Tâm lý học lãnh đạo, quản lý trong ra quyết định của người chính uỷ

Tâm lý học lãnh đạo, quản lý trong ra quyết định của người chính uỷ trung đoàn, lữ đoàn

Thượng tá PHAN HUY HÙNG, Trung tá LÊ HẢI NINH (Khoa tâm lý học quân sự, Học viện Chính trị)

Nhiệm vụ xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” đặt ra yêu cầu cao đối với đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp, nhất là đối với đội ngũ chính ủy trung, lữ đoàn - người “giữ linh hồn, mạch sống” đơn vị. Trong hoạt động lãnh đạo, chính ủy trung, lữ đoàn phải thường xuyên đưa ra các quyết định liên quan các mặt hoạt động đơn vị, đây chính là sự cụ thể hóa nghị quyết Đảng tới các tổ chức, cá nhân thuộc quyền, làm cơ sở cho nhận thức và hành động đúng của bộ đội.

Nội dung này không chỉ phụ thuộc vào bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận, kinh nghiệm thực tiễn của chính ủy, mà còn chịu sự chi phối sâu sắc của các quy luật tâm lý cá nhân và tâm lý xã hội. Vì vậy, việc ứng dụng tâm lý học lãnh đạo, quản lý trong ra quyết định là yêu cầu khách quan, quyết định đến kết quả lãnh đạo, sức mạnh tổng hợp chính trị, tinh thần của trung, lữ đoàn.

Vai trò chính ủy- người chủ trì về chính trị ở trung, lữ đoàn

Đối với chính ủy trung, lữ đoàn, việc đưa ra các quyết định không chỉ là hành vi quản lý đơn thuần mà còn là quá trình tác động tâm lý- xã hội có chủ đích, nhằm định hướng nhận thức, thái độ, niềm tin và hành vi của cán bộ, chiến sĩ. Mỗi quyết định đều ảnh hưởng trực tiếp đến: Trạng thái tâm lý của cán bộ, chiến sĩ; bầu không khí tâm lý trong đơn vị; mức độ đoàn kết, thống nhất nội bộ; hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm. Vì vậy, sau quá trình học tập, nghiên cứu về tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội ở Học viện Chính trị, khi ra trường giúp học viên - chủ thể lãnh đạo (chính ủy trung, lữ đoàn) có cơ sở lý luận, thực tiễn đưa ra các quyết định bảo đảm “đúng, trúng, kịp thời, có tính thuyết phục cao”, phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý cán bộ, chiến sĩ và sát thực với điều kiện cụ thể của từng đơn vị.

Qua giảng bài và các tiết seminar, đội ngũ giảng viên Khoa tâm lý học quân sự nhận thấy đa số học viên đều thống nhất cho rằng: “Một quyết định đúng, kịp thời của Chính ủy- Bí thư đảng ủy trung, lữ đoàn thường bắt đầu từ sự quan tâm tạo điều kiện của cấp trên; từ việc chính ủy nhận thức đầy đủ, chính xác về điều kiện hoàn cảnh đơn vị mình, hiểu rõ bối cảnh lãnh đạo với những thuận lợi, khó khăn đi kèm; biết quy tụ và phát huy vai trò trợ giúp của những người cùng tham gia quyết định (cấp ủy, chỉ huy, cấp phó cùng cấp); và sự đồng hành, tinh thần đoàn kết, thái độ chia ngọt, sẻ bùi của toàn thể cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền.

Tiết seminar của học viên lớp chính ủy trung, lữ đoàn tại Học viện Chính trị.

Những lưu ý đối với chính ủy khi đưa ra các quyết định lãnh đạo

Ra quyết định không chỉ là tìm, lựa chọn được phương án tối ưu “đúng về nguyên tắc, đảm bảo thời cơ, phát huy trí tuệ tập thể, tạo lực phát triển đơn vị” mà còn phải phù hợp về tâm lý con người (những người cùng tham gia quyết định).

Vận dụng tâm lý học lãnh đạo sẽ giúp chính ủy có tư duy biện chứng, thực tiễn, tầm nhìn bao quát, biết cách dự báo chính xác các phản ứng tâm lý của cán bộ, chiến sĩ trước mỗi tình huống thực tiễn đặt ra; làm cơ sở lựa chọn được phương án khả thi cho mỗi tình huống, nhiệm vụ đặt ra; hạn chế tối đa rủi ro nảy sinh từ chính tâm lý thiếu sự đồng thuận, thụ động hoặc hoài nghi của một số thành viên trong tập thể lãnh đạo. Đặc biệt, trong điều kiện đơn vị có quân số đông, trình độ, độ tuổi, thành phần xã hội đa dạng, chính ủy cần tính đến tác động tâm lý lan truyền của quyết định, tránh gây “sốc tâm lý”, tạo dư luận không thuận lợi trong nội bộ cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy.

