UBND xã, phường, thị trấn nơi NLĐ làm việc về việc sử dụng lao động là người GVGĐ. Nội dung hợp đồng gồm có quy định về điều kiện ăn, ở của NLĐ (nếu có); tiền tàu xe về nơi cư trú khi chấm dứt hợp đồng lao động đúng hạn; thời gian và mức chi phí hỗ trợ để NLĐ học văn hóa, học nghề (nếu có)…

Theo Nghị định 27/2014/NĐ-CP, kể từ ngày 25-5-2014 chủ nhà phải ký hợp đồng với lao động GVGĐ.

Liên quan tới trách nhiệm bồi thường do NLĐ gây ra: Mức khấu trừ tiền lương hằng tháng do hai bên thỏa thuận, nhưng không quá 30% mức tiền lương hằng tháng đối với NLĐ không sống tại gia đình NSDLĐ; không quá 60% mức tiền lương còn lại sau khi trừ chi phí tiền ăn, ở hằng tháng của NLĐ (nếu có) đối với NLĐ sống tại gia đình NSDLĐ. Về chế độ lương, thưởng: Mức tiền lương do hai bên thỏa thuận và ghi trong hợp đồng lao động. Mức tiền lương (bao gồm cả chi phí ăn, ở của NLĐ sống tại gia đình NSDLĐ (nếu có) không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định. NSDLĐ và NLĐ thỏa thuận mức chi phí ăn, ở hằng tháng của NLĐ (nếu có) nhưng không vượt quá 50% mức tiền lương trong hợp đồng lao động… Để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ, Nghị định nêu rõ: Mỗi tuần NLĐ được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Trong trường hợp không thể bố trí được thì NSDLĐ phải có trách nhiệm bảo đảm cho NLĐ được nghỉ tính bình quân ít nhất 4 ngày/tháng. Thời điểm nghỉ do hai bên thỏa thuận.

Khi xảy ra tranh chấp lao động giữa NSDLĐ và NLĐ hoặc giữa NLĐ với thành viên trong hộ gia đình, NSDLĐ và NLĐ cùng nhau thương lượng, giải quyết. Trường hợp một trong hai bên không thống nhất thì có thể yêu cầu hòa giải viên lao động hoặc tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo quy định tại Điều 201 của Bộ luật Lao động. Đáng chú ý, Nghị định quy định rõ trách nhiệm của UBND xã, phường, thị trấn hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động khi NLĐ hoặc NSDLĐ yêu cầu; tiếp nhận, giải quyết tố cáo của NLĐ khi NSDLĐ có hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động hoặc có những hành vi khác vi phạm pháp luật; tổng hợp, báo cáo tình hình thực hiện pháp luật về lao động đối với lao động là người giúp việc trên địa bàn.

Là một trong những tổ chức có nhiều nghiên cứu cũng như đề xuất pháp lý liên quan tới lao động giúp việc, bà Lê Thị Nga, Phó giám đốc tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam khẳng định: Hiện nay, cả nước có khoảng hơn 200.000 lao động GVGĐ, trong đó có tới 98,7% số người GVGĐ tại các thành phố lớn là nữ, khoảng 1/3 số lao động này góa chồng, ly hôn hoặc không có chồng con. Do đó, việc ban hành Nghị định liên quan tới lĩnh vực này chính là động thái bảo vệ lao động nữ, bên cạnh đó còn là bước tiến mới của Nhà nước công nhận nghề GVGĐ giống như loại hình lao động khác. Cái “được” lớn nhất là sẽ giúp NSDLĐ cũng như NLĐ có cái nhìn đúng hơn về nghề GVGĐ. Từ đó dần dần sẽ hướng tới sự chuyên nghiệp hơn đối với nghề giúp việc. Song, bà Lê Thị Nga cũng cho rằng, để làm được điều đó thì cần nhanh chóng có các văn bản hướng dẫn để làm cơ sở pháp lý thực hiện những quy định tại nghị định. Đồng thời, cần phải tuyên truyền để NSDLĐ cũng như NLĐ hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình khi thực hiện theo đúng pháp luật.

Có thể nói, những quy định trong Nghị định 27/2014/NĐ-CP là bước đột phá lớn về pháp lý nhằm bảo đảm quyền lợi tốt hơn cho lao động giúp việc cũng như NSDLĐ. Đây chính là cơ sở để bảo đảm quyền và lợi ích của các bên liên quan; đồng thời góp phần tạo ra một đội ngũ giúp việc lành nghề, tiến tới xuất khẩu lao động trong lĩnh vực này ra các thị trường trên thế giới./.