Trên thực tế, gout không chỉ là những cơn đau khớp thoáng qua. Khi không được kiểm soát tốt, bệnh có thể tiến triển thành mạn tính, hình thành các hạt tophi gây biến dạng khớp, suy giảm chức năng vận động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Thực tiễn khám, chữa bệnh tại Khoa Khám bệnh cán bộ cao cấp (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cho thấy, không ít người bệnh đến khám khi bệnh gout đã ở giai đoạn muộn. Trường hợp bệnh nhân N.Đ.T (57 tuổi) là một điển hình. Người bệnh nhập viện trong tình trạng hai bàn tay xuất hiện nhiều khối u cứng, các khớp biến dạng rõ rệt, vận động bị hạn chế nghiêm trọng.

 Hình ảnh bàn tay của một bệnh nhân bị gout mạn tính.

Theo bệnh sử, bệnh nhân bị đau khớp kéo dài nhiều năm nhưng không khám chuyên khoa, chủ yếu tự ý dùng thuốc giảm đau khi xuất hiện cơn đau cấp. Việc điều trị không đúng cách khiến bệnh tiến triển âm thầm.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ acid uric máu lên tới 563,2 Mmol/l. Các tinh thể urat lắng đọng lâu ngày đã hình thành nhiều hạt tophi lớn, phá hủy cấu trúc khớp, xương. Bệnh nhân được chẩn đoán gút mạn tính. Trường hợp này là lời cảnh báo đối với những người bệnh còn chủ quan, tự điều trị hoặc không tuân thủ phác đồ.

Ở giai đoạn mạn tính, gout thường đi kèm với sự xuất hiện của các hạt tophi - những khối u cứng hình thành do tinh thể urat lắng đọng trong khớp, xương và mô mềm xung quanh. Ban đầu, hạt tophi nhỏ, ít gây đau nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, khi acid uric không được kiểm soát, các hạt này sẽ phát triển lớn dần, gây đau kéo dài, tổn thương sụn khớp, phá hủy bề mặt khớp, xương dẫn tới biến dạng, đặc biệt ở bàn tay, bàn chân ảnh hưởng tới chức năng và thẩm mỹ.

Nguy hiểm hơn, trong một số trường hợp, hạt tophi có thể vỡ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng, viêm xương. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ cắt cụt chi, thậm chí nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng.

 Hình ảnh phim chụp X-quang bàn tay của bệnh nhân bị gout mạn tính.

Người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu như: Đau khớp tái phát nhiều lần; xuất hiện khối u cứng quanh khớp, khuỷu tay, vành tai; khớp biến dạng, cứng khớp; hạn chế vận động; hoặc sưng, nóng, đỏ, chảy dịch tại vị trí hạt tophi. Ngoài xuất hiện các hạt tophi thì gout mạn tính còn gây ra sỏi thận, tổn thương thận và một số cơ quan khác, gây ra vòng xoắn bệnh lý, khó khăn trong quá trình theo dõi, điều trị.

Theo Đại tá, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Việt Khoa, Chủ nhiệm Khoa Khám bệnh cán bộ cao cấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: Gout mạn tính là bệnh cần điều trị lâu dài, theo dõi chặt chẽ. Người bệnh không được tự ý dùng thuốc hoặc ngừng điều trị khi triệu chứng thuyên giảm. Dự phòng bệnh gout là vấn đề then chốt bao gồm: Dự phòng tăng acid uric máu và dự phòng cơn gout cấp tái phát.

Để kiểm soát hiệu quả, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa định kỳ; kiểm soát nồng độ acid uric máu thường xuyên; đồng thời tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị. Trong một số trường hợp, các hạt tophi lớn gây biến dạng hoặc có nguy cơ nhiễm trùng cần được can thiệp ngoại khoa.

Bên cạnh điều trị bằng thuốc, chế độ ăn uống và lối sống đóng vai trò quan trọng: Hạn chế thực phẩm giàu nhân purin như nội tạng, hải sản, thịt đỏ; tránh rượu, bia; uống đủ nước; tăng cường rau xanh, trái cây; duy trì cân nặng hợp lý và tập luyện phù hợp.

Gout mạn tính là hậu quả của quá trình tăng acid uric kéo dài không được kiểm soát. Chủ động thăm khám, tuân thủ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh là giải pháp căn bản giúp kiểm soát bệnh, ngăn ngừa biến chứng.