Trong tổ chức triển khai phân công thực hiện quyết định, chính ủy cần lựa chọn thời điểm công bố quyết định phù hợp với tình hình yêu cầu nhiệm vụ của trung, lữ đoàn, cần phải sử dụng ngôn ngữ, cách lập luận, phong cách truyền đạt phù hợp với đối tượng; kết hợp giữa lý lẽ, tình cảm và nêu gương cá nhân; biết cách ứng dụng các kỹ năng tâm lý (thuyết phục, động viên, khích lệ, giải tỏa căng thẳng tâm lý) sẽ giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu đúng, tin tưởng và tự giác thực hiện quyết định. Quá trình này chính ủy cần nắm vững tâm lý cá nhân và tâm lý tập thể quân nhân, như: Thấu hiểu đặc điểm tâm lý của đội ngũ cán bộ chủ trì, chủ chốt cấp tiểu đoàn, đại đội; tâm lý hạ sĩ quan, binh sĩ trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, thường xuyên duy trì có nền nếp, chất lượng chế độ sinh hoạt đối thoại dân chủ, tạo bầu không khí và dư luận tích cực, lành mạnh trong toàn đơn vị.

Trước, trong, sau khi đưa ra các quyết định chính ủy cần biết cách kiểm soát cảm xúc và thiên lệch tâm lý. Bởi tâm lý học chỉ ra rằng người lãnh đạo, quản lý bộ đội dễ mắc các thiên lệch tâm lý như: Chủ quan, cảm tính, định kiến, quá tin vào kinh nghiệm cá nhân. Do đó, chính ủy nên thường xuyên rèn luyện bản lĩnh tâm lý, khả năng tự kiểm soát cảm xúc; biết lắng nghe thông tin nhiều chiều, tôn trọng ý kiến tập thể; kết hợp lý trí và tình cảm một cách hài hòa; quyết định của chính ủy phải thể hiện sự công tâm, khách quan, nhân văn, tạo niềm tin vững chắc trong cán bộ, chiến sĩ.

Một tiết tâm lý học của học viên lớp chính uỷ trung, lữ đoàn tại Học viện Chính trị

Ý nghĩa thực tiễn của việc ứng dụng tâm lý học trong ra quyết định

Trung tá Nguyễn Trung Kiên, Học viên lớp 60B- Hệ 1, Học viện Chính trị chia sẻ, việc vận dụng kiến thức về tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội trong quá trình đưa ra các quyết định giúp chính ủy trung, lữ đoàn nâng cao chất lượng lãnh đạo chính trị, định hướng tư tưởng, tâm lý cho cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền; làm cho mỗi cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị luôn có bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, nhân dân và thực hiện nghiêm mệnh lệnh, chỉ thị cấp trên, cương vị chức trách; tăng cường sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong đơn vị; quá trình này giúp phòng ngừa, hạn chế các vấn đề tư tưởng phức tạp. Đây chính là một trong những yêu cầu tất yếu khách quan, phù hợp môi trường quân sự có tính đặc thù cao, chịu tác động nhiều chiều đến tư tưởng, tâm lý bộ đội. Điều đó cũng đòi hỏi chính ủy trung, lữ đoàn chủ động trao đổi, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ huy để có những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo sát đúng với nhiệm vụ đơn vị; đưa ra những quyết định chính xác, kịp thời, hiệu quả, tạo cơ sở, niềm tin, động lực cho các tổ chức và từng cán bộ, chiến sĩ thực thi các nhiệm vụ.

Ra quyết định của chính ủy trung, lữ đoàn là một quá trình tác động tâm lý- xã hội sâu sắc, không chỉ mang tính mệnh lệnh, mà còn mang tính giáo dục, thuyết phục và định hướng nhận thức, tư tưởng, hành vi của bộ đội. Ứng dụng tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội giúp chính ủy ra quyết định đúng đắn, khoa học, nhân văn, phù hợp với con người và hoàn cảnh cụ thể của đơn vị. Đây là biện pháp quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo của chính ủy, góp phần xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức trong giai đoạn mới.

“Thấu tình, đạt lý” từ tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội

Theo chương trình đào tạo của Học viện Chính trị, các học viên khóa 27 đào tạo ngắn chính ủy trung, lữ đoàn (học tập tại Trường Quân sự Quân khu 7) được học tập nội dung Tâm lý học lãnh đạo - quản lý bộ đội với nhiều kiến thức vừa khoa học vừa thực tiễn rất bổ ích bổ ích. Cảm nhận chung của học viên đối với môn học rất thú vị, góp phần “thấu tình, đạt lý” trong nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý, giáo dục, rèn luyện bộ đội ở đơn vị cơ sở hiện nay.

Kết quả “3 thực chất” trong giảng dạy ở Khoa Tâm lý học quân sự, Học viện Chính trị

Xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục – đào tạo của Học viện trong tình hình mới, cùng với đặc điểm, đặc thù riêng của đơn vị, cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy Khoa Tâm lý học quân sự (TLHQS) luôn nhận thức sâu sắc rằng, việc triển khai phong trào thi đua “3 thực chất” là nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa mang tính cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài trong nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên vững mạnh toàn diện.

Khoa Tâm lý học Quân sự: Đổi mới, sáng tạo, góp phần xây dựng Học viện Chính trị vững mạnh toàn diện

Xác định công tác chuẩn bị huấn luyện có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả giảng dạy, nghiên cứu khoa học, Khoa Tâm lý học Quân sự (TLHQS) đã chú trọng đổi mới phương pháp, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, phát huy văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, cải cách hành chính, chuyển đổi số… Những kết quả ấy đã tạo tiền đề vững chắc để Khoa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học 2025 – 2026, đồng thời lập thành tích thiết thực chào mừng Đại hội Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII.