Theo tờ The Times of India, phát biểu mới đây sau lễ khởi công các dự án mở rộng của hai doanh nghiệp quốc phòng GRSE và YIL tại bang Tây Bengal, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh cho biết thị trường đóng tàu thế giới đang xuất hiện một nghịch lý. Đó là nhu cầu về tàu quân sự và tàu thương mại tăng lên trong khi năng lực của nhiều quốc gia đóng tàu truyền thống như Anh, Mỹ, Hà Lan hay Pháp lại giảm.

Cùng với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, nghịch lý trên đang tạo ra khoảng trống trong cả 3 lĩnh vực gồm thiết kế, sản xuất và bảo trì, sửa chữa, đại tu tàu biển (MRO). “Đây là thời cơ vàng mà Ấn Độ có thể nắm bắt”, Bộ trưởng Rajnath Singh nhấn mạnh.

Hải quân Ấn Độ tiếp nhận Samarthak - tàu đa năng nội địa đầu tiên của nước này, tháng 8-2026. Ảnh: Naval Today 

Bộ trưởng Rajnath Singh cho rằng năng lực thiết kế đang dần không còn là lợi thế riêng của các quốc gia đóng tàu truyền thống. Vì vậy, Ấn Độ cần tận dụng đội ngũ kỹ sư, chuyên gia công nghệ thông tin (IT) cùng trình độ về mô phỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) để tự thiết kế, đăng ký bằng sáng chế và xuất khẩu ra toàn cầu. Về năng lực sản xuất, do chi phí tăng cao và tình trạng thiếu nhân lực có tay nghề nên nhiều quốc gia phát triển đang thu hẹp ngành đóng tàu vốn sử dụng nhiều lao động. Trong khi đó, Ấn Độ lại có lực lượng lao động lành nghề, ngành thép phát triển và hệ sinh thái doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) vững mạnh. “Nếu hiện đại hóa năng lực sản xuất và tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, Ấn Độ có thể vươn lên trở thành một trung tâm đóng tàu lớn tiếp theo của thế giới”, Bộ trưởng Rajnath Singh khẳng định.

Liên quan tới MRO, Bộ trưởng Rajnath Singh đánh giá lĩnh vực này không đòi hỏi nguồn vốn quá lớn hay lực lượng lao động đông đảo. MRO đơn giản chỉ đòi hỏi chất lượng, tính kỷ luật và bảo đảm tiến độ. Nếu xác lập được vị thế là một trung tâm MRO, Ấn Độ không chỉ tiết kiệm được ngoại tệ mà còn tạo ra hàng nghìn việc làm.

Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh (thứ hai, từ trái sang) dự lễ khởi công các dự án mở rộng của hai doanh nghiệp quốc phòng GRSE và YIL, tháng 8-2026. Ảnh: PTI

Bộ trưởng Rajnath Singh nhấn mạnh việc mở rộng ngành đóng tàu nói riêng và sản xuất quốc phòng nội địa nói chung không chỉ góp phần tăng cường tự chủ về quốc phòng mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua tiết kiệm ngoại tệ, phát triển MSME và tạo thêm công ăn việc làm. “Tự chủ không chỉ là một chính sách mà còn là yếu tố nâng cao đáng kể năng lực tác chiến trên chiến trường. Tư duy của chúng ta không nên chỉ dừng ở việc xem thế giới có gì để bán cho Ấn Độ mà cần chuyển sang xác định thế giới muốn mua gì từ Ấn Độ”, Bộ trưởng Rajnath Singh nêu rõ.

Theo hãng nghiên cứu thị trường Fortune Business Insights, quy mô thị trường đóng tàu toàn cầu hiện đạt khoảng hơn 175 tỷ USD. The Times of India cho biết Ấn Độ đã đặt mục tiêu lọt vào tốp 10 quốc gia đóng tàu hàng đầu thế giới vào năm 2030 và lọt vào tốp 5 vào năm 2047 nhân kỷ niệm 100 năm Quốc khánh.

Hiện có chưa tới 10% các tàu thuộc sở hữu của Ấn Độ là được sản xuất trong nước. Theo Quỹ Hàng hải quốc gia (NMF), một viện nghiên cứu của Ấn Độ, mặc dù có truyền thống đóng tàu lâu đời, hệ sinh thái đóng tàu tương đối hoàn chỉnh cùng vị trí địa lý thuận lợi, song Ấn Độ hiện chỉ xếp vị trí thứ 16 trong ngành đóng tàu thế giới, với thị phần vỏn vẹn 0,06%, “không tương xứng với quy mô và dân số của đất nước”. Thị trường đóng tàu toàn cầu đang do Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc thống lĩnh khi 3 nước cộng lại chiếm tới 95% thị phần.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành một cường quốc đóng tàu, tờ The Japan Times cho biết Chính phủ của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã thông qua gói hỗ trợ khoảng 9,6 tỷ USD nhằm giúp nâng cao sức cạnh tranh của các nhà máy đóng tàu trong nước. Số liệu của The Times of India cho thấy chỉ có 8/61 nhà máy đóng tàu hiện nay của Ấn Độ được xếp vào loại có quy mô lớn. “Gói hỗ trợ mở ra một cơ hội lịch sử để củng cố ngành đóng tàu của Ấn Độ, đưa ngành này đáp ứng những yêu cầu của thế kỷ 21. Cần nhanh chóng nắm bắt cơ hội không chỉ để đóng tàu mà còn để xây dựng một quốc gia biển”, tờ Deccan Herald bình luận.