Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đang hoàn chỉnh dự thảo các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ hình thành và phát triển các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, ưu đãi thù lao thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn.

Dự thảo tiếp cận bài toán phát triển khoa học theo hướng đồng bộ. Nếu chính sách đãi ngộ về tiền lương, trợ cấp giúp trả lời câu hỏi “Làm thế nào để thu hút người giỏi?”, thì việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu phải giải quyết câu hỏi lớn hơn: “Làm thế nào để người giỏi có đủ điều kiện tạo ra những kết quả nghiên cứu có giá trị?”. Vấn đề cần quan tâm là, các tổ chức nghiên cứu phải được hỗ trợ về nhân lực, tài chính, hạ tầng nghiên cứu, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả. Đây là những mắt xích không thể tách rời.

Ảnh minh họa: baochinhphu.vn 

Cùng với đó, chính sách ưu đãi thù lao cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể tạo thêm động lực để thu hút chuyên gia, nhà khoa học có trình độ cao tham gia các chương trình nghiên cứu của thành phố. Tuy nhiên, đãi ngộ tốt chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là một môi trường nghiên cứu đạt chuẩn và một cơ chế đủ linh hoạt để người tài được chủ động sáng tạo, được bảo đảm nguồn lực và được đánh giá dựa trên chất lượng, tác động của kết quả nghiên cứu.

Thành phố định hướng tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao và tiềm năng tạo ra những động lực phát triển mới, gồm: Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch và công nghệ môi trường. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi đầu tư dài hạn, đội ngũ chuyên gia liên ngành và khả năng theo đuổi các bài toán khoa học phức tạp. Vì vậy, cùng với việc hình thành các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, cần tổ chức các chương trình nghiên cứu trung hạn có mục tiêu, lộ trình và nguồn lực rõ ràng. Cách làm này giúp tránh tình trạng đầu tư dàn trải, tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu mạnh tập trung giải quyết những bài toán lớn, đồng thời tăng cường kết nối giữa viện, trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Khi đó, một đề tài khoa học không chỉ dừng lại ở kết quả nghiên cứu mà có thể tiếp tục được bảo hộ, hoàn thiện công nghệ, chuyển giao và thương mại hóa.

Thu hút và trọng dụng nhân tài không đơn thuần là trả lương cao mà còn cần tạo dựng một hệ sinh thái cần thiết để người tài cống hiến và có không gian để tạo ra những giá trị mới. Đây chính là nền tảng để TP Hồ Chí Minh nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và tạo thêm động lực cho quá trình phát triển bền vững.