“Hành trình đặc biệt”
Theo lời kể của bệnh nhân N.T.K.C (Hà Nội), bà phát hiện bệnh thận mạn giai đoạn cuối từ năm 2000. Sau quá trình điều trị nội khoa bảo tồn, bệnh nhân đã được ghép thận 2 lần. Lần đầu tiên thực hiện tại Trung Quốc vào năm 2000; lần thứ hai tại Bệnh viện Việt Đức vào năm 2005. Tuy nhiên, đến đầu năm 2026, bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và phát hiện suy chức năng thận ghép lần thứ hai.
 |
Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiến hành ghép thận cho bệnh nhân C.
|
Sức khỏe ngày càng suy giảm, cơ thể mệt mỏi, ăn uống khó khăn, nhưng mong muốn được sống khỏe mạnh vẫn luôn thôi thúc người bệnh tìm kiếm cơ hội điều trị. Dù hiểu rằng ghép thận lần thứ ba ở tuổi 75 tiềm ẩn nhiều rủi ro, bệnh nhân vẫn kiên định với lựa chọn của mình.
“Khi bị suy thận, cơ thể người tôi rất mệt, không ăn uống được. Ai cũng mong muốn được sống, mà sống phải khỏe mạnh. Ghép thận lần thứ ba có nhiều rủi ro, nhưng tôi vẫn quyết tâm, mong muốn được ghép thận,” bệnh nhân C chia sẻ.
Niềm tin và quyết tâm của bệnh nhân C là động lực để đội ngũ thầy thuốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tìm kiếm phương án điều trị phù hợp, dù phía trước còn nhiều thách thức.
Cân nhắc từng nguy cơ để tìm kiếm cơ hội cho người bệnh
Với một bệnh nhân 75 tuổi, đã trải qua hai lần ghép thận, việc tiếp tục thực hiện ghép thận lần thứ ba là quyết định đòi hỏi sự đánh giá hết sức thận trọng. Bệnh nhân phải đối mặt với nhiều nguy cơ như tuổi cao, bệnh lý tim mạch, nguy cơ gây mê, tình trạng mẫn cảm miễn dịch, tổn thương mạch máu, chảy máu, cũng như nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng liên quan đến quá trình sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.
Trước những yếu tố phức tạp đó, bệnh nhân đã được sàng lọc, đánh giá theo phác đồ chuẩn bị bệnh nhân ghép thận của Bệnh viện. Các chuyên khoa liên quan phối hợp, tiến hành hội chẩn, phân tích kỹ từng nguy cơ để đánh giá toàn diện trước khi tiến hành ghép.
“Với bệnh nhân này, có một số điểm thuận lợi, mặc dù bệnh nhân ghép lần thứ ba, nhưng tình trạng có các kháng thể kháng trực tiếp người hiến không quá nhiều. Chúng tôi đánh giá rất kỹ quá trình dung nạp của bệnh nhân, tình trạng nhiễm trùng, lựa chọn phác đồ dẫn nhập phù hợp nhất như ATG (thuốc ngăn ngừa và điều trị thải ghép ở bệnh nhân ghép thận) và tối ưu hóa phác đồ thuốc ức chế miễn dịch duy trì. Chúng tôi đã phối hợp rất chặt chẽ với các bác sĩ ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh… để đánh giá toàn diện, kiểm soát tối đa những nguy cơ có thể xảy ra”, Trung tá, TS Trương Quý Kiên, Phó chủ nhiệm Khoa Nội thận và Lọc máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết.
 |
| Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân C sau khi được ghép thận lần thứ ba. |
Bài toán chọn vị trí ghép và xử trí mạch máu
Từ kết quả đánh giá, các bác sĩ nhận định bệnh nhân C có cơ hội thực hiện ghép thận, song để ca phẫu thuật thành công, thách thức lớn nhất trong ca ghép thận này chính là chiến lược chọn vị trí ghép thận và xử trí mạch máu thận ghép.
