Dệt may tìm động lực tăng trưởng mới

Vượt sức ép thị trường

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 22,2 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Ngành tiếp tục duy trì cán cân thương mại tích cực khi xuất siêu gần 10 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước.

Điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu đến từ nhóm nguyên liệu đầu vào. Các mặt hàng xơ sợi, vải, phụ liệu và vải không dệt đều ghi nhận mức tăng trưởng từ 5,6% đến 10,6%, phản ánh nhu cầu ổn định từ các thị trường cũng như sự mở rộng năng lực sản xuất trong nước. Trong khi đó, xuất khẩu hàng may mặc giảm nhẹ 0,4%, chủ yếu do sức mua tại các thị trường lớn chưa phục hồi mạnh sau giai đoạn lạm phát và tăng trưởng kinh tế chậm.

Hoạt động sản xuất tại Tổng công ty May Hưng Yên. Ảnh: QUANG NAM

Theo ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, bất ổn địa chính trị và các chính sách thuế quan tiếp tục là những “điểm nóng” trong nửa đầu năm 2026, khiến nhu cầu tiêu dùng dệt may tại các thị trường chủ lực suy giảm mạnh. Giá năng lượng và chi phí logistics duy trì ở mức cao, làm gia tăng áp lực lạm phát trở lại tại nhiều nền kinh tế lớn, qua đó ảnh hưởng trực tiếp tới sức mua và xu hướng tiêu dùng hàng may mặc. Trong khi đó, các nhà nhập khẩu và thương hiệu duy trì tâm lý thận trọng, ưu tiên kiểm soát tồn kho và hạn chế ký kết các đơn hàng dài hạn. Đối với Vinatex, nửa đầu năm 2026 vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực nhờ chủ động trong công tác điều hành sản xuất, kinh doanh, liên tục dự báo, cập nhật biến động thị trường, linh hoạt trong các giải pháp ứng phó và kiểm soát hiệu quả các yếu tố chi phí.

Tăng nội địa hóa, đẩy mạnh chuyển đổi số và xanh hóa sản xuất

Với kết quả đạt 22,2 tỷ USD sau 6 tháng đầu năm, để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu khoảng 48 tỷ USD trong năm 2026, ngành dệt may cần duy trì kim ngạch bình quân trên 4 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm.

Những tháng cuối năm, theo đánh giá của ngành dệt may, nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn phục hồi chậm khiến đơn hàng chưa ổn định, trong khi áp lực cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt. Doanh nghiệp đồng thời phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), khiến chi phí sản xuất và chi phí tuân thủ tăng lên. Một điểm nghẽn khác là ngành vẫn phụ thuộc khoảng 60-70% nguyên phụ liệu nhập khẩu, ảnh hưởng đến khả năng chủ động chuỗi cung ứng và hạn chế việc tận dụng quy tắc xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do để hưởng ưu đãi thuế quan. Bên cạnh đó, các rủi ro về chính sách thương mại quốc tế cần được tiếp tục theo dõi sát sao. Đặc biệt, cuộc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ liên quan đến lao động cưỡng bức đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong việc minh bạch chuỗi cung ứng, kiểm soát nguồn nguyên liệu và nâng cao năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Đối với ngành dệt may, doanh nghiệp cần xác định nguồn gốc không chỉ của sản phẩm may mặc mà cả bông, xơ sợi, vải, thuốc nhuộm và các nguyên phụ liệu khác. 

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ngành dệt may đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khi dư địa tăng trưởng theo quy mô không còn nhiều. Thay vào đó, mục tiêu trọng tâm là nâng cao năng suất lao động, gia tăng giá trị sản phẩm, chủ động nguồn nguyên phụ liệu, mở rộng thị trường và đẩy mạnh chuyển đổi số cũng như chuyển đổi xanh.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng năm 2026, VITAS xác định một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là thích ứng với phương thức mua hàng mới của các thương hiệu toàn cầu, khi các yêu cầu về thời gian giao hàng, minh bạch thông tin và phát triển bền vững ngày càng khắt khe. Đồng thời, ưu tiên phát triển công nghiệp nguyên phụ liệu trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ của các hiệp định thương mại tự do. Song song với đó, các doanh nghiệp sẽ đầu tư vào công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số và sản xuất xanh.

Riêng với Vinatex, để hoàn thành mục tiêu năm 2026, ông Cao Hữu Hiếu cho biết các doanh nghiệp trong Tập đoàn tiếp tục kiên định định hướng tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung nâng cao hiệu quả thay vì mở rộng đơn thuần về doanh thu và quy mô. Vinatex sẽ xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt theo diễn biến cung-cầu và chính sách thương mại quốc tế, đặc biệt là các kịch bản liên quan đến thuế quan của Hoa Kỳ. Đối với ngành sợi, Tập đoàn tiếp tục thực hiện chiến lược mua nguyên liệu theo từng đợt ngắn, kiểm soát chặt tồn kho, công nợ và vốn lưu động; đồng thời nghiên cứu các giải pháp tối ưu chi phí năng lượng trong bối cảnh giá điện gia tăng. Đối với ngành may, các doanh nghiệp tập trung nâng cao năng suất lao động, tăng hiệu quả tổ chức sản xuất, phát triển hệ thống vệ tinh, đẩy mạnh tìm kiếm đơn hàng quý IV và ưu tiên khai thác các đơn hàng có giá trị gia tăng cao.

Song song với hoạt động sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp ngành dệt may cho biết sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp, tăng cường kiểm soát rủi ro, thúc đẩy đầu tư phát triển chuỗi dệt-nhuộm, chuyển đổi xanh, từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất xanh-thông minh-tuần hoàn. Đây được coi là động lực tăng trưởng mới của ngành dệt may trong giai đoạn mới.