Môi trường số đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân, từ tiếp cận dịch vụ công, thụ hưởng chính sách an sinh xã hội đến bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Thực tế cho thấy khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến của người dân hiện nay tại các vùng miền còn khá chênh lệch. Trong khi đó, ở không ít nơi, thủ tục được “đẩy” nhanh lên môi trường số nhưng thiếu hỗ trợ đi kèm, vô tình tạo thêm rào cản mới.
Đáng lưu ý là rào cản không chỉ nằm ở người dân mà còn ở tư duy và cách làm của một bộ phận cán bộ cơ sở. Có nơi, dịch vụ công trực tuyến đã triển khai nhưng cán bộ vẫn quen hướng dẫn theo lối cũ, thiếu chủ động hỗ trợ. Không ít thủ tục tuy đã số hóa, song người dân vẫn phải nộp thêm giấy tờ, đi lại nhiều lần. Khi môi trường số vận hành theo kiểu “nửa số, nửa giấy”, tiện ích số khó phát huy giá trị.
 |
| Người dân đến làm thủ tục hành chính công phường Cầu Giấy. Ảnh: caugiay.hanoi.gov.vn |
Nếu tình trạng này kéo dài, môi trường số có nguy cơ làm rộng thêm khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ công và giảm sút niềm tin xã hội. Khi người dân cảm thấy mình bị “bỏ lại phía sau” trong chuyển đổi số, mục tiêu phát triển bao trùm, công bằng sẽ còn khó khăn.
Vấn đề then chốt là phải đổi tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đúng như tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Môi trường số không thể chỉ thuận tiện cho cơ quan quản lý, mà phải thân thiện với người dân. Dịch vụ công trực tuyến cần được thiết kế từ góc nhìn của người sử dụng, lấy trải nghiệm của người dân làm thước đo.
Quan trọng hơn, trong môi trường số, cán bộ cơ sở phải trở thành người “hướng dẫn số” cho dân. Không chỉ giải quyết thủ tục, cán bộ phải biết hỗ trợ, giải thích, đồng hành, giúp người dân vượt qua rào cản công nghệ. Chỉ khi mỗi cán bộ thực sự làm tròn vai trò đó, môi trường số mới thực sự phục vụ người dân và chuyển đổi số mới đi vào cuộc sống một cách thực chất.
Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam cho rằng, tăng cường kỹ năng số, củng cố cơ chế bảo vệ và nâng cao trách nhiệm của các nền tảng công nghệ là những điều kiện tiên quyết để Việt Nam xây dựng một môi trường số an toàn, đặc biệt đối với trẻ em gái, trẻ vị thành niên và phụ nữ.
Đóng quân trên vùng đất khô cằn, bụi đỏ, những người lính Sư đoàn 5 (Quân khu 7) đã biến khuôn viên doanh trại nơi đây thành không gian xanh, sạch, đẹp như công viên nhờ mô hình “Thanh niên với môi trường” do tuổi trẻ đơn vị thực hiện.