Xuất khẩu tăng nhờ đa dạng hóa thị trường

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản (NLTS) tháng 8-2026 của Việt Nam ước đạt 6,47 tỷ USD, giảm 3,5% so với tháng trước nhưng tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 8 tháng năm 2026, tổng giá trị xuất khẩu NLTS ước đạt gần 49,31 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt 25,66 tỷ USD, tăng 2,7%; sản phẩm chăn nuôi đạt 511,9 triệu USD, tăng 30%; thủy sản đạt 7,94 tỷ USD, tăng 10,9%; xuất khẩu đồ gỗ và lâm sản đạt 12,57 tỷ USD, tăng 5,4%; giá trị xuất khẩu đầu vào sản xuất (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi) đạt 2,61 tỷ USD, tăng 64,8%...

Thu hoạch chôm chôm ở xã Trừ Văn Thố, TP Hồ Chí Minh.

Trung Quốc (thị phần 22,7%), Hoa Kỳ (thị phần 19,1%) và Nhật Bản (thị phần 6,8%) là 3 thị trường xuất khẩu các mặt hàng NLTS chính lớn nhất của Việt Nam. So với cùng kỳ năm 2025, ước tính giá trị xuất khẩu NLTS chính của Việt Nam 8 tháng năm 2026 sang thị trường Trung Quốc tăng 22,1%, Nhật Bản tăng 2%, trong khi Hoa Kỳ giảm 0,4%.

Vậy đâu là nguyên nhân khiến xuất khẩu của ngành nông nghiệp từ đầu năm 2026 đến nay lại có thể vượt khó, tăng trưởng thành công? Trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, tiến sĩ Lê Thanh Lựu, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 (nay là Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam) giải thích: Mặc dù thị trường xuất khẩu thủy sản của Việt Nam liên tiếp gặp khó khăn do thuế quan, rào cản kỹ thuật từ phía thị trường Mỹ nhưng xuất khẩu thủy sản từ đầu năm 2026 đến nay vẫn tăng do doanh nghiệp của chúng ta thích ứng nhanh với đòi hỏi của thị trường, đặc biệt là nhờ đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ. 

Ông Nguyễn Văn Diện, Phó cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết thêm: Xuất khẩu đồ gỗ và lâm sản từ đầu năm 2026 đến nay có được kết quả khả quan là nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã chỉ đạo kịp thời, có nhiều chính sách tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đàm phán thúc đẩy mở rộng các thị trường. Trong đó, chính sách đơn giản hóa thủ tục về hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp được xem là liều thuốc bổ khích lệ, động viên doanh nghiệp. Cùng với đó là sự tham gia chủ động, tích cực của chính các doanh nghiệp trong việc mở rộng, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ sản phẩm đồ gỗ.

Tiếp tục tăng dư địa xuất khẩu 

Để tiếp tục tăng trưởng và hoàn thành mục tiêu về kim ngạch xuất khẩu, đặc biệt gia tăng giá trị, hiệu quả kinh tế, trong các tháng còn lại của năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường cần tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng, đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm. 

Thực tế cho thấy kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam liên tục tăng trong nhiều năm qua, đặc biệt trong những thời gian gần đây, do Việt Nam đã tích cực đàm phán, xúc tiến thương mại mở rộng thị trường xuất khẩu. Một ví dụ điển hình là Việt Nam đã đàm phán với phía Trung Quốc để xuất khẩu chính ngạch nhiều loại nông sản sang thị trường này. Chuyến công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu đã làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) trung tuần tháng 8-2026 nhằm tháo gỡ các vấn đề kỹ thuật và tăng cường cơ chế phối hợp giữa hai bên. GACC đã hoàn thành đánh giá 736 hồ sơ sầu riêng của Việt Nam, gồm 487 vùng trồng và 249 cơ sở đóng gói. Kết quả, 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói đáp ứng yêu cầu và được phê duyệt, đạt tỷ lệ tương ứng 82,3% và 66,7% số hồ sơ được đánh giá. Hiện còn 283 mã số vùng trồng và 160 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng đang chờ GACC xem xét, phản hồi.

Việc được phê duyệt bổ sung một số lượng lớn mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói góp phần mở rộng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam sang Trung Quốc, tạo thêm điều kiện để các địa phương, doanh nghiệp tổ chức sản xuất, thu mua, đóng gói và xuất khẩu, nhất là trong thời điểm ngành hàng này đang bước vào cao điểm thu hoạch tại Tây Nguyên.

Cùng với đó, việc nâng cao hơn nữa chất lượng NLTS, khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đặc biệt chế biến, chế biến sâu là những yếu tố giúp sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam tăng tính cạnh tranh, giá trị trên thị trường và hiệu quả kinh tế.

Việc mở rộng thị trường, đáp ứng được các yêu cầu về tiêu chuẩn của thị trường Halal (thị trường dành cho người Hồi giáo, hiện có khoảng 2,2 tỷ người trên toàn cầu) không chỉ tạo cơ hội để nông nghiệp Việt Nam hoàn thành được mục tiêu xuất khẩu năm 2026 mà còn tạo dư địa rất lớn để nông nghiệp Việt Nam tăng trưởng xuất khẩu lớn hơn nữa trong những năm tới.