Hướng đến làm chủ công nghệ, kỹ thuật, nhân lực
Một trong những sản phẩm nổi bật được Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (HVS) triển khai là đóng tàu chở dầu LR2 sử dụng nhiên liệu kép LNG kết hợp công nghệ cánh buồm cứng (Wind Wings) trọng tải 115.000DWT. Lãnh đạo HVS cho biết, đây là cơ hội để đơn vị tích lũy kinh nghiệm về hệ thống nhiên liệu, thiết bị, an toàn và tổ chức sản xuất đối với tàu sử dụng nhiên liệu sạch.
Khởi đầu từ việc sửa chữa tàu biển, HVS chuyển sang đóng mới hoàn toàn vào năm 2008 và phát triển lớn mạnh trở thành một trong những nhà máy đóng tàu lớn trên thế giới. Tính đến thời điểm hiện tại, HVS đã bàn giao 210 tàu, bao gồm tàu hàng với tải trọng lên đến 87.000 tấn và tàu dầu đến 115.000 tấn cho khách hàng tại nhiều nước trên thế giới. Là đơn vị liên danh hợp tác giữa Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) và Tập đoàn Hyundai (Hàn Quốc), sau gần 30 năm hoạt động, HVS được đánh giá là mô hình hợp tác hiệu quả và có tính bền vững, mang lại lợi ích cho cả hai bên.
 |
Đóng mới tàu biển tại Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam. Ảnh do HVS cung cấp
|
Theo ông Jin Sang Ho, Tổng giám đốc HVS, giảm phát thải đang trở thành xu hướng dài hạn của ngành hàng hải và sẽ tác động đến toàn bộ ngành đóng tàu, từ thiết kế, kỹ thuật, vật liệu, thiết bị đến công nghệ sản xuất và hiệu quả sử dụng năng lượng. Để từng bước chuẩn bị cho xu hướng này, cần nâng cao năng lực công nghệ, đào tạo đội ngũ và tiếp cận những dòng tàu có yêu cầu cao hơn về môi trường. Lãnh đạo HVS đánh giá, đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý và người lao động Việt Nam hiện nay có nhiều năm kinh nghiệm, không chỉ thực hiện theo quy trình có sẵn mà biết xử lý vấn đề và chủ động chịu trách nhiệm với phần việc của mình.
Các đơn vị đóng tàu dân dụng Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực như cơ khí chính xác, kết cấu thép, thiết bị điện, tự động hóa, đường ống, van, bơm, thiết bị phụ trợ và các dịch vụ kỹ thuật. Nhưng để đi sâu vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở gia công mà cần phải nâng cao năng lực kỹ thuật, chất lượng, tiến độ, công nghệ. Bên cạnh mục tiêu đóng được những con tàu ít phát thải hơn, còn phải hướng đến việc Việt Nam từng bước làm chủ nhiều hơn về công nghệ, kỹ thuật, nhân lực và các sản phẩm có giá trị cao trong chuỗi cung ứng.
Thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp biển
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) đặt mục tiêu giảm mạnh phát thải khí nhà kính vào năm 2030; hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào khoảng năm 2050. Điều này được dự báo sẽ tạo ra cuộc cách mạng công nghệ trong ngành đóng tàu thế giới với các xu hướng dòng tàu sử dụng năng lượng xanh như: LNG (khí hóa lỏng), methanol, ammonia, hydrogen, hybrid điện, công nghệ pin nhiên liệu, hệ thống tiết kiệm năng lượng, công nghệ thu hồi carbon. Chuyển đổi xanh được đánh giá là cuộc cạnh tranh công nghệ và tiêu chuẩn công nghiệp mới giữa các quốc gia có ngành công nghiệp đóng tàu phát triển.
 |
| Đóng mới tàu biển tại Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam. Ảnh do HVS cung cấp |
Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh quan điểm, phát triển bền vững kinh tế biển trên nền tảng tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái biển; bảo đảm hài hòa giữa các hệ sinh thái kinh tế và tự nhiên, giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích của địa phương có biển và địa phương không có biển; tăng cường liên kết, cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh... Kết luận số 18-KL/TW năm 2026 của Hội nghị Trung ương 2 (khóa XIV) tiếp tục khẳng định vai trò của ngành đóng tàu khi xác định đây là công nghiệp nền tảng quốc gia.
Theo TS Phạm Hoài Chung, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên SBIC, Phó chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VISIA), công nghiệp đóng tàu Việt Nam từng được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ một ngành công nghiệp nặng truyền thống, gắn với cơ khí, luyện kim và vận tải biển. Hiện nay, ngành đóng tàu thế giới đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới lớn nhất trong nhiều năm qua nhờ 3 động lực: Chuyển đổi xanh và giảm phát thải carbon; tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu; hiện đại hóa và số hóa đội tàu thế giới.
TS Phạm Hoài Chung cho rằng, chiến lược phù hợp đối với đóng tàu dân dụng Việt Nam là lựa chọn các phân khúc thị trường có tính đặc thù, phù hợp với trình độ công nghệ, năng lực sản xuất và lợi thế địa kinh tế của quốc gia. Trong giai đoạn tới, Việt Nam nên tập trung phát triển các dòng tàu cỡ vừa, tàu chuyên dụng, tàu dịch vụ phục vụ điện gió ngoài khơi, tàu công trình, tàu vận tải ven biển, tàu xanh, đồng thời, phát triển mạnh công nghiệp sửa chữa, cải hoán và nâng cấp tàu theo tiêu chuẩn giảm phát thải mới của IMO. Đây là những phân khúc có nhu cầu tăng nhanh trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, yêu cầu kỹ thuật phù hợp hơn với năng lực hiện nay của Việt Nam, đồng thời, có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp biển trong nước
Bên cạnh đó, cần có chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Ngành đóng tàu không thể phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và cạnh tranh quốc tế nếu không xây dựng được hệ sinh thái cung ứng nội địa cho các vật tư, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật phục vụ đóng tàu cũng như tập trung đầu tư mạnh cho công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là các yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh của đóng tàu dân dụng Việt Nam trong giai đoạn tới.