Đại tá, TS Nguyễn Việt Hải, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu và Nam khoa, Chủ nhiệm Khoa Tiết niệu trên, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết: Việc lựa chọn vị trí ghép thận có vai trò hết sức quan trọng, là chiến lược quyết định sự thành công của phẫu thuật ghép thận lần thứ ba. Trong ca bệnh này, bệnh nhân được lựa chọn ghép thận vào hố chậu phải do đây là vị trí ghép thận lần một, thận ghép hiện tại đã teo không cản trở không gian đặt thận ghép mới, đồng thời hạn chế tai biến mất máu trong quá trình mổ.
“Chúng tôi đã dự kiến phương án phẫu thuật bắc cầu động mạch chậu chung và động mạch chậu ngoài trong trường hợp mạch chậu ngoài không đủ điều kiện để phẫu thuật. Tuy nhiên, thực tế thì động mạch chậu ngoài còn khá tốt, không cần tiến hành như dự kiến. Đặc biệt, niệu quản thận ghép được tạo hình và nối vào niệu quản của bệnh nhân kiểu tận - tận. Điều này giúp tận dụng được giải phẫu tự nhiên của bệnh nhân, hạn chế những biến chứng khi phẫu thuật vào chậu hông”, Đại tá, TS Nguyễn Việt Hải nhấn mạnh.
Một khâu quan trọng khác là xử trí hệ thống mạch máu để đảm bảo tưới máu cho thận ghép. Đại tá, TS Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nêu rõ: “Với trường hợp này, hai hố chậu đều đã được sử dụng trong 2 lần ghép trước, nên việc phẫu tích động mạch chậu gốc và tĩnh mạch chậu để tạo miệng nối mạch máu cho quả thận ghép sẽ gặp khó khăn. Trước phẫu thuật, chúng tôi đã tính đến sử dụng mạch nhân tạo để nối lên trên động mạch chủ. Tuy nhiên, trong phẫu thuật, chúng tôi đã phẫu tích động mạch chậu gốc, tĩnh mạch chậu để thực hiện nối mạch máu cho thận ghép mà không cần sử dụng mạch nhân tạo”.
 |
| Hiện sức khỏe của bệnh nhân C hồi phục tích cực. |
Lần “tái sinh” thứ ba và giới hạn mới của y học
Sau 2 tuần ghép, sức khỏe của bệnh nhân C hồi phục tích cực, chức năng thận ghép hoạt động ổn định. Nhìn lại hành trình đã trải qua, người phụ nữ 75 tuổi này không giấu được niềm xúc động: “Tôi thực sự cảm ơn các y bác sĩ đã tái sinh ra tôi lần thứ ba”.
Việc thực hiện thành công ca ghép góp phần mở rộng cơ hội ghép thận cho bệnh nhân có nguy cơ cao, đồng thời phát triển năng lực ghép thận chuyên sâu tại Việt Nam. Trong y học hiện đại, tuổi cao hay tiền sử điều trị thất bại không đồng nghĩa với việc người bệnh đã hết cơ hội. Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và những tiến bộ trong lĩnh vực ghép tạng, nhiều bệnh nhân trước đây được coi là có nguy cơ rất cao vẫn có thể được xem xét những phương án điều trị phù hợp. Tuy nhiên, niềm tin phải luôn đi cùng cơ sở khoa học và sự thận trọng. Không phải bệnh nhân nào cũng có thể ghép thận, đặc biệt ở người cao tuổi và đã trải qua nhiều lần ghép. Mỗi quyết định điều trị cần dựa trên đánh giá toàn diện, cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
“Điều chúng tôi muốn nhấn mạnh là y học không ngừng mở rộng những giới hạn, nhưng không có nghĩa là có thể vượt qua mọi giới hạn. Thành công của một ca ghép không chỉ được đánh giá bằng kết quả phẫu thuật trước mắt, mà còn bằng chức năng thận ghép, thời gian sống và chất lượng cuộc sống lâu dài của bệnh nhân. Và trên hết, người bệnh có quyền hy vọng, còn trách nhiệm của người thầy thuốc là biến hy vọng ấy thành cơ hội điều trị thực tế, trên nền tảng khoa học, y đức và sự an toàn”, Đại tá, TS Nguyễn Việt Hải nhấn mạnh.