Khơi dậy giá trị từ “kho báu” làng nghề

Với hệ thống làng nghề phong phú, Hà Nội sở hữu nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp nông thôn theo hướng hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc truyền thống. Theo thống kê của thành phố, với khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề được công nhận là làng nghề truyền thống, công nghiệp nông thôn giữ vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội của Thủ đô, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực ngoại thành. Nhiều sản phẩm đã từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài, cho thấy tiềm năng lớn của nguồn lực sản xuất truyền thống khi được kết nối với nhu cầu tiêu dùng hiện đại như mây tre đan Phú Vinh, sơn mài Hạ Thái, khảm trai Chuôn Ngọ, thêu Quất Động, quạt Chàng Sơn, nón Chuông...

Các loại túi xách và ví làm thủ công của Công ty TNHH Túi Việt Htvncrafts tại Hội chợ quốc tế quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội. Ảnh: KHẮC KIÊN

Trong những năm qua, các chương trình khuyến công đã hỗ trợ nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất, ứng dụng công nghệ tiên tiến; tham gia các chương trình hội chợ trong nước và quốc tế. Tại Hà Nội, nhiều làng nghề tiêu biểu như Bát Tràng, Hạ Thái, Phú Vinh, Vạn Phúc... đã mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại, áp dụng lò nung khí hóa, công nghệ sấy tự động, máy cắt CNC, vật liệu thân thiện với môi trường. Nhờ đổi mới công nghệ, năng suất lao động tại các cơ sở này tăng lên, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nông thôn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực từ đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường, các cơ sở công nghiệp nông thôn vẫn phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là những yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chứng chỉ môi trường từ các thị trường quốc tế. Đây cũng là khó khăn mà nhiều doanh nghiệp đang gặp phải trong quá trình tìm kiếm và duy trì đơn hàng xuất khẩu. Bà Nguyễn Thị Lương, Giám đốc Công ty TNHH Mây tre đan xuất khẩu Hiền Lương (Hà Nội) cho biết, sản phẩm của doanh nghiệp đã xuất khẩu sang Nhật Bản, Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, do những yêu cầu cao, khắt khe về chứng chỉ xanh, doanh nghiệp đã bỏ lỡ nhiều cơ hội hợp tác. Điều này đòi hỏi các cơ sở sản xuất làng nghề không chỉ nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã mà còn phải chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững để tăng khả năng cạnh tranh và duy trì đơn hàng xuất khẩu.

Hỗ trợ đổi mới công nghệ, kinh tế xanh

Trong giai đoạn mới, theo ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công Hà Nội, việc phát triển các sản phẩm công nghiệp nông thôn cần gắn với nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến chất lượng và mở rộng thị trường. Đây cũng là cơ sở để các sản phẩm làng nghề phát huy tốt hơn giá trị kinh tế, thay vì chỉ dừng lại ở ý nghĩa văn hóa và thủ công truyền thống. Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong Quyết định số 6069/QĐ-UBND ngày 7-12-2025 phê duyệt Chương trình khuyến công TP Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Chương trình xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là những động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp nông thôn phát triển bền vững. Trọng tâm là hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; chuyển giao công nghệ; phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề; xúc tiến thương mại; đào tạo nghề và nâng cao năng lực quản lý cho các cơ sở sản xuất.

Riêng năm 2026, thành phố tổ chức 7 lớp đào tạo nghề, truyền nghề và nhân cấy nghề cho 245 lao động nông thôn. Hoạt động này vừa góp phần tạo việc làm tại chỗ, vừa duy trì lực lượng lao động có kỹ năng, bảo tồn và phát huy các nghề truyền thống của Thủ đô. Trong lĩnh vực đổi mới công nghệ, Hà Nội hỗ trợ 10 lượt cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, hiện đại. Đây là giải pháp có tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở từng bước chuẩn hóa quy trình, nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng...

Theo ông Hoàng Minh Lâm, thời gian tới, Hà Nội tiếp tục triển khai khuyến công theo hướng sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn; ưu tiên những nội dung có khả năng tạo sức lan tỏa, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, thị trường và năng lực cạnh tranh. Thành phố đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và thương mại điện tử; tăng cường kết nối giữa khuyến công với phát triển làng nghề, xúc tiến thương mại, du lịch và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Việc phối hợp với Bộ Công Thương, các địa phương, hiệp hội ngành nghề và đơn vị liên quan cũng được chú trọng nhằm triển khai các hoạt động mang tính liên vùng, liên tỉnh, mở rộng hợp tác quốc tế và hỗ trợ cơ sở sản xuất tiếp cận thị trường.

Với sự đồng hành của chương trình khuyến công, các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được kỳ vọng không chỉ khẳng định vị thế tại thị trường trong nước mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Khi tinh hoa làng nghề được tiếp sức bằng đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh, những sản phẩm mang dấu ấn Hà Nội sẽ có thêm cơ hội vươn xa, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.