Giảm chi phí năng lượng, tạo dư địa kiểm soát lạm phát

Giảm giá điện, xăng thể hiện sự chia sẻ với người dân và doanh nghiệp

Từ ngày 1-11, hai chính sách liên quan đến giá điện và thuế đối với xăng chính thức được triển khai, góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí đầu vào cho nền kinh tế. Đây là những giải pháp có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều sức ép về chi phí đầu vào, trong khi sức mua và khả năng chi trả của người dân cần được củng cố.

Theo Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP của Chính phủ ban hành quy định về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, Chính phủ quyết định đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về mức 0% trong thời gian từ ngày 1-11-2026 đến hết tháng 3-2027. Theo Bộ Công Thương, thuế tiêu thụ đặc biệt hiện chiếm khoảng 6,69% trong cơ cấu các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng. Do đó, việc đưa thuế suất về 0% có thể tạo điều kiện giảm giá bán lẻ xăng tương ứng với phần thuế được điều chỉnh, nếu các yếu tố khác không thay đổi. Cùng với chính sách thuế đối với xăng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã rà soát, tiết giảm chi phí để thực hiện giảm 2% giá bán lẻ điện từ ngày 1-11 theo chỉ đạo của Chính phủ. Theo ông Nguyễn Đình Phước, Phó tổng giám đốc EVN, để triển khai chủ trương này, Tập đoàn đã khẩn trương rà soát, tính toán và thực hiện tiết kiệm tối đa chi phí trên cơ sở các quy định hiện hành. Theo đó, giá bán lẻ điện bình quân mới được áp dụng từ ngày 1-11 là 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT), giảm 2% so với mức giá hiện hành.

Người dân mua sắm hàng hóa tại siêu thị trên phố Ngọc Lâm, phường Bồ Đề, TP Hà Nội.

Ông Nguyễn Đình Phước nhấn mạnh, việc điều chỉnh giảm giá điện thể hiện sự chung tay của EVN trong thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời hỗ trợ bảo đảm an sinh xã hội cho người dân và doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ tiền điện đối với các đối tượng yếu thế tiếp tục được duy trì. Cụ thể, hộ nghèo được hỗ trợ tiền điện hằng tháng tương đương lượng điện sử dụng 30kWh/hộ/tháng, tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1. Đối với hộ chính sách xã hội sử dụng dưới 50kWh/tháng, mức hỗ trợ cũng tương đương tiền điện của 30kWh.

Đánh giá về tác động của các chính sách này, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam cho rằng, điện và xăng dầu là hai nhóm năng lượng có vai trò quan trọng đối với hầu hết hoạt động kinh tế. Việc giảm chi phí các mặt hàng này không chỉ tác động trực tiếp đến hóa đơn sinh hoạt, chi phí đi lại mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến giá thành sản xuất, vận chuyển và phân phối hàng hóa. Đơn cử, theo tính toán, giá thành sản xuất của ngành thép có thể giảm khoảng 0,12%; xi măng giảm khoảng 0,3% và dệt may giảm khoảng 0,2%. Đồng quan điểm, PGS, TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam cho biết, ý nghĩa của các chính sách không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế mà còn thể hiện sự chia sẻ của Nhà nước với người dân và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh còn nhiều khó khăn.

Tạo thêm dư địa kiểm soát mặt bằng giá

Các chuyên gia cũng cho rằng, việc triển khai đồng thời các giải pháp giảm chi phí năng lượng càng có ý nghĩa khi áp lực lạm phát vẫn hiện hữu. Theo số liệu công bố của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bình quân 9 tháng năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,52% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% đặt ra cho cả năm 2026, cho thấy áp lực giá cả vẫn là vấn đề đáng chú ý trong điều hành kinh tế vĩ mô. Đáng chú ý, áp lực tăng giá tập trung chủ yếu ở nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống, nhà ở-điện nước-chất đốt-vật liệu xây dựng và giao thông. Đây đều là những nhóm hàng hóa, dịch vụ có ảnh hưởng lớn đến chi tiêu của hộ gia đình và chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Có thể thấy, áp lực lạm phát trong những tháng cuối năm không chỉ đến từ chi phí năng lượng. Đây còn là thời điểm nhu cầu tiêu dùng thường có xu hướng tăng cao. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư và tăng trưởng tín dụng có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá. Ở chiều bên ngoài, biến động khó lường của giá năng lượng thế giới, giá xăng dầu và tỷ giá trong bối cảnh đồng USD tăng giá cũng là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ tác động đến lạm phát trong nước.

Trong bối cảnh đó, ông Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm 2% giá bán lẻ điện là những giải pháp có tác dụng hỗ trợ điều hành giá. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát, cần tiếp tục phối hợp đồng bộ với các giải pháp quản lý, điều hành đối với những mặt hàng, dịch vụ thiết yếu khác. Đặc biệt, đối với các mặt hàng thuộc diện Nhà nước định giá, cơ quan quản lý cần cân nhắc kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời hạn chế tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá trong những tháng cuối năm.

Theo đánh giá của Cục Thống kê, việc giảm 2% giá bán lẻ điện từ tháng 11-2026 sẽ góp phần làm giảm CPI khoảng 0,08 điểm phần trăm. Chính vì vậy, ông Ngô Trí Long đặc biệt nhấn mạnh, việc giảm giá điện và xăng có ý nghĩa tích cực trong bối cảnh nền kinh tế phải đồng thời thực hiện hai mục tiêu là thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Chính phủ đã đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 ở mức 4,5%, việc giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% là những giải pháp sẽ góp phần giảm sức ép lên mặt bằng giá chung, đồng thời tạo điều kiện để nền kinh tế thực hiện các